Galeni omnia quae extant opera / vol. 7- Sextae classis libri

LIBRGRVM

DE CVCVR BIT VLIS , SCAR I FICATIO-

nibu s,Hirudinibus, &C Plileboto mia^
pr^cipuo artis remedio tradit,.

QVARTHA C NOSTR A EDIT ION E,

cam-

exemplarmm

Locis etiam Hipp ocra tis nunc ^rimunu

Librorum index verfa pagina continetur.

O'' ^-yobva. aAn//x«r.

SEXTA CLASSE HABENTVR

GALENI De Hirudinibus, Reuulfionc, Cucurbitula, cutis Conci-
fione fi ue Scarificatione,Ferdinando Balamio Siculo interprete. %
O RIB AS II De Cucurbitulis,Scarificatione,HirudinibuSjDeriuatione,
&Reuulfione ferino ex feptimo & odauo Medicinalium colledionu
ad luiianum Imperatorem libro. Auguftino Gadaldino Mutinenfi in¬
terprete. 3

De Vense fedione aduerfus Erafiftratum liber,Iofepho Tedandro Craco
uienfi interprete. 5

DeVcn^e fcctione aduerfus Erafiftrata£:os,qui Romas degebant,eodem Io
fephoTedtandro interprete. 9

De Curandi ratione peiTanguinis miffionem liber, Theodorico Gauda-
no interprete. 19

HosliWos omnes multis in locis emendault Auguftinus GadaldinusadvetuftiF
fimorum exemplariumgrascorum veritatem.

DE HIRVDINIBVS REVVLSIONE

. CVC VRBIXyL A, Cy.TIS CQNC
: ' . SIVE SCARIFICATIONE

\ . FexdinaiTdbXMaiiifo"^^^

: - ' ■ - • C^P. i.

On nulli capras hiriKjin^s mdudunt,eas%ad:multipJicem vfutn acco^ I I

modant. ybi enim mi'tdcunt,carni facile admouentur. Quar.vero mo |
do eapcrfuerinr,per diem adrenjandg,exigiio^3 fenguine aledx funt : I
■ atq3 ttafit,vt quicqdid virulentumiajgconnaenf^primatunQuan^ '
do autem i^s v_ti opus eft,ea pars,cui btrudnresradmouendae funt, nitro |
prius fricanda3inung-end243,ynguibus'ue ipfis fcalpeda eft, hoc enim I
pa(fl:o auidiusadhaerefcut.Op 0 rtetetiameasipiasintepidam aquam, |
quae vafe lato & mundo conuneatur, infundere,mox ipongia copre--
henias mucore dCfordibusmanu purgare,atq3 ita admouere. Vbi ve--
ro admotae fuerint,ne-ea pars^cui inh^ferint,frigefcat, oleum tepidum
manibus aut pedibus affigendae funt, in aquamjin quam hirudines in'
iefe fint,manus aut pedes immergantur. Si vero non firmiter haeferint,earum caudae forcipe in^
cidendx font : nanque ita, vbi fanguis effl[uxerir,ab attrahendo non defiftunt,donec cinere aut ia.- i
leos earum afpergatur. Poftquam adtem exciderint, quod relinqui ab eis venenofum folet,cucur
: bitula ^hauriendum eft; vei fi id minime fietdbtup.er fpongiam adhibito vtendum eft.QiioM fi
inde cruenta lachrymulae adhuc effluxerint, farinam cyminum^3 admoueto,Ianamd3 fubindemo
dico madentem oleo alligato.Caeterum fi martaf e fanguis non definat, linteolum aceto madefa-
clum, galiam'ue combuliam, vel fpoj^amjn liquidam antea picem immiflam mox crematam,; , |

imponito. Illud quoqueFompertumlSiere opQrtet,hirudines ipfas fanguinemillum attrahere, : |

qui carni adiundlus eft, non qui in imo corpoie cohtinetur.Earum vero vfus pro cucurbitulis ef |
fe folet. PriEterea remouenda? tunc funt;cum dimidiam fanguinis partem extraxerint. Quin etia i i

' prohibendum,necpermittendumeft,vtfanguiseoufq3effluat,quoufq3fit fatis ifiquidem pars ip i

D fa frigefcitjtum ob ipfas hirudines,qua: natura frigidg funt,tum etiam ob aerem ambientem. ;

De Reuulfione. C^P. %. |

V ' Ehcmentes humorum fluxiones reuulfione cohibenda: funt,ne nimium confertae alioquin i

prorumpant. Sunt autem remedia,qug per reuulfionem adhibetur,huiufmodi.lnpe<ftus vi i !

delicet,aut ventrem,fiquid defluxerit,ad manus retrahendum eft: vomitus vero ad partes inferio^ i
res: veluti qux ex acribusdyfteribus fluxiones proueniunt, vomitus contra pra:fidio auertuntur. |

His vero ambabus fluxionibus,cum fuperior atque vna'inferior venter vrgetur,eas ad vrinam fu!
dorcmd3 reuocabimus: vrine autem fluxum ad ludoremaluid? deiediones.Eft quoqueauxilium i
quod ex diuerfis contrarqsdB^ partibus reueliit cucurbitula, fi mammis proxima apponatur.Item
adiumentoeft,fi vbiiuVnium fanguinis fluit e' naribus,aut per loca muliebria immodici effluxus’
!abuntu:',prxcordti's (hypochondria Graeci dicunt) affigatur. Acria quoq3 medicamenta finibus i *Ko\TotfJ.Jt
admota,eas fluxiones retrahunf,qinbus caput aut vifcera vexant. Atq3 vt fumma rem copletflar,; fedUge

ita reuulfio efficit: In humoribus videlicet partes fuperiores petentibus ad inferiores: 8 C contra,fi efiKdhon

inferiores petant par ce3,ad fuperiores: &C contra,ad dexteram fimiliter partem autlteuam, item in artubw.

anteriorem aut pofteriorem,fiquid defluxerit,ad oppofitas partes reuulfiq facienda effi _____

— - - riextxClafiis. aaaaaa ij Dc

DE CVCVRB- ET SCARIF.

peCucurhituU, ■ - 5^ |E

Vcurbitulaepurgatispriuscorporibus vtiksqmdenijfedmrepIetfsCquaepIethoricaGfsd
vocant) prcetermittedae funt* Idem^j initio phlegmones fi vel cerebrum ea, vel cerebri mem
I branulas, vel alias corporis partes occupauerit, feruaSdum eft', ei5^3 abftinendum: fed cum nihil
i amplius adfluxerit,totum^3 exinanierimus corpus,&: vfus rei inflammatis vd mquendse vel amo
! liendtEjVel extrorfum abftrahendae tulerit, illas adhibebimus» In his quocp affediionibus dum gi-
: gnuntur, non quidem membris ipfis qute coeperint laborare,{ed eis qu* laborantibus coniunda
fuerint, reuulfionis gratia cucurbitulae funt imponendae» Initio vero quae repercutiendi vim ha>
beant, iuntadhibeda» Cucurbitula exhaurire materiamjdoloresfoluere, phlegmonem minuere,
inflationes difcutere, appetetianrcibi excitare, imbecillo vetriculo vires reftituercjanimi deliquia
ieuare, 11 qux profundas partes flijxiones Infeftent eas transferre & liccare, (anguinis eruptiones
prohibere,& quicquid m^nllrua vitiauerit attrahere, ijs^3 alleuiationem prxlfare poteft *

De Sharificamne,Jeu Cutis Cdndfione, ■ ' .Cv^P» 4.. i

I !F

C Orporis partes fcariftcandae funt,quae phlegmone vel duritie vrgentur,quf vel tefe fuerint,
vel dolore aliquo affliguntur : qu2e%fluxionibus vexantur,vbi,ea:;ipke fluxiones deflerim:
aut cum acrem materiam fubelfe viderimus,feu vis aliqua venenofa extrinfecus illata fuerit: pr*^
terea fi ab altera ad alteram partem deducere materiam volumusdicuti fcarificatis cruribusjaffedo
capiti medemur: Siq3 exuberans materiain corpore minuenda eft,atcp 'ob 'id potiffimu exuberan
tia illa oriatur,q» materia ipfa que emitti folet fupprimatur,fcarificatione vtimur: quemadmodum
^anguinis profuflonibus fuppreffis (quas hxmorrhoidas Grgci appellant)crura ipfa lota quidem
prius 3 vel fpongia calido fomento adh'ibito,-fcarificantur» Eoderii-hanque anno venamfre- |
quenterinddere,minime quidem rationi confentaneumarbitramur: quandoquidem |
cuiifIarga'fan^.iniE£oplavitalis quoquofpiritusemittituriquo farte'abfumpto, ; i

erebrius quidem moles vniuerfa ftigelcitj tum animales-funCtiones omnes I

deteriores redduntur» C^amobrera ab ignobilioribusmembrisvtpo

te a' cruribus fanguis educendus efl:»Vtilis quoque oculis fcarifi |

/ (mTio^7qubisdfutiH^fluxi0nesinfeftant : tum capu^^ vi- , i

^ tijs: item particulis quae pedori ddrfomeadiun i

d^funt»Prode(l:prxtereacorapad| „ .

- materia,angin2e^3»..r/f : . - i

Pofl:h§c quatiior capita,Oribafium de eirdem rebus ex Galenoet alijs praeftan-
tisfimis medicis tradaiitem impresfimus,tit pleniprem in primis de
hac re cognitionem habeas; poftea ut confideres,an fhpra /cri¬
pta capita priuatimfcripferit Galenus an magis ab ali¬
quo ex Galeni & aliortim libris,vel ex ipfo po¬
tius Oribafio excerpta fint.

Oribafii

ORI BASII

DE CVCVRBITVLIS SCARIFICATIONE

Hirudinibus , 'Verimtione , ^mlftonefertm , in feptirm ^ aBmo

^M^dicindium coUeBionum ad lulianum *

Imperatorem libro.

Auguftino Gadaldino Mutinenfi interpreto

BX tlERO SEPTIMO

De Cucurbitula ex libris edenu . Cu^P.

Vcurbitulaceuacuatispriuseorporibus vtilcsfuntmamvbiea pletha
rica funtjcucurbitulis no ytimur. Eadem etiam ratione vbi cerebrum
eius%membranae phlegmone vexantur, cucurbitulis in zWcHau prin
cipijs non vtimur, quemadmodu fane' nec in vlla alia particula phleg¬
mone laborante: ied vbi tum nihil am piius influxerit,tum totum cor¬
pus ante vacuauerimus, vfus% poftuIarit,vt aliquid eorum quxin par
, te phlegmone laborante continentur, moueamii%,eruamus^j3, vel ad
exteriora extrahamus. Dum vero afFedus etiamnum fiunt, cucurbi¬
tula minime membris laborare incipientibus,fed ijsqux his conti¬
nuata funt,reuulfionis caufa imponenda cft: in principio vero repeh?

De Cucurbitulaexlibrk^ntylli,ex Secundofermonede EuacuantibHsrcmedijs; C^P. iS,

*C T N mediocri dolore Sc in fimilibus,Ieuibus vtimur cucurbitulis, quae fcilicct fine incifione apta-
Ttur, Atinquibusroborarevolumus,vehementibuseftvtendum.InoppIetis vero particulis, :
quemadmodum & in ijs quae acorrupta vexant materia,cumincirione admouemus.Oportet au¬
tem, antequam eas adhibeamusjvemrem tam emolKtum fuiffe; aut omnino nullam infeftantium
excrementorumadeflefufpiuonem:acpriuscomediflreomnino,vaaqaaiftfffiusMM&ikttintr:
trimento Sciam fubducflo. Maxime vero oportet, fi fanguinem detrahere volumus, vt primo
pars parum fricetur: Poftea fi ruborem fuffidehtem tumorem^3 a cucurbitula acquifierit, fcarifi-
cetur: fin minus,tertio cucurbitula affigi debet, quoufcp pars tum tumefadla tum rubefecftafuerit,

^pris euadant {^icenicei,6t: ita deinceps fcarificandx. At fi quis praecognouerit corpora non ru-
befecflu iri,veluti in qs qui pingue habent abdomen,vel in refrigeratis,^: in mulieribus quae pepe
renrit: ante cucurbitularum applicationem catafda^fllis-pOTtibu&Hnponendum-Gft. Aliquan¬
do vero tumor validus a leuibus cucurbitulis fit, 6 ^ colore liuidior: ac poftquam fcarificatus fue- ;
ritjparuni vel nihil effluit:cum fanguis craffior exifl:at,&: quod antefl:at,fit carnofius,Itaq3 in his,;
fpongijs praecipue fouendusefl:Iocus,ac tenuisbene^jfluxilis reddendus eft fanguis, Cauedum i
D porro eft ne prope mammas cucurbitule ponantur: incidentes enim interdum in ipfasmamma^
&:admodumtumefcentes,difficilemredduntauulfionem. Sane' applicadxfuntcucurbitulgcuin ^
modico igne:nam fi vehementes apponantur,vapore inflammantes contendentes^j3Corpora, ni
hil effani dignum attrahunt, Notum autem eft ita figurandasefle partes,vt fanguis in ipOs no im
moretur, craflefcens^}3 impedimento fit effluxioni; fed vt pronus ad inferiora effluat. Poft abla¬
tionem vero cucurbitularum,fi quod extradium fuerit,fatis fit,partes poftea curabimus:fi non fa-
tis,cucurbitulas denuo apponemus, Incapiieciummultoignefeaud feftt-ifl%ead*-: vehementer i
cnimattrahunt,difHculterq3auelluntur: Quas vero cum mediocri igneaffi'guntur,id quod opus :
eft, perficiunt, Qn autem non poffunt nifi difficulter auelli,fpongqs ex calida eas circumpledi
oportet: fic enim remittuntur: quo'd fi ne ita quoque remittantur,perforareipferoportet.

De Cucurbitularum Differcntiaa Materia cJt* dFigurafmpta,,

C Vcurbitularumdifferentitea' materia fiimptg tresfunt, Vitrea’,Comcae,ffinee. Nam Arge-,
teas, quia vehementias igni untur,rcncimus..ffinearumfrequentior eft vfus,Vti etiam vi-
tras poflemus,in quibus fahguinis vacuatijonrai confiderare opus eft. Corneis item i n cap ite v\i
Sexta C'affis, aaaaaa iif pollemus,

lentibus eft vtendum.

ORIBASIT DE CVCVRB.

poffemus, vbi' seneas difficulter aiiulfum*iri exiftimaremus: dC in timidis-^uoq^, qui ob flammam E
I perterrefiiit» Quoda_^.figuram {p,eSzx,di§crmti%,prxcipuein xneis.eftv;^aneelatiores^ humilio
ribus magis attrahunt.Humiliores in capite magis accommodantur: propterea quo'd haud vehe
■ menter rrahpnuQitae plana habent labr>i-corppribus larira^ habentibus: quae refimajcuruis

dC gracilibus commodius affiguntur,Qiiae acutum os habent,illis competunt, in quibus fcarifica
tionequidem non vtimiirjded per leuium cucurbitularum applicationern • vehementer attrahere
volumus,labrorum acu(iate ad attraclionis violentiam cpnferente.Qu^ obtula habent labra,tum
inaltjs membris tum praecipue in capite ytiliter applicantur, iEnearum cucurbitularum tracftus,

; quemadmodum etiam vitrearum, per ignem fit: Cornearum, fine igne: quippe in extremo funt
perforatacjcumb? aptantur,vehementer per foramen^exuefue, attrah imt: ftatim vero foramen digf
i toceraueclauditur* . . . . J

De Cucurbitulis ex lihris Herodotiieyf Sermombus-de Effacmntibfts remedijs. C^P.iy,

C Vcurbitula veropoteft capitis materiam vacuare,dolorem foluere, phlegmonem minuere,
inflationes diicutere,appetetias reuocare,imbecillum exolutumq3 fiomachum roborare, ani F
mi defpcfHonesremouere,quae in profundo fiint ad fupefficiemtansferre,fluxiones exiccare,fan^
guinis eruptiones cohibere, menfium circuitus fuggerere, <pbopo 7 roiovq S'vva/jieiq ,id efl; facultates
. corruptionem inducentes(feu medicamenta mortifera)attrahere,rigoribus finem imponere, cir¬
cuitus foluere,acataphora ideftinclinatiorieinfomnum excitare,fomnosconciliare, grauitates
: alleuarc,Hce&his limilesiunt cucurbitularum facultates,

; - De Sc(irt^cationeex^ntyUo,ex Sermonibus de EuMUdntibus remedijS. C^P.iS.

S carificamus partes corporis aut phlegmone laborantes,aut induratas,aut difl:ehtas,aut dolore , '
afledlas, aut fluxionibus vexatas nimirum vbi iam fluxio coftiteritjaut acri materia imbutas, ’

! aut vbi-virulentafacultas extr/nfecusjnciderit: aut cum ex alijs partibus in aliam, traducere mate-
! riam ftudemus,ficuti crura affetfto capite fcarificamus: aut vbj materiam in corpore redundantem
i minuere volumus,prxcipueb? cum redundantia fiat ob materi3e,qu2e de more expelli fit foh'ta,fup
I preffionem,ficuri fuppreffishtemorrhoidibus,crura fcarificamus,.Sane'pars qug fcarifieari debeq
I prius,fi fieri poteft,lauanda eft:finminus,aqua tepida quourq3rubefiat,eft peffimdenda,autfpon
i gi) s fouenda, aut Soliignfue exponenda,ac pofteafcarificanda. Infigenda vero funt incifiones, G
; in cruribus quidem 2C abdomiae,-»aT lt;9yft)/3;av -£id efl: per re(fh'tudinemfeu longitudinem:>in
( ! thoraceitem^dorfoacGeruice,eodemmodo:incapiteverofecundum capillorum pofitionemt
I I in fronte a^mpcrcranfuerjfiKH, Magnitudine porro' inter fefefintxquales incifiones que in,

: ter easfimtinterualia^imer. fefe tequalia fint: Scarificationisb? initium ab infernis parribus fuma-
I tur: ita enim fanguis ad fiiperficiarias.partes decurrens,eam qux fcariftCari deinceps debebit, non
( obfcurabit,Inciiionum fitus per tequales inter fe ordines fiat. Scarificatio autem non xo-rct ttAh-

. ytiv ideftperpercuffionem,fedidefi:pertradum,eft facienda: hoc enim padlo ci-
V tra dolorem fiet*

De Scarificatione ex Libris ^pollonij. ' C^P. jp*

C Vm ad corroborationem ad quacunque corporis conferuationem,plurimam etiam habe
ri vtilitatem ex fanguine compererim,quifkpiffime quidem quantitate abundatjaliquando
; vero fecundum qualitatem in deterius vertitur: opinatus fum,vbi ipfeabundat,immihutionem:
i vbi corruptus eft, alterationem conuenire. Ac venas quidem fepius eodem anno fecare, non effe
; idoneum arbitratus fum:confiderans quo'd vna' cum fanguine multus etiam fpiritus viralis excerH
: nitur: dum autem hic abfumitur frequentius,vniuerfa corporis moles refngeratur,&: omnia natu
^ ralia opera deteriora euadunt,Iudicaui ergo ab ignobiliffimis particulis,ficuti a' cruribus, fangui-
nis extradionem per fcarificatione fieri debere: quantitate habitu hominis vfu% menfurata: Op¬
timum vero prxfidium eft tum ad conferuationem fanitatis,tum ad eiufdem recuperationem,vbi
ipfa ab aliquibus eiufcemodi caufis euerfa fuerit. Nemo tamen me phlebotomiam explodere fu-
fpicetur,Ego enim illam in maximis periculofiffimis^j3 affedibus non omitto; in quibusfane
I abunde aftatim^3fanguinem effundere eft opus: na proinde vtaffedus funt vehementes,ita quo
; queaff'atimvacuationesfaciendaEfunt.Plethoramautem commoderatam, qux aliquid mali fa-
’ dura fit,ac iam euerfionem in morbofum ftatum attingat, tibia quae fcarificationibus vexata fue¬
rit, innoxiam^3 totam quam volumus fanguinis illigationem reddideriqcitra validam totius mo
; lis commotionem, foluit: fepius enim plus qua'm par fit, congregatur. Qpare tardandum non
eft, vt, quotiefeunque plenitudinis figna inciderint, ipfam eo quo offendimus pado, tollamus,
Praeftat enim tum vifcera, tum quae in toto corpore funt vafa, intemperate non re pleri, neque di-
ftendi, fed potius in terminata quadam relaxatione effe, vt naturalis fpiritus expedite permeare
; poffit *

. Scarifi-

. :scarific4.tmne ^ 4.

A ■ 's<:M^cmomm[MuiimbuiqU(&prohenonpurgmur,^l^^^ multis^ffeSlibusprodef^e. '■ xo.- '

M Vlieribus,xjuibus purgatio profpere non fuccedit, fcanficaao mire auxiliatur; nam quod j
illic ad debitam purgationem deerat,id hac via vacuatur. Statutum aute purgationis tem-J
ipusexpedlare oportet: tunch^ cumnihil vel parum fponte fluxerit, eaienus detrahente hoc auxi-
lio vti debemus, quatenus viuspoftularit* Quibufda etmulieribus, vt de more menftrute purga-
itiones iterum redirent,hqcauxilium maxime contulit:nam continua in inferiores partes fangUi
inis edudio,inclinationem viam‘^3 ipfi prgbet. Ego fane-etiamvaide aetate prouedas,quibus lam
ipride nihil menftrui ferebatur, vbialiqua corporea .

imodiim imitetur. Porro' vacuare interdum foleo fc^^^d^^^^n^^mrdum autem per hi^
i nidinum applicationem. Oculos etiam cum quidamexlongo tempore ab inceifabilifliLione
'infedos haberet, hoc pfidio lanatus eft taim nos alijs etiam localibus circa oculos auxilijs vli fuif-
femus,totius% corporis curam gefllffemus. Senex etia quidam,cum prius quidem longis,poftea.'

I vero-breuioribus interiedis interuallis, a' flrangulofa circa pulmonem anguftia vexaretur, fimiU.
i modo curatus eft. Ea autem quatitas,quae cdnueniens efle videbitur, vacuanda eft,refrigeratio^}3
^ eftjuitanda: acnutrimetum deinceps commoderatum, tribus quatuor ue diebus eft exhibendurn.
Et luie dum peftdentia vehemens Afiam deprehendi{ret,mT 4 f f\sfi^pfi-Ht'drfF<>f--rw>fpr f»fi5rnr»r,
bus att%iiTet:feenndamorbi die,TemiCrionef^tis.fada,xnisfcariftcanf,-daas%fere-l^guinis li¬
bras detraxi: hacqs de caula periculum vitaui. Pleriqj igitur etiam alij hoc prxfidip vfi, fiiperft/tes.
euafere,erant enim plenitudinis figna Jtlicjj prascipue leruabantur,qui’fanguinem copiofum ex-
liauriebant* Jgiturcapitis etiam dolores m.oderatQs,tDnrillarum phlegmonas,ac dolores circa late
ra recentes tollittnam diuturnioraeiulcemodi fymptQmatalocalibuslcarifxGationibusdiffblui^i
fnus. Quin dC qui a morbo rerumuntur,difficulter^3 in naturalem fibi ipfis habitudinem redeut,
nihil xque fafte ad conuenientem bonamcp feriutritioriem ducii^vt fariguinis per fcarificauonem
«xh^ritio. ' ■ '

J^e Hirudinibus ex libris lAmiUi^cx Siimonihus de P.mciiantihusyeniedijs, 11 .

Q Vidam captas hirudines diu includunt,eiscpad multa-vtuntur. Ipfe.n.fi mitelcunt,carnein
Edie apprehendunt : cum dliznon nunqua peregrine lefe gerant. Oportet autem has qui-
dem, cum primum eas experti fuerimus, applicaretquae vero nuper captae funt, per ie^
feruare, exigUumfangumis pro nutrimento inhdentestitaenim earum virufentia exprimetur.

' C Sane' cum: eis vti volumus,locus cui hirudines applicade funt, nitro priusfricandus, acfanguine
alicuiusanimalis,vel argilla;liquida inungendus,y el fouendus, vel vnguibus fcalpendus: prom¬
ptius enimapprehendent. Oportet autem ipEs in aquam tepidam& pura,in vare lato magnoqj
contenta,inrjcere,vt commotae virus abiiciant:mox vbi eas fpohgiacomprelienderimus, ac mu¬
corem lentorem^3 purg-auerimus,manu adtnouebimus-, Atq3^vbf omnes inh:£lerint,oleum tepi¬
dum particul3e,ne refrigelcariinfondemusi-Atfimanibus pedibusme-aMgendie funt,pars ipE in
aquam, vbi hirudines funt, inijeienda eft. Quo'd fietia eis vbi replete fuerinx,yri oportuerit ,veb
quia paucg hirudines prgfto adfoerint,vel quia pauce apprehederint,earu caudas forpiceinciderc-
oportet: nam effluente Enguine trahere nung delinunt, quoufqp nos lalem vel nitrum vel cine¬
rem, earum ofculis infpergamus. Vbi vero exciderint,fi locus cucurbitulam capere potuerit, per
^ cius appofitionem,virus extrahere debemus: vahde nimirum ipfam apponentes,celeriter(^3 auel-
^ lentes: li vero cucurbitulae capax non fuerit,fpongtjs fouendus is eft. Caeteru fi corpora vel ofcu-
la fublachryment, mannam,vel cuminum, vel farinam infpergito,ac poftea lanam pauco maden-
, tem oleo conuoluito: fin fanguis etiam inde erumpat,linteola,vel aranearum telas ex aceto inrjci-
to: aut gallam vftam,aut fpongiam noua pice liquida intinc'iam,ac vftam, imponito: deinde char
D tula aceto irrigata imponenda ac illiganda eft. Haec autem in partibus quae in medio corpore ha¬
bentur, funt peragenda. Nam in artubus (quae graece ;£.®Att.i. membra longa hoc eft brachia 8 C
cruraappellantur)folum etiam vinculum pro cohibendo Enguine fatis eft; quod poliero die fol-
uedum eft; fif|3 fanguis conftiterit, abtjciendum: fi vero no conftiterit, eifdem vtendum eft. Scire
autem oportet hirudines non ex profondo Enguiaem trahere, fedeum qui carnibus adiacet, exu
gere. Eas autem in illis vfurpamus hominibus, qui Earineationum incillones pertimefcunt: vel
in illis par tibus, in quibus cucurbitula ob earum paruitatem,velgibbolitatem dC inarqualitatem, j
aptari non poteft. Hirudines auellimus, quando eius Enguinis quem arbitramur exhauriri opor .
tere,dimidiam partem attradtam fuifle coniecerimus: 5 C poftea tadiu effluere permittimus, quoad |
qui fatis fit,excretus fuerit. Cum vero particula tum ab hirudinibus, qua: natura frigidg funt,tum i
ab aere refrigeratur: fouenda ipE eft,ac recalfacienda: fanguinis^3 fluxus non per relrigeratia, fed :

per aftringentia & emplaftica,vt diximus,eft cohibendus.

De Hirudinibus ex Menemacho. C ^P. x x.

H irudines locis alfedis applicatur, vel eis qui proximi no pinguibus funt; na oleu earum ap- ;

petetia fubuertit. Porro in anguftia ftriCti calami ab vtraq3 parte haud perforati,vei opercu-;
Ium parui calami, vel quidpia fimilc,cu aptad^ funt,demini debent. Earu numerus a' duabu s maj
- gnitudini- j

ORIB. DE -CVCVR. SCAR. ETC.

: gnitudinibus lod nimirum 8 C affe<fHonis,fumchdus eft. Auferanturjoko calido earum labtjs in- E
Imfo. Mordacitas autem fatis in partibus viceratis exoluenda eft.Quod poli earum ablationem
' effluitjdigitus irnpofitus cohibet. Excretionis quantitas ab hirudinum eredione confpicitur: fed
euidentius^aetiamapparet^ficongreg arafum ^q^ndolumdinesacorporibusdiuu^ Engui>
nem euomuerint. Sane' fi hirudinesaegreadherefcant,loci, quibus aptanda funt, fuperncietenus '
fune fcarificandt: vbi enim illae fanguinem guliaiierint, auidius ipfum appetunt*

EX LIBRO OCTAVO

iDeDeymationeexhbrkGaleni. C.AP. tS-

D Eriuatio (graece parocheteufis) eiufdem eftgeneriscamcuacuationefadaper particulam,
quae-fluxioneifiinldpit.imaummperaliquaiTrvicinarumpartiumiexempIi caula:Quan>-
do per gurgiilionemvelpalatumferturfluxiOjperharescerteipfiusderiuatio congruenterfiec,

I iriratione a' nobis fada velprouocatione per acria medkamehta. Quando vero ad oculos vel au»

' r-es iucci-vergunt, deriuareipfos non in nares tantum, led &in ipfum etiam os debemus, medica»
mentum id quod ex origano bi fapa confedum ell,id^3 etiam quod ex finapi conflat,diluedagar
garizanda^3 exhibentes. Scimus etiam q? llaphifegria,idell pedicularis herba,commaducaiajpy» -
; rethrum,omniacp id genus acria,fuccorum abundantiam,qug in oculos vel aures ex capitefertur,

: ad os traducunt. Defiuatio etiam fit fi id quod per afperam arteriam in pulmonem defluit,adflo»
machum diuertamus, hoc enim magis eligendum: Nec fecus etiam fi mulieri per ledis venas fan»
i guis irrumpat,eum quocp ad vteri vehas traducamus. Riuar£igia^^=gccj^sT£y«j^efrper riuos’
i ducere:Derliuarevero(idell' 3 -ii^o;^ 6 r«i>^«y)efta'riuts^ya£eradiuertere;. ' r,?

i BeRemlfionejx-iibmGalenu . ■

V Ehementilfimos fuccorum influxus reuulforijs praefidifs confertim ingruere prohibemus.

Reuulforia autem praefidia funt,vincula quidem artuum,vbi fucci in thoracem bC ventrem
inclinant: Vomi tus autem, vbi ad inferiora decIinat:Quemadmodumetiam acres clylleres, vbi
I ad vomitum vergunt. Has vero ambas fuccorum inclinationes, eam inquam, quae perluperio»
Xem, bC eam quae per inferiorem ventrem Et, ad vrinas ac fudores retrahes. Quin bC vrinas quoqj
tum ad fudores,tum ad alui quoque deic(fliones,reueIIes. Reuulforium etiam pr^idium

quaeiuxta mammas apponitur cucurbitula, ^ae vero hypochondrqs affiguntur, Ise» G
' penumero languinis ad nares impetum potenter reuulfilfeiconfpexillisequem»

admodum etiam fane' immodicas per vterum irruptiones* Acria etiam me
dicamenta artubus impolita,fuccos ad caput vifcera% vergentes,reuel

lunt. In fumma,reuullio Edenda efl,deorfum quidem, vbi fucci ad.

i fuperiora:furfum,vbiadinferioravergunt:Etvbiintrorfum,

! ad exteriora: vbi extrorliim,ad interiora: Ita quoq^ 11 dex

i trorfuminclinat,infi'mllra:fi finilirorlum,addextra

! reuulfiofaciedaell: Sic fane'fluxiones qute re

tro inclinant, in priora reuelledx: que in

priora,inpollerioremregio» ' ' - .

nem abducendae
lunt. ^

GALENI DE VENAE SECTIONE

ADVERSVSERASISTRATVM
L I B E R

lofcpho Te6tandro Cracouienfi interpreto

''T)em0 izy cyiu£uJlim^adaUino adGracorrnnexemplariummJidemernen^atifs

■ - Inopcpat Eralifb'atum, quipoftliabitoVenaefeitionis auxilio,Neque

. ' ■. ; efficacibus;, Neq; tutis Remedijsvteretur.

ErdfiJ^Murn,cj»i'ckrninCunojus ejjk, Semeluntum

idqjiobiterj de'V eruefeBione mentionem fecit. C.^P, i,

Ihi eqtride illud inquilitione no parua dignum vr, cur nam EraCftra-
tusjcura carcera quas ad artg fpediant, abunde fatis pertradiaret, ac circa
minima quaecp latopere curifous effetjVt&quorunda holerumcata-
plafmatac}? decoquendi ronem cofcripferit(tquoru facultates vfum^j
li vnquam aliquis alius declaraffet, non iniuria eorunde conficiedi ra<
tione omittere potuiiTet,}-qnquidem id nullius pretij fit, tale% quod a
quouis ex vulgaribus inueniri poffi t) de veng fedtione interim, ta po¬
tenti ac magno.auxiliQ,quod% vel veterSihia non-mmusTefficadffi-
mis remedqs extolleretur,iplenulla mentione fecerit» In iUius.n,ope-

___ ribus ferme ne nomen quidem vnqua venae fediioms, praeterq femel,

reperid pot: vbiipferaet,quemadmodu vnicuiq, conliderare facile effiobiter potius praeterij3 in-
ftitut3,qua fiudio infignt,de languinis rdedioe ages, illius raeminitnd qd ex fuis fcriptis inteili
' ges,qug fic habet: Deligatur^ vero,quae circa alas dC inguina fiat,non funt faciedg more quorun
„ dani,q ui vulgatam curandi ronem imitates,nihil aliud confequunt,q qp fanguine vinculis abun¬
de de exprimant» Quo'd»n.in deligatis corporis partibus fanguis plurimus recipiatur,ex venarum
„ teniione, ear ud|3 fedtione cohiedandum eli: ex incifa fiquide corporis parte,cum ea deligata fue-
„ rit,copiofior is effluit,Du vero fanguinis reiediocotingit ex deligatura in tibqs ac brachtfs fadta,
« plurimueius ibide recipiet»Poftq etenim g circa thoracis partes adeft, diminutus fuerit fanguis^
tc tu ipfa quoq3 reiediio multo minor paucioriq3 fiet» Hoc aut ipfum facere volunt ij,qui fanguinem
„ D retjcietibus vena fecat. Sed in hac re Ghryfippus multo confultius agit, quippequi non folu prae
« fentia infpiciat,fed et iminentis periculi cura gerat»| Huic»n.periculo quodin reiediioneaccidit,
aliud ex inflamatione adh2eret,in quo quide o&rre aliquid perqua dimcileeft:rurfum aut ei qui
« ZLvengfedlione fame longo tge tokraredebeat,ne diflbluat veredum efl» Ceterum Cryfippus fi-
« mulatqp nutrimentii in corpore ia elaboratu in loca folutu difficilia tranftulerit, q> eo tpe quo dif-
„ folutionis periculir imminetjhoc pacflo cibu differre poffit,in proptu eft» Et hac quide ille mede-
rt di rone vfus nung offerre coadlus elf, ob id% fumraa quxq3ingenio fugauit, ac q> fibi ipfi vnde-
quacpconftetjfrequetiffimas meruit laudes» Quod aut nullius mometi hf c fint 5 C indigna oibus
nodis, que vel ad Erafift rati folertia,quam ille fibi in hac arte vedicat, vel ad auxilq vires referant.

It clanui. in

'qmbits,faisJi-
'St ee debebat,
ubi ad quid co
-ferrittmtHdi
jcijfet,ait ericii
\felhanis moM

I '\clanus. utt
jic erit periculo
\ quod, ex reie-
\£ltonee,pericu
iMinfldmatto-
] rus proximu e:
iinq^ojf^e
I quide no f aci¬
de: ei uero qui

reperire t,forte liifpicari quis poffet iliu, tang de eo cuius vfus non dij fuiflet inuetus, aut apud cc-
leores medicos approbatus,iure optimo verba no feciffe: Verum c 5 permulti ali) fuerint,quibus
non in vno tih. eodem6j3 leui affecTu, fed et in plurimis acutiffimis^j3,frequens huius auxilq vfus |
iam conftiterat: ac eo pacflo tum Hippocrates omnium bonorum arris medicae author,tum vetu-
ftiffimi quic^ illo vfi effe animaduertuntur: qua quaefo re Erafiftratus commotus id adeo fpreuit,

manfen
culti en
iiattir.f

DE VENJE ‘SECTIONE

vt ne rationem quidem vUam ilirus in eriarrandodiabuerit f Etenim ST guod illudmon improba- E
i uerit ad certos adedus reliquorum praefidioru more, ipfum referendo indicare, 8C cauiam ob qua
I id probauerit prccfcribere eum oportebat. Atqui hic in huius prxfidi| viribus enarrandis tanto-
: pere inops fuit>vt necp fignificauerit recipiendus"ne fit an pofthabcndus vius illius,necp vnquam
i quid de illo fentiret proferre aufus fuerit,nifi in vno tantum, vt fuperius didum efl:,afFedu.Qua-
j quam vel ex ijs queipfe reticet, opinionis fuxfummammanifeftam facere videtur: nequaquam
i enim,fi vfum illius probaffetjfilentio praEteri)flet.Neq3 etiam cum minima quxuis quse ad leuan-
' dqs afedus accommoda erant, defcribenda putaret, haec vtpote tam magna, aliquerh etiam fi ab
i eo non didiciffet, propria opera confequi pofie perfuafum habebat.

Qwbm Rationibus Erafiflrati SeSiatores dogma de Non-Secandalrenatuerentur. - X^^P, z.

Aufa vero, ob quam vente fedione ipfe non fit vfus, fortaflls diuinatione op us habere cui-
^quamvidebitur, Quienim quisreicirepoffitqfi ea iplaErafiftratus cognita habuerit, qup-'
rum nullam diffufa oratione ille mentionem feceritNihilo minus fuere no nulli qui in explican
da illius fententia quteuis vaticinari conati funt: verum hi dum inter le ipfos, diicrepant, in ma¬
ximis erroribus verfari, manifefte funt deprehenfi. Nam nemini ex illis eadem fiat fententia:
quod multo grauifilmum efi, neqUe ab ipfis Erafiftrati commilitonibus, diicipulis^j Chryfippi F
Cnidij,quo primum audore de explodedo vene fedionis vfu dogma fuicitamm efi,de illius fen¬
tentia quicquam certi conftinitum efi. Hxc autem qug Apoemantes Strato^? protulerunt plane'
ridiculafunt: vterq3 enim dicit perdifficile effe venam iecare, vel ob internotiqne vafis, vel ob ar-
terix incifionem: nocumentum quippe illico ingens imminere, fiquandoloco veng arteria diui-
datur. His addunt q) quadocp aliquis prae timore mortuus fit: & alter etiam ante vafis fedionem,
alter vero eo iam fedo referri nung potuerit: tum q? quidam irreparabili fanguinis fluxu defece¬
rit. Sed praetereo illa quoqj, qux a rdiquisdicuntur,nam alij quidem>eorum afferunt vacuationis
mefuram conieduraaflequiWrfta effe difficillimum,ideo^3 neceffe effe,ytaut diminute euacuan
ti nihil plusnontingat:aut mediocritatem excedenti maxamaimpendeat noxa: qmd enim(aiunt
ilii) vena: fedio modum exuperans, a cxde differt r' Ali| vdo dicunt,q> cumtranfultus fpirituum ;
(grxce paremptofis) ex arterrjs in venas fiat,neceffario inamtionem fanguinis per oiculorum re-
ferationem ipfe fpiritus fequatur. Sunt 8C altj qui affirmant venarum euacuationem inflamma¬
tionis affedu in arterfjs iam conliituto,plane fuperuacaneam effe. Atqui vniuerfa talia quanqua
credibilia alicui appareant, funt tamen re vera falfa, indigna^3 quibus adhiberi fides debeat: qux
his omnibus longe facilius habenda fuiffet,fi haec in medium promliffentjquae dicfia fuerant zczQ
teris quiburdam,qui ex fuccorum natura difputandi initium deprompferunt. Et quanquam vel
aduerfus hos longiore fermone alicui conueniret inflare, huius tamen rei imprgfentiaru ea pro¬
pter nulla eff: occatio, quia orationem ficin immenfam prolixitatem excrefcere oporteret: prxte-
rea nihil obfiat quo minus ea qug tum ab ErafifIratOjtum a quouis dio ex Chryfippi difcipulis di
dia funt,reprehendere aggrediamur. . ^

fuerit Erafjirati Opinio de Ortu Febrh^ Inflammationis, aede ipjarum 2 \dedela.. C^P. 3.

Ommodiffime igitur fermone mihi inftruxiffe videbor,fi praetermiffis aliis ab ipfius Erafi-
I \^fl:rati placitis initiu fecero,orationem^ ipfam quantu eius fieri potefi: breuiffime abfoluero.
j Ceterum ille arteriam fpus, venam aut fanguinis,receptaculu effe afferitDeinde vero vbi gran^-
! diora receptacula diuiia fuerint,magnitudine quide illa diminui,numero aut effici plura: ac cum
I nullus locus detur vbi circa terminum vnius,vas aliud non exiftatjilla vndequaq3 per corpus de-
i lata in tam minutos fines definere, vt contentus in illis fanguis prae extremoru of culorum conni-
I uentia intus retineat: ob idLj3, etfi ofcula venarum arteriarum^ inter fe vicina fint,ianguinem tn
! proprijs terminis circufeptum, ac nullibi in vafa fpiritalia infilientem permanere: dC eouiq3 fane'
i animal legibus nature dirigi: Simulatq3 vero ca qugdam violenta irrueri t,tum fanguine ipfum in H
i arterias transferri,& animal iam neceflario aegrotare: Caulas item huius rei aliquas,precipuam^3
illarum fanguinis multitudine effe,a' quo dC veng tunica diflendi, referariq3 fines g prius claufi fue
fat,trasfundi et in arterias fanguine: qui poftea fp um a corde delatum perturbas, ei% motu fuum
alterati refiftens,fi quidee'direcflo atq3,ppe principe parte coftiterit, ia id febrim effe:fi aut ab ipfo
retro repellat ac in finibus arteriaru condenfef, inflamationem tum exiflere. Et talibus ille reni¬
bus inflammationem ex plenitudine adftruit. Verum quae ex vulneribus contingit,eam quoque
fanguinis ex venis in arterias tranfultu caufari ait, cuius rurfiim tranfultus caufam illam quae ad
euacuationem fit,fucceffionem effe putat: Cum enim fciffis arterijs, poft inflidlum vulnus fpiri-
: tus vniuerfus ex befa parte eff iifus fuerit,&: periculum inflet ne vacuus fiat locus, fanguinem illo
tempore, fpiritus euacuati, quic|3 locum illum prius replebat, greffum per ofculorum referatio-
; nes confequi folere: Si ergo fpiritus foras emiffus fuerit,huc quoque effundi: occlufo autem illo
atq3 obferam,etiam hunc vi fpiritus a'corde demandati impulfum,in locis vulneri vicinis eunda
coaccruari,&: ea ratione inflammationem efficere. S ed concedamus age ipfi qua:cunq3 hoc tem¬
pore de febribus & inflammationibus dixit ,vera omnia effe: nam alibi demonflrauimus ea nihil
in fe veri continere: Doceat igitur ipfe nos iam medicaminum feriem. Ait enim cum in multis
- - -- ■ alfis

ADVERSVS ERASTSTRATVM ^ - ;

<c K alijs locis, tum m primis in tertio de febribus tradatu fic verbatim; Cirea aegritudinum igitur ini- i

« ; tia ac infiamation um generationes omnem forbitionum oblationem auferre oportet: inflamma^ j

« : tiones enim,quf febres faciunt, vt plurimum ex repletione fiunt. Si itaque hocipfo tempore obla i

« tiones conceiTefuerinr,a:concoctione diftributione^fuasacfiiones perficientibus,vafa alimento!

« : repleta fuerintjinflammationes multo vehementiores perfatpe fieri contingit.H^c quidem ille de
; infiammationibus protulit,quaecitravulnusexplenitudineeueniunt. De illis vero, qux exvul^

« : nerefubon'untur,inprimodefebribuslibrodenuoinhancfententiam recenfet:Iftisautem fubic

« : quuntur medendi rationes,quo vulnera omnia ab inflammatione libera efficiant. Medicamenta

« ; eniin,cumfam'spartibasillinuntur,claudendoatq 3 obturandoprohibent,nefanguis defuperfu-

« ; fus in loca diflTedta irruat: quandoquidem in illa,quaeaffedu carent,eo quo'dmultxarteri£e illic ve- i

« I nx ^3 recludantur,fanguis,qui in arterias tranfilierat,facile in venas quoque tranfumetur.Quam- j

cc I obremconfequens rurfuseltjVt vulneratis nihil prorfusinflammationis tempore offeratur: ve- j

u I nae nanque,cum alimento vacuae exiftuntdonge facilius fanguinem qui in arterias infilierit,fuici- i

'tc j pient: quod vbicontigerit,infiamationes minus contingent. Proinde,quo'd multitudo euacuan i

J dafit,quod^3venaedifientaeacrepletx,infeipfasiteratofanguinemreciperenonpoffint,aflentire !

B ipfi Erafiffrato nos fatemur: veru,quo nam pado hae euacuandx fint, in dubium a nobis vocatur. !

! Pr^fiantiorem ex Irente.feSiione,<jUAm ex inedia fore ~)racmtionem,quodj; Erafijlratus neolioensfaC'

I rittniraitandanatHra^ac[criptisHippocratislegendts^ 4.

! Oftquam itaque euacuationem faciendam effe confeffum iam femel nt,ego eam omnium fa
' cillimaatq3expcditiffimam,venae(edioneperficfarbiH'er-,vtpQtcperquaipfasetiam inflam
i mationes folas celerrimeeuaGuare:poffimtr5rcam^'dTuepfotnedfe,praeterquam Cj^ longu tempus
i requirant,etiam vniuerfum habitam-aequafitereuacuant. Atqui iftud nequaquam conuenit.cur
1 enim quis id euacuef,quod euacuatione opus no habet f Aut cur eliquet carnes,cum fanguineni
ifubtrahereliceatc" Vt interimnoxas reticeam,quae exlongisinedi]snece{rarioeuenirefoIent,ac j

! virtutem defatigatam, 8 Lfuccosbih'oftoresama«rieatii 0 fes[fj 5 Tedditos,frequentes item cordis mor
I fus atque inquietudinem,tum deiedionumafsi=refention€, ^-oinE^defiiqu€ €xcmiienia^crio-
; ra maligniora ^ 3 effeda. Quorum Erafiftratus nihilanimaduertens,caecorum more, qu! amplam
; compendiofam'que bC planam viam in propinquo habentes,fepenumero anguftam ac afperam
Jprolixam'c^errabundiineunt,&ipfetampropinquamfatis'queexpeditam&:amcenamfemitam '

Gfipdnens,ad impeditam illam ac longam feie contulit: quippe qui^hoctantumconfideraucric,
num,quo' ipfecontendit, via eo'vergat,non autem an compendiofe, & fine noxa ducat. Nam, -j
j quod velinediaad plenitudinis euacuationem conferar, egtrqtroque confentio, verum longo .

; tempore, magno'que cum nocumentoeam efficere id dico. Attamen fapientem Erafiftratum,

: qui quorundam iudicio Hippocrati par-eflevidetur,non puduit,quod negledo tam infigni prx-
i fidio, nihil credibile aut rationi confentaneum attulerit,quin potius,velutdereabiediffimape-
i nitus''que nullius precij, verba fecerit. At Hippocrates ille medicus te, o' Erafiftrate,nulla ex par¬
te inferior,nonfic de venae fedione pronunciauit,fed,qu£e tu verbis faltem admiraris, ea ille ope-
! re palam eft exeeutus. Admiraris tu fiquidem naturam ipfam,vtartificiofam fimurque proui-
: dam animalis gubernatricem, nullibi tamen eam imitaris. Aut,cum illam plurimis morbis fan-
: guinis euacuatione medentem frequenter animaduerteris, cur ne in vno quidem vnquam hoc |

« idem tu ipfe fecifti t' Cur etiam natur£e,quam laudas, opera filentiofupprimis f Cur prxterea,qua 1 |

« do apud Hippocratem reperifti mufta-hwafrnodricri^a: | Mulierf- fanguin eiiL vomenti men- j i

« ftruis erumpentibus folutio:&f,|-Afr atra-biLdhabitisfimilemeffedum haemorrhoides prxftant. ' J

; Sanguinis item fluxus copiofi, per nares foiuunturi^sidieiiihiLtale,fed vnico folum verbo lau- !

Ddatanatura, opus autem illius nullibi fcriptumreperitur. Porro' mihi fufficiebat,vt opera illius ' |

antea ad perfedum addifeerem, a quibus poftea initio fumpto ad inueftigandum reperiendum'qp ;

idjquod^tequumputabam,idoneuseuafi.Liceatergomihiveniaeorum,quiteadmirantur,dicere, | j

quod in confpicuoeft,quodfcilicet mihi aut modis omnibus demens,aut innatura operibus qua ! |

; minime verfatus efle videaris. Alteri enim ex his duobus,-veIquia illa nunquam cognouifti, ve! : j

quiacognitaiamdudumnonffsimitatus,obnoxiusexiffis. Amfortaffisincubiculo aliquo per- i |

petuo delitefcens,neque aliquando aegrotum aliquem contemplatus, haec fefibebast hinc'q 3 adeo I
non iniuria naturae opera ignoras, quae alioqui pro extrema dementia tua femper es praepollere ■
admiratus b(. imitatus: nec non,poft^ feribendi prouinciam inijfti, legem feribendo es tranfgref- j

fus. Oportebat enim primu te opera naturae mihi deicribere, deinde declarare: & quae illa integre j ;

ac perfec^leproprtjs conatibus incitata,^ quae morbofiscaufis praepedita diminute agat: nam hu- ■

iufmodi ratio viam ad inuenienda medicamina nobis fuppeditat. Cum etenim didicero,qux |

beabiila perficiuntur,fuperadditoeo,inquoilladeficit,frcileeiadiumentoeffepotero:rurfum, ; j

i fi ipfa nihil penitus mouet,id quodquandoqtmorbofarumcaufarum vehementia fuperata pati- 1 |

; tur,'cum ego illud omne fuggerere enitar. Tu vero nihil horum indicans,domfcp te continens, vc j |

qui forte aegrotorum vifitationg,vt fertur.paruipendas, quod tibi videbatur, fcriprifti.Caeteruin | : _

-- -- - — fituipre [ j

l,Apho.to.Ex.

ord,3.g

i.Aph zi,Ext.
ord.io.a

£c Vi<a.rat.in
mor.acu. com.

AII (f.Epid-co-
S t Legen-

dumefigraje.^
vdpKti unp^ 7 »

‘id

efijhtforfemo
ris 'e dire£lo fo
Jlti.uide.6.Epi
de.fdl.i^.t. 6.
C II 1. Epidc.

D t ad co¬
xam, & erue.

t fHerferij.

tinAh -r

PE VENJE SECTIONE

fi tu ipfe non perfpexeras, Hippoeratis monumenta relegenti tibi addiicere integrum erat,& qug E
perfe<fie,integre ^jj^ac vt ille loqui confueuit, apriag, i. abfolute natura mouente indicetur, qua

ratione illam quis iudicium non aggredientem, pulcherrime imitari polfii: quo etiam pactio ag^
gredientem quidem eam, verum debiliter monentem adiuuare oporteat. Si enim in his exercita^
tus fuiffes,talia te confulente audirem,qualia apud Hippocratem quoq? inaudio; | Quatiudican' >>
tur,& iudicata funt, dprieog^ u integre,neq^ mouere,necp nouare,fiue medicamentis, fiue altjs irri.- «
lationibus,fed finere. Iftud quidem habes proprium naturg integre mouentis prgeeptum. Quod «
: vero huic fuccedit,naturae,& ipfum,verum diminute ad iudicium mouenti congruit,eam ob re
illi auxilio efle iubens,dicit. j| Quae ducere oportet,haec,quo'maxime natura vergit,per loca confe »
irentia ducenda. Natura fiquidem tunc temporis expellere conatur id, quod eam infeftat:cum au-
' tem prg imbecillitate finem operi imponere non poirit,noftris auxilijs indiget. Propterea etiam
lateris inliammatione laborantes curas, iuxta humorum vergentia inanire eos confueuit. Quid
ienim aitCJI Cum ergcuiolGr ad iugulum extenditur, autgrauitas inbrachio, vel circamammam, «
; aut fupra praeoordia-cxiffitjiaterna cubiti venaiecanda eft-Neqj dubites copiofum detrahere fan- »
i guinem,donec rubicundiormtrito,aurpro puro,rubido%lioiduseiimEeEajVtrunq3 enim contin «

: git. At, fi dolor fub fepto tranfuerfo fuerit,neq3 adiugulum aicenderit,tum aluus,velnigro vera- jF »

‘ trojvel peplio fubducenda eft. Rurfus vero in quopiam renalium affedionum cocurfu profatus; «

® I Et in rene dolor grauis ^ f per ilia vfq? ad coxas tendens e' direefio}- infert poplitem fecare, hoc »
eit,venam, quae in poplite eft,incidere.

Delifuje^lionklfeneiinfrigidis ^dcreltcjuk ex multitudine dffeElibu6medicorumrationalium,

Empiricorum, ipfius j; natur & teilimonio^ C ^P. 5 .

J LIud vero quo modo dieftum eft f Ex Margei famula ne fanguis quidem prodrjt,nam, *= || vtfi-i «
liola haec peperit,ilico os ^ | ad vertebras coxaru}- detortu eft. Porro dolor ex-vena prope talu • «
fecfta ceflauit, quauis tremores corpus iam occupaffent. Atqui nunc ad occafionem ipfam,eius ^3 »
fomitem tranfeudum eft. Hippocrates fiquidem te,& occafione morbi, & generationem occafio-
nis perpendere iubet, id quod tu mea quidem fententia multitudine fanguinis praefertim mole-
ftiam inferete,non de alio quoqua,praeterq de venae iecfiione didum affirmare poifis. Ergo prae¬
fatae mulierijlicet ia tremore correpta eftet,ille fecare venam non diftulit,cum e' diuerfo nemo alter
jin tremoribus aeque,atq3 hydropiO,alio''ue frigido affedu vllo,languine detrahere vng aufus fuit,
iintalibus.n.excalidifuccieuacuatione adhuc multo magis corpus neceffario refrigeratur, S;: in-
; natus calor,g per aftedum antea quoq3 frigefadus fuerat,extinguif.Hippocrates vero,vt ipfemet G
fatetur, multitudine fanguinis ante ipfum aftedu accumulata cofiderauit: muliercula.n.a purga-
jmentis, "fquas fecundas vocat}- non fuerat expurgata. Fomes aut,feu nutrimentu occafionis,hoc
eft generatio,prima ^53 caufa,ob quam non fit probe expurgata, eft ipfa contorfio vteri,qui ad co-;
xam contortus fuerat. Proinde,cum retetio euacuationem,fitus vero vteri locum, per que euacua
tio inftituenda eft, illi indicaret, vena talo proximam incidit: talem ^3 Hippocrates fefein eundis
I pratftitit. Sed ne laudibus virum hunc extollentes Erafiftrataeos triftitia afficiamus, vt, qui ipfi,

I ante eos ^3 Erafiftraius, aduerfus illu inimico animo effe mihi vifi fint, mifla faciamus nunc Hip-
i pocratismonumeta:alioenim tempore totam illius de euacuationearte declarare conftituimus;

; quin potius transferamus nos ad illos,quorum aliqui empiricam,rationalem ^3 feda vna' iunt am
I pIexi,quandoquidem ex his a ven^ fedione abftinere inuenio neminem.Nam inter dogmaucos,
i Dioclem,ac Pliftonicum,Dieuchen ^3,& Praxagoram, vna cum Philotimo, atque Herophilo,8i
I Afclepiade, venae fedione vfos fuiffe compertum habeo: quan^ Afclepiades contentionis adeo
; ftudiofus fuitjVt oia ferme priora dogmata lacelfiuerit,neq5 alicui prioris feculi homini, immo ne
i Hippocrati quide pepercerit,hinc ^3 adeo veteru mededi ratione, mortis meditationem nomina¬
re non fit veritus. Atqui neq3 hic eo impudentiae venerat, vt venae fedione e'medicinalium auxi- H
liorum numero explodere auderet. Quin ctiam,neq3 inter recentiores,aut vetuftiores aliquis,no
Athenaeus,non Archigenes,neq3 Agathinus,tum deniq3,neq3 ex empiricorum ccetu quifquam;
hi enim cum nihil eorum obferuent,quae rationi confentanea funt, omnia'^3 experientia fola de-
cemaatim-eifiis neminem mihi proferre poteris. Quando autemiftim-omnibusnlfjs rebus fere
diflentientes, in hac fola conueniant,mihi plane' concordiafufpicione vacante nihil magis fide di
gnum effe videtur. Sed,ne prae teftium multitudine opera naturae,qua tu,f.laudas,obfcuriora red
damus,mittamus hos, fi lubet. Non ne ipfa mulieres eundas fingulo menie euacuat, fanguinefu
perfluo foras effufo c' Muliebre enim genus, vt quod domi ageret, neq3 vehementibus laboribus
€xerceretur,aut fub claro fole viueret, ac ob vtraque haec multitudinem humorum coaceruaret, ip
fam euacuationem plenitudinis,tang remedium naturale,obtinere opus habebat.Et vnu quidem
iftud naturae opuseft:alterum vero purgatio poft partum contingens exiftit; licet Qc fcetura ipfa,
fpecies fit euacuationis. Nam ex fanguine vteri conceptus nutriri folet. Tum vero, poft^ editus
eft foetus,generatio ladis in mamillis,vacuatio hgc quoq3 eft quatitate fua non parua: vna fiquide,

QC ladis,& menftruorum fubftantia eft,amborum vt quis^ dixerit, riuoru fontes communes,
venae funt. Quamobrem,quibufcunq3 per aetatem menfes fluere ceflarunt,his neq3 in mamillis lac

amplius

ADVERSVS ERASISTRATVM 7

A amplius colligitur: quaecunq? etiam purgandi tepora adhuc habent,ac interea lacftantJie no pur-'
gantur» Prxterea cum mulieriladanti fanguis per locos eruperit,illico lac huic euanefcit. Ad hcc i

quecunqj animantia vtero non gerunt,his necplac vnq adeftt rurfus quibus id fuppetit,iiia eciariii i

ad concipiendum a natura idonea funn At fi iamaddidicifti quotcommoda exhinoieuacuatio^; ■

ne muliebre genus maneant,quotcp nocumenta rjidem ruppreflisrequantur,haud video qui fub- l

fera 3 ,quo minusfanguinemfuperabundantemodisomnibus euacuare acceleres.||Mulier enim,: '-sj-Ex L

Hippocrateteftc,podagranonlaborat,nifimenftruadefecerint. Sedeur ego contra hominemi
« ;Hippocratiinimicum,verbisHippocratisvtorr’VeIimitaq3audiasiaveritateipfammeprgcone i

« tibi denunciantem,9 mulier fi probe expurgetur,necppodagris,neqp articulorum doloribus,nc-i '

•que lateris infiammationibus, neqj peripneumonijs capiatur; fcd neqj epilepfiae, neqj apoplexia i
obnoxia fit,aut fpirationis vel vocis ablatione rite purgata vllo teporeinfeftetur.Num vero men!
i firuis fluentibus, aut phrenitide, aut lethargisj.aut eenuulfionibus, vel tremoribus ,TigQribus'ue I
mulier aliqn correpta eft c* Num etiam vel melancholia-laborantem, aut mania vexatam,aut qute

catam, aut aliquibus id genus magnis & vehementibus afFecftibusimperita, cui menfesrede^ex^ ^

B cernerentur, qnq 3 confpexifiit'Verum his retentis eam cuilibet malo implicari facile eft,huic ^3
rurfum euacuationes medent. Sed pofthabitfs-mulieribus^te^ mares ia confer ,vt difcasXquo'd i

quibufeunq^ pro confuetudine, fuperflua perhaemorrhoideaeuacnarttur^ht omnesvita morbis
minime impedita agunt: quibus iteinanirionesfupprimunt,hf inpemiciofiflima quaec^ labunf»

V trum igitur neq? horum, vbi vel fynachen vel peripneumonia incurrerint, fanguinem euacua^' j

bis,autpotiusnedefciicerevidearisabiisqueperperadidicifl:i,tothoiuminteritumparuipedest'' ir L C.

Tufortaffishocfacies:egoautemnoli£ecKdum,iederiam^afmumhydropem^}3ranguiniseua^i '

citatione faepius fummedicatustin huncm.modum erudiuitmetumlonga-experiemia, tum ra^;
tio ipla,qua2 mihifiiggeflit vt occafionem ipfam, eius%mometum fic inueftigarem.Quo'd autel
experientia quoqjiftud me docuerit, fi empiricorum commentaria legeris fcire poteris. i

Communi Hominum Naturdt, dc Brutorum quoq; dnimdhum Confmfu, Erdjislratum,dc omnes,

quiVen£feBionempdruipendunt,ddue'rfm. C^l\ 6.

N e igitur in pofterum cum Hippocrate folo (q? euacuationem fanguims Iaudauerit,cum vel
in tremorem, vel in hydropem, vel in ahum quemuis frigidum affedum, mas quide ob hg^
morrhoidum, mulier vero ob menfium retentionem incidertt)til 3 ic©ntrouerfiamfaturam rere,

C;fed dc cum vniuerfis medids qui experientiam ie(fiatur,v€l potriis eunt vniueria hominum vita.

; Videris.n.tu communem oium fubuertere ientenria,prgferrim^}3 fi neges quo'd a' natura cuicp in--
fitum fit,vt confiderare poffit ianguinem ob nimiam multitudinem euacuandu elfe, | Quis enim
contraria contrariorum eflferemedia ignorat,vt qp fentetia haec non Hippocratis tm,{ed omnium
hominum communis fit c' Tu vero pre odio quod aduerfus Hippocratem cocepifl:i,mea quidem
fententia etiam ali}s multo es dementior, id^3 cum habeas naturam te ad haec ipfa quotidie manu
ducetem: nam haec inediam adiedlione, ac repletiones euacuationibus, frigus calefactionibus,
jcalores6j3 refrigerationibus curat. Quid enim aliud eft offerre cibum, q plenitudinem fuppedita^
re r quid rurfum excernere faeces,q inteftina repleta exinanire;' quid item meiere,q repletioni ve^
ficae mederi ;'Pleraq3 enim animantia frigore laceffita, latebras ac calidos fpecus in penetralibus
terrae fibi inueftigant. Aliqua etiam aeftaris tempore calore anhela, fefe in aquam frigidam conq.-
‘Ciunr,& in vmbrofis locis ventoci3 perufjs immorantur. Ego preterea frequenter vidi canem vo.-
initum fibimetfi:udioreprouocantem;auemquoq3 aegyptiam clyftere imitatam: quae omnia ab j !

hominibus, vt qui ratione compotes fint,multo faciliore conatu perficiuntur. Accerfe ergo j j

hominem quempiam rei medicae expertem,ad aegrotum, qui bona fit habitudine,iuuems,multo i |

P abundans fanguine, qui% prae fynanche aut peripneumonia fuffocetur, poftea hominem inter- ; [

rogafiquidcognofcatquodhuicaffectuifuccurrere poffit.Quis adeo demens efl:,vt fanguinis i I

euacuationem non pronuncietr Caeterum Erafiftraitus ob contentionem quamaduerfus Hippo j
cratem prte fe fert,ne id quidem,quod communi oium hoium fuffragio receptum eft, probare vi- j ;

detur, dC ea propter reperitur vel gruibus ipfis infipientior; has fiquide aeque atep aquilas, prglon;
go yfq3 ad vltimos terraraiirtgrmifiosvolatu, p a rtirn f n gus,^friffi% 3 eftumemtantesjqudcon -1
traria contrarqsfemperpropulfenrividerelicet. Atqui ,vt 6c antea dieftum eft, perfpecftum habe- i i

are q5 ijs euacuandus fit fanguis,quibus ex eius multitudine periculum imminet,id praeftantiam ar |

tis Hippocraticae non dum xquat: ego enim tum qua ratiorie,tum quo tpe,qua ue quatitate eua-: ;

cuatio inftituenda fit, mihi declarari mallem. Scire nanq3 qn vel venam qux in fronte eft, vel illas
‘quae in hirquis oculorum^ feu fub lingua exiftunt, vel qux humeraria vocatur, vel rubalarem,vel
quae perp oplitem penetrat, quae tie prope talum adeft, incidere oporteat (prout de his omnibus

idippocrate3dDCuit)hocipfumegorariocinarionemmedicorumarbitror^e.Verumquo'dco- ;

traria contrarijs medicanda fint ^ quQdq3 cuacuatio repletioni opponatur, tiii abeft vt admirer, vt
criam huiufmodi cogitatione brutaanimaria parricipare dicam. Si aut auribus apertis aut animo;

corius, ac deDofitaersaHiprioaatemfimultate, veram rationem amplecfti volueris, aliquid iam i j

Sexta Claffis. bbBbbTT ^oTI

In libro de Fla j
tib’paulopoft i
principium.

DE VEN^ SECTIONE

quod illms arte dignum effet,dicere tibi poltem. Eouiqam.IDiocles Pliftonicus6j3 ac Herophilus, E
et Praxagoras atq3 PhilotimuSjnec non altj medici permulti inter fe cofentiunt,(j> ipfi quidem no:
per^efe,verum diuinum Hippocratem fecud repererint,quo tpe quelibet vene,quas fupra come I
mcrauijincidend^eflent, Caeterum q» ab atra bile habitis limiliter h^morrhoides conferat, etiam'
fi iItud Hippocrates perfpicue docuerit,non tame omnes fciunt,fed quicunq? fynccre in illius feri'
ptis verfaa (unt: hi foli.n,quomodo hxmorrhoides dyfenteria ac varices fiant, abipfo perdidice-' i
runtJtemqnonfemperhorumvnumquodq3fiexiftat,prohibendumeftjfedq quadoq3coaddi
'iuuandum: vel natura quiefcente(qh fic confert)ei totum committendum: adeo ignorant iili qui ■
dyfenteriam varices^]3 ^ haemorrhoides immature praepropere6j3 medicari difeunt, vt dC ea mo^; '
liantur qug facere nequag debebant. Porro' ego quoeg vidi non paucos ob huiuftnodi euacuatio>;

^ nes,qux medicorum imperitia cohibitae fuerant,aut atra bile,aut ini&nia vexatos: ipfor um quocp

aliqui tum intercoftali inliammatione,tum renali morbo correpti funt; non nulli vero ex ventri- ^
culo fanguinem vomebant, aut eundem tuffiendo ex thorace fpuebant, aut *-{ attonito morbo}- i
• aqua^ue intercutanea interibant. Haec ilia funt,qug mea quidem lententia medicus vna'cum pre-;
clara euacuationis arte cognofeere debet.

Sangmna Mij^ionem Non modo non Prohiberi,quid Vdcmndi Sanguinis Quantitas ignoretur,pd F

CaterisVdcuatiombits omnibus CertioremMenJurdm,(tcTutius^uxtltumgri£t>ere. C^P. y.

Q Vantum autem de fanguine exuperante euacuandum, id^3 cum non fit magni momenti, |
cur Erafiftratus tang ex magnis quoddam contempfit f Aut cur homines illi aduerfus om ^
nes obftrepere paratiffiminugantur,cu illu incufent3dicant^j3 euacuationis perinde atqp;
aliorum auxiliorum rationem ignoraffe f' Aut cuius nam,per deos immortales,illu adeo exquifi- j
te tenere menfuram arbitrantur,vt neq3 excedat in quantitate,neqj deficiat vnquam r" num clyfte-!
ris,aut purgantium medi rametorum alicuius,aut vrinam cientium ,vel cibi vilius potus^ue c' Te-:
pus itaq3 eiiet ipfis,vtpote oia fufpicione infefta reddetibus quiefeere omnino. Aut cur ergo Era !
iiftratus purgantibus medicamentis vtitur: ac vinum aqua frigida dilutum,tum alqs quibufdam,:
tum maxime cholericis exhibet: Chrylippum^j praeceptorem fuum ,vt qui inuenerit praefidium ■
nulli veterum cognitum,quodcj3 dC lolum cholericos ia morti proximos reftituere pofTit,his ver¬
bis fatis inuidiofe laudat r Non etenim quouis tempore id prebet,fed vfum auxilfj huius ad occa- ,
fionem vehementer prtecipitem traduxit. Ego vero hac in re ipfum non accufo, praefertim cum |
tam abfolure oia quae ad occafionem fpe<ftant,difquirat. Jllud tn in eo quis demirari poflit, quo'd {
fi quando Chryfippicum quicg doceat,tum,vt ex verbis eius colligerelicet, vehemeter fit audax, ^
nihi IlJ3 ipfum prorfus neq momentum occafionis,neq3 mefurg dimeilis conie(ftura,neq3 affeClus j
periculumperterrefacit:ledputetadeoexquifiteiimuiclare^3ilIum&menfurx&^occaiionisra- ;
tionem docuilTe, vt decreta fua non medicis foluth, verum Qc popularibus vfui futura arbitreturt !

^ , at rurfum cum ex veteribus medicis aliquem ob rerum inuenta laudare opus habeat, illic vnde-

•quaq3tergiuerfetur. AgeergodcclaremusilIis,qmenfurainvenelecftionemultofaciliusdepre i
hendatur qin caeteris quibufuis auxiUfs.Nam::SScoloris mutationem fepenumero difpicere licet, |
hocq3 duobus modis fieri potefi:,interdum quidem fanguinem ipfum fluentem, interdum autem ■

" , ■ cegrotum cenfiderando. Ad hxc animi quoq3 defec";io in plurimis affecfiibus vacuationis termi¬

num obtinet: Saguinis item fluentis vigor lalaeicens,^^ pulfus mutati. Adde q QC medicus huius
folius euacuationis Ijberam habeat facultatem fifrendi quandocunq illi placueri t, aliorum autem
nullius. Nam vbi dandum fit aliquod medicamentum fiue deietfloriumjfeu vomitorium,feu vri-
narum euacuatiuum, aut thoracis vel capitis purgatorium, horum Icilicet omnium prima exhi¬
bitio in tua poteftate lita efi,Cetera autem fortuna adminiftratrice obtingunt. Ingens prxterea in
propinationibus pharmacorum purgatium periculum efi:,cum vel non commouetur purgatio:
vel quod in aluum attraclum eftjno facile excernitur: vel cum dolore,morfibus,torminibus,refri- H
!gerauone,puifuu euaneicentia,ac animi defedu exprimitur, vel cum corpus vehementer pertur-
batur,intenmcj3 paululum admodum euacuatur: aut euacuatio modum excedit, hoc enim ipfum i
tanq olummalorumextreraumtnhacpartefrequenter contingere folet:necp.n.Vt venaeincifae j
fluxum, quem fiiperimpofito digito moxfiftes, fic profluuiu-alui-abifiliere licebit. Verun tamen
nemo ex medicis fuperuenientium fymptomatum metu perculfus a' propinatione pharmacoru
abftinet,fed poftg errorem commiferit tum demum cauedum fibi ab illorum vfu proponit. Sed'
q uid ego purgatoria refero,ac in enarratione fortium medicamentorum tempus tero,cum &C cibi
cuiufcpin melura erratu maxima afferat nocumeta f quorum magnitudinem in extenuatis bC im
beciili bus hoibus3quiq3 celeri nutritione egent, cofiderareEcile poflumus. Inhis enim fiquid mi
nus^uo nutriat,virtutem_tabidamreddeL:contraybi quid modum exuperans naturae oneri po
tiusq nutrimento fuerit,illam penitus fuffQcabit,extingue^. Anigitur a cibi exhibitione abfii-
nebis, eo quod menfuram illius no fine negocio aflequi poffis C Atqui ea quoq3 ratione a' meden
di prouincia penitus abftinebis, nihil.n.in medica arte reperias,quod nifi certa menfura vfurpata
prodefie polfit. Caeterum in fola venaefetflione ne hoc quidem culpare queas. Proinde errata,
_quae vtrin<^ circa mediocritatem contingunt,non paruaenoxx fequutur,maxime^3 quia exceffus

ADVERSVS ER ASIST RATVM s

A pcmiodofiffimos efie nemo neget: verum i'n quo minus periculum eft, m eo excedere modum
non fuerit necefle* Sitm.fi ita fors ferat,mediocris detradio trium heminarum: vbi fi quatuor de¬
traxeris, noxam maximam inferes: duas rurfum fi euacuaueris, comodabit quide id j(atis,!xfionis
vero nihil afferet: licebit nancp tibi vnam illa heminam vel clyfi:eribus,vd inedia, vel fricftionibus,
vel fudoribus exhaurire,preter^am qj & denuo detrahere fi voIes,non vetaberis. Sed qua ratio
ne ego tam mul ta in medium affero, contendere cupiens cum hoibus infulfis, qui ad hoc q? nihil;
rationi confonum loquantur, etiam ea ipfa non agnofcunt, qux ipfimet laudibus efferre folent f i
; Admirantur.n.didaErafifl:rati3ac nomen fibi ab illo vendicant,Erafiftrata:os fefeappellates: ve-
Tum documentorum illius adeo ignari funt, vt quiduis potius q fententiam illorum enodare va¬
leant. De venx ergo fecfiione tam prolixa tam^j abfurda nuantur,vt iure optimo quis non foliS
imperitiam illorum,verum etiam impudentiam deteftari pomt:quippe cum Erafiftratus in libro;
de (anguinis reiecftione, in quo folo vena; fedionis memmit,aperte dixerit, q? Chryfippus ob id
non vtatur detracfiione_fanguinis,quo' xgerqui propter inflamationes neceffario in inedrjs con¬
tinetur, perdurare pofiit: ipli th nihil minus q hoc dicunt. Aut vis ne ea gratia vt homines hos
Erafiftrato obrrecffantes in pofterum quoq? audiamus, id^? cum verba Erafiftrati in promptu no:

B bis adfint r' atqui hoc nequaq aequum eft. Audiamus ergo dicfia ipfius, vbi ait:Multo conftiltius
« agebat Chryfippus, non (blum q> praeiens erat infpiciens, fed & impendentis periculi cura ages»

« f i-feretenimiIii,quod!n reiecftione contingit,ex inflammatione periculum, in quo offerre non t ride
cf fecile eft:Ei vero qui poft venae incifionem longo tempore fine cibo permanferit , periculum eft pag. y, d. quo-
nediffoluatur. Aperte em'm illum a periculo,quod ex inedia accidit,cauere dicit,illud^l neceffario ***<»^<' hic

fecuturum putat,quia aeger ob inflammationem fame longo tempore fit exauciatus. legatur.

Perperam Erafijiratum in Euacuaxione, ac Eeuulfione,eju<e Inflammationibus medentur,

InediamVendifeBioniprditHlifle. C.AP, 8.

H ic quocp nihil moror Erafiftrataeos blatterantes cur ille hominibus inflammatione laboran
tibus nihil offerre iufferit: verum ipfum Erafiftratum per verba: quorum antea mentionem
feci,(emet interpretantem habeo, ex tertio mmirum de febribus, vbi de inflammationibus qug ex
plenitudine fiunt, differit, dC ex primo de vulneribus. In vtrifq3.n.comentarffs non femel, fed fe- I
pe, venas quae inedrjs exinanitae funt,vt fanguinemaffluentem denuo redpiant, aptiores fieri di-
« cit.Qgid.n.ait ^ His vero confeq uens eft, vt vulneratis inflammationis tempore nihil off mmus: i
« , venz.n.cum a' nutrimento exinanitae fuerint,(anguinem qui in arterias trafilrjt, facilius fufcipiet» i
CInedia ergo tanq euacuatorium auxilium quoddam inflammationes difcurit, eam^g nega alia de i
cauE inflammatione laborantibus iniugi dicit, q q) venamtacttatgforgjifrrenrinr arterias infiliea |
temfic fadliusfufcipiant.Deinceps vero cum venas euacuarevelit,pofIitcj5id(ita medij ament) i
fine moleftia vlla celeriterfj? perficere,longos ille infumit labores. Verum ego non video quo pa !

(fto fe ipfum quis imphcando magis prodere pofiit: Non fecabo, inquit, venam, y t aeger ad fufti-
nendas inedias fufiiciat. Porro' cuius rei gratia inflammatione correptos fame excrucias c' vt, in¬
quit, venas exinamam. Cur ergo eas a principio non euacuafti r” Proinde pudet me iam hominis
qui in tam grauia errata inciderit,qui praeter hxc, quibus tum perfpicuis ipfius artis decreris tum
fuis proprfjs rationibus rcpognat,etiam hoc ipfiim ignoraredeprehenfus fit,qua de caufa inediae:
fufeipiatur: quanq de vfu illarum multo antea Praxagoras fatis copiofe clare% fcripferit: tu Hip¬
pocrates & Diodes,quantum ad hoc fpediat, nihil praetermiferint. Hic vero ita rudis eft, vt ine¬
dias folas ad venarum euacuationem affumendas, ea% fola ratione laborannBus fuedirredum pu
tet: deinde, per louem, euacuatorio remedio opus habens,neglecftis efficacibus illis,quae'ue quo-
cuncp quis velit, celerrime ducere poffint, ad oium leuiffimum tranfeat. Verum age concedatur i
tibi & hoc,quod inflammationes ex vulneribus medicari eodem modo poffint,quo 8 C illf qug ex
Tl> multitudine pendent, quid ladem feciemus cu multitudine ipfa,qux in venis ctianum manes eas
extendite'aut etiam cum eadem in arterijs impa(ftafuerit^quo''nam pacfto illi (iiccurendu eritd Ego.
fane' in huiufmodi oibus veng inanitionem fumme idoneam effe arbitror. Incumbat ergo in tho
j acem tanta multitudo, vt pericuiuni fit,ne aliquod vas in eo rumpatur,num vel fic venam no in¬
cidemus, aut membra potius laneis vinculisexcipiemus.e' Iili|quide iftud mediusfidius fuffecerit,
qhquidem cu m his loco reuulfiui pr^fidij vtendum cenferet, non intellexit venae fecftione in re-
uellendo multo effe efficaciorem: plurimis enim irreftringibili fanguinis profluuio laborattbus,
vena fecfta fiuxnrafiftimus. At Erafiftratum hoc quoepignoraffe exiftimo,nam non cuiufuis ho¬
minis eft fcire quaeven^cum ex aliqua corporis partefanguis profluitjincidendgfint. Poftquam
igitur vena fedtio efficere quam maxime ea omnia poiciftj quibus hoc tempore indigemus,illum|
fane' euacuationem vna'cum reuuluoneprsetermiiifle cer tum eft. Quid ergo tu amplius ceffas,
tempus^^inaniter infumis,& hominem conficis,cum poflisillum vindicare 8 C a' vaforum ruptiij
ra,&: quae illam infequitur inflammatione,^!: a'famis Cmciatibus,quiihter remedia inflamationisi
a te inftituutur d Si,n.multitudarupturadfifcit,tuilla eUacuata id quodfuturum erat prohibebis: |
quod quidem fi feceris, edam ex ruptura infiamationenule medio tolles: hac rurfum fublatanoix'
amplius iiiediaru vfus nobis erit amplexandus. TuaSt ed quod inediam cuiqj cofulere cupis,vi-
SextaCiaffis. bbbbbb ij deris i

DE vente sectione

deris mihi ipfemet affecfiuum qui &mis cruciatibus opus habeat author exifterc4Quidgrauccratj E
re quae Isedebat euacaata^nihil negocq deinceps praeftolari f

Inter Remedia qu£ Multitudinem emendant. Nihil Vcn& fediionepraiflantius: Qm omijja ErafiSlrcttum
neq; Inedianeq;Reliqutseuacuatorijspr<efidqs'yttpotuijje.

O Ed fruftra ego forte tantum laboris infumo, quoprxfentem hunc fermonem tibi in memo^
O riam redigam. Sane' enim tu iple nos docuifti in prim o de falutaribus libro,vbi de multitudt,-
nis generatione qua: in venis confiftit praefatus, illius quoqj remedia ordine fcribis, euacuatione
fcopum quide omnium ipforum ftatuens: aliud vero illius genus, alrj affedui conferre inquiens,
Prjeterea qua: exinaniant plethoran,i,repIetionem(fic enim alimenti multitudine in venis coge^
fiam appellandam cenfes) tum exercitia,tumlauacra copiofa, tumipfam tenue vicfius ratione efle
iubes, Neqp idem euacuatorium auxilium cuncfiis conferre dicis, vt quod neq^ omnes omnium il
Iprum vfui fimul alTuefacfti lint: fed altj lauacra, ait) rurfum exercitia, non riulli item vomitiones:
acibomagis vfurpent. Ad haec q? non ijfdem morbis omnes obnoxij fint:verum hic epilepfia,

' ille fanguinis fputo, alter etiam vel hepatis vel lienis aflecflibus, facile corripi poflit. Nullo igitur
' 'pado epilepticum queng balneis euacuare attentabimus, id quod tu quoq? cauendum redepu,-
tas. Etiam vero neq? ficui de vafis in thorace ruptura timor inftet,Jhuic exercitia iniungemus: pe F
riculum enimeft ne illorum vehementia,etiam fi nonadfit multitudo, ob virium tamen imbecib
litatem ipfius exercentis vena aliqua circa thoracem rupatur. Qua ergo ratione illi fuccurrere de^;
beamus,qua:fo nos edoce:fiquidem quod euacuadum fit vel tu ipfe fateris, hinc^? adeo euacuato- ‘
ria illa pra:ridia,hoc eft exerdtia,lauacra%frequentia,& tenuem vidus rationem abs te habemus^
Cxterum exercitijs ne tu iple quidem vti putaueris: Quo'd autem ad lauacra attinet,vtendum ne.
his in rebus ficaffedis, an nequaquam vtendum fit, tu plane'nihil pronunciafti. Ego vero illud,
quod euidenter apparet experientia corroboratum,aperte dicam: tum fi de te quoque vaticinari!
mihi licuerit, quod tibi forte viiltm fuit,aperiam,Tu enim ipfe in tradatu de fanguinis reiedio- j
ne, deligationibus, inedqs^ vteris, tanq quibus folis plenitudinem reuellere, non autem balneis |
euacuare,oporteat. Arbitror nanque te vbi vena iamtupta fit,lauacra inhibiturum, cum interim,
reticueris fi,vbi futurx rupturse fufpicio adfit, vti illo velis. Porro' vt tu aliter fentias, mihi nihilo!
minuseuidens illud fatisfacit, quod vniuerfis fanguinis fluxionibus ex balneo maxima noxa con;
tingat: & cau/a huius perfpicua eft: Sanguis fiquidem calido lauaciio in vapores refoluitur, ac in;
fpiritus redigiTnr,qpropterea%adnicrttniimcitatur bC in tumore attollitur :ad hxc corpora calidis i
lotionibus, mollia debilia^ efficiiin tu£,Qui igitur fieri poflTet, vt cum ipia iam molliora effeda G
fint, isij3'quf ea rupit,motum fimul tumoremcj? nadus fit,non facile afficerentur^ Proinde haud- :
quaq per balnea illos euacuare conabimur, quibus ne propter multitudine fanguinis vene rum- ;
patur,periculum impedet. Reliquum itaq? eft, vt ad tertium euacuatiuorum auxiliorum genus, j
puta tenuem dia:tam,confugiamus. Age fane' poftquam hanc quoqj tribus modis operatus fue- j
ris, nempe tenues paucosfie aut nihil nutrientes cibos offerens ,vel nequag offerens, vel a ccena |
vomitum iniungens, videamus in primis quomodo tenuiter cibabimus: nunquid fumpta ccena |
vomitum prouocantes r" Atqui fi modo quadantenus ipfis vomitionibus intrepide vti volemus, i
Cc exercitiorum vehementiam nos euitare oportebit: hoc enim neque plebeium quenquamia- |
tet, Supereftergo vt vel inediam prxcipiamus,aut pauca nutritionis^j? expertia alimenta exhibea |
*nus,Verumhaa:quamuisnoninfigniter,nutriunttn&:ipfa;nosveronon addere aliquid,fed j
auferre potius cupimus, Vltimo igiturlaborioiam illam ac re vera perniciolam,a:que atq? Iaeram
aliquam anch oram,que% orbus affecftibusopitulari poflrit,fame accerfemus,ac deinceps & Apo! ;
lonium&DexippumeagratiarhaledidHsinceffemusf At hic te recordari pcrcuperem illorum
qua: ipfe de hac re docueris: na tu ipiede inedia fic videris fentire, tanq ea ex numero euacuatiuo- ;
rum auxiliorumnequag fiuVerumfimulacprius quod volo. demonlirauero,tum et teftimonio-H.'
rum qu«adducis,facia mentionem. Na inedia inter res ejqftentes nullu obtinet locu,nihilo% ma
gis-fubfiftitqvel ca:citas vel iurditas,'qua:oia rerum exiftentiu priuationes funt, Ipfa,n.ciborum
adiedlio ex rebus confiftentibus eft,vnde 8£ hanc opus% eius,corporis nutritione effe inuenies:
rurfum fubtracfiio eorudem,non eadem cum rebus exiftetibusefLNeq? etiam proferre poteris ali¬
quod opus illius, qualis,f,illa eft qua:in fudoribus ven*%fecftioneac clyfteribus contingit eua-
cuatio,nec no in edulijs nutritio,Mediaigituramb0gB?h^^ftf»i^uatiams.&lnutritiom's,inedia
eft,vu qua: neq? nutriat,necpeuacuet,Quaobrem ergo illemultosob inopia ciborum famis tem¬
pore interijffe dixit C Non mehereuk ob inopiam ciborum refpondebimus, nam eade quoq? ra¬
tione animantia in latebris degetia fine ciborum copia perdurare nequag poffent. Perdurat vero
h^Cjidq? ipfometErafiftrato afferente,qui & caufam huius rei affert: Vniuerfa naqp aialia per ex¬
teriorem cutis iuperfidem, fecudum quod magis vel minus de raritate participant, trafpirare ait:
q uo'd autem vel magis vel minus rara fuperficies contingat,tum multasalias caulas effe,tum illas
non minimas,qug fecudum caliditatem &: frigiditate,ac quiete motum^?,corporum permutatio¬
nes fiunt. Si enim qui nos ambit aer calidus exiftit,&: aians exercitijs vacauerit, plurimum tuc ex
co defluere contingit: Atin contrario tenimftatu, vbi videlicetambiens nos^gidus, infuper^?

• -- — - : ' : animal

M .' ^

A D VERSA S E R A SI ST R AT V M 9^

param: & ob id ferg qu^cunc^ latibula incolun^E^^^pt^^iaben^ Cum,n,he ^Miyb 2
num frigus,quo tempore in cauernis comorantur, toto corpore frigidx fegnes^jj ac dife ob quie
tem redditae Ont, dd exterior fuperficies iam adftridafuerit, nihil tunc defluere par eft, neq^ etiam
quod euacqatum efl^repletione indigere:alioqui nutrimento opus haberent: ad quod.inueftiga-
-dum eapropter incitatur,quo defe<flui,quem ex inanitione perceperant,opcm ferann Patet ergo
-hincqj 8 d euacuatio,quaein tota iuperficiecontingit,defedusfitcaufa:^ indigetia ciborumideo
incumbaqquia quod inanitum-efl:,repleridenuo defiderec» Atqui pofiieag caufa defeceriqob qua i
Tolam animalia cibis indigebant, neceflarium omnino eft, vt a indigentia ipia vna'deficiat: atcp j
ea decaufa animalia latebras incoletia fine cibis degere pofltinr, fiquide neqj adiecfcione indigent* |
Manifefteitai^ didicimus, q? non inedia, fed potius raritas cutis euacuet,qua fi frigore atqj quiete |
denfaueris,quid comodi amplius ex famis cruciatu expecfiabisr Praeterea cui de Snguinisfputoi
-periculum imminet,neceflario tum exerdtia,tum oes fupercalfecSiones euitandte erant: ex vehe^ I
mentia etenim horum vena rumpi pleruq^ poffunt* Supercalfectiones item ijfdem modis qui-l
bus 8 C lauacra obfunt. Corpus ergo citra vllam calfadione euacuabis: ffin*id vellauacris,vel excr:

B citifs calfeceris,ipfas venas ad ruptionem dudum inclinatas maiorem in modum Igdes* C^g ergo i
fic affecfiis confulendiratio nobis iirpereft f Inediae naqj, nifi hominem exercitari aut quouis mo^ ^
do calfieri contigerit-euacuare no poflunt: venae vero iedione veluti 8 C alia fortiter purgaria me- ^
dicamenta,quemadmodum mammife ap paret,fumme arbitror fugimus* Haec eft illa admirabilis |
iane' euacuantium prgfidionmt opulentia,qua abundant hi qui ad inedia confugerant,qua% fola
fi vtemur,ia nobis nihil reliqui fecimus,vt quo'd fola euacuare nullo modo poflTit: rurium quibus ^
adiun(fiaeuacuat,eaipia maiores longe noxas ^commoda ex euacuatione habent*

GALENI DE VENAE SECTIONE

ADVERSVS ERASISTRATi^eS |

oyi ROM^ DEGEBANT LIBER

lofepho Te6tandro Cfacouienfi interprete. I

(:yih z^ugupino (jadaldino odnyetujiipmorumexemplarmmGrxcorurn !

fidem diligenti cura emendatus |

AR.GVMENTVMLIBK1 j

Qftendit NunqviumfuiiTeErafiftratum Venaefe<ftione:&qiCumi<lnonintcllc- ‘

xifient eius Sedatores, Tum inuicemiuntadueriati. Tum in !

grauifiimos errores inciderunt-. ' Dehacret^e

Qmbm de Confis Galenns Erdfijiratteos Roms, codSlm cjl rcddrguere. C ^P. t. ‘ ‘h

Vm Romam initio veniflem,incidi in medicos quofdam, qui a' venae i
fecftione tantopere abhorrebant, vt cum aliqn aeger quifpiam propter;
plenitudinem ia praefocaretur, ne tum quidem hoc auxilio vti vellent*!

Praeterea mulierculam quanda, quae viginti vnius^3 annorum xtate i
agebat,ac ex nienftruac purgationis retentione faciem rubicudam ob-!
tinebat, tuftiebat^3 paululum,& difficulter fpirabat, illi curare adorti,;
primum quide membra illius laneis vineuhs lemter excipiebant, & in;
inedia exigere iubebant,venam autiecare nolebant^nos^j3 id facere vo- j
lentes prohibebant* Quia vero domefticis ipfius mulieris familiariter |
vtebantur, 6 <: gtate me erat thulto fuperiores,facile ipfis eft habita fides* j
Ego quidem illis veng iedione tura tpis fuadere non conatus ium,fed in terrogaui num mihi per i
eos liceret fanguine ad vias vterfiremedijs qute hoc efficere poflent, prouocare: quod cu illi pro-
pte conceftlflenqadtj familiare ipfius ggrotg pbftetrice,qua & exhortatus,vt vfijm illorum experf
retur*Verum illaremedijshmoi,tpe quofacftuid oportebat,vfamfuiflefeaffirmabat,quando*f*
menftrua purgatio futura in expecftatione erat :recitabat% remedia ordin^qux mulieri obtulif-;

kt:dC haec quidem commoda alioqui erant, eam^3 ob rem quo minus effiaciafuilTcntjnequaqi^ I_

' —:----—Saeta Glaffis* - bbbbbb iq illorum

DE VEN^ SECTIONE

^Horum imbecillitate facfta effe videbat. Poftg igitur ego ifta percepiffemjfimuld? a retetione |E

guinis quartum iam menfem praeterrjiTe animaduertere^denuo cum medicis iliis cogrelTus, vt ad:
vene fecftione fefe conuerterent perfuadere eis conabar. Cum aiit id facere noluiffent,illorum ani ■
mum demirabar,maxime ^3 fi eniterentur,vt omni conatu apertis circa vteru venis g plurimis ian i
guincm fuperfluu illinc euacuarent: fi vero alia quaepiam vena iecaref, noxiam ex eo cuacuatio--;
nem euenrura arbitrarent. At tjs refpondentibus, q> vel abfq 3 talis auxilq praefenria languis exu-1
perans fola inedia euacuari poflet,taciturnus difcedebam,nihil bonae fpei de muliere propter tuf-1
fim ac fpiradi difficultate concipiens. Aut.n.rupto vafe ipfam ex thorace pulmone'ue fanguine i
fputo eie(ffuram,aut fynanche,vel laterali inflamatione,vel peripneumoniajCorrepta iri premedi j
tahar: optabamc |3 votis omnibus,veluti in delecftu malorum heri contingit, vt mulier laterah' falte'
inflamationc corriperetur. Incutiebat quippe mihi terrorem tu acuitas periculi, quod ex fynache j
peripneumoniaq 3 fubitura effet: tu ex ruptione vafis in pulmone lethale nocumentu,id quod po;
h:eareipfaeh:fubfecurumiDum;n.illavehemetiustuffiret,ianguiset vna extrorfum ferebatur.;
Atqui ia vel vulgo no pauci niedicos obiurgabat,q) illi mulierculae vena incidere vetuiflent: fpe--
rabahtf }3 oino fu.ruru,vt et fiid prius non fecerint,hoc tn tempore verecundia ducffi', vfum prefati!
auxili) concederent. Ceterum cum hi neq 3 tum quicg comouerent,ied potius vincula membror3 pp,
fortius adftringerent: iuberet ^3 vterum remedijs iritare, ac mulierem inedias hiftinere, ego et ob:
^tatem dC celebre nome viroru,nihil me amplius profechuru credcnSjillinc dilceffi. Mulier quoqg:
ipla non ita multo tge interiedio, inlanabili fpirationis difficultate eQercitainteri]t,. Synaneitici'
prgterea no nulli vbi eis a' venae lechibneinterdicfiu e(ret,ifl:oru.opera perierunt g celerrime. Euit
alter quifpia, qui veris tpe, cum per tota hyemem magnopere repletus fine exercitijs degeret, j

z' ^ totain facie vna\cumipfejQa[^a4ea 13

du fi quis pr onus capite;

^ affereham^

qttt €jfet\
toYumanme-

de fangt
fjrc.

infidmittiq)

in terramdehxOjeTsnifeusqgin altum protenfisfeb-hmoihgurra perleueretyqtrinto tandem diere^!
pete prae anhelitus difficultate fufibeatus eft. Hos et infecuta eft muh'er,numero quarta, qua ilii
venae fedionis hoftes,retentione menftruae purgationis non pauco tpe grauatam, code pacfio ad
! interitum fere' pertraxerant. Nam primis tribus diebusipfam in inedia conieruabat,febri.n,conti
I nua laborabat. Quarta vero luce pauxillum quid forbitionis exhibentcs,quintam fine cibis tranfi
j gere iufferunt: in qua illa grauiffime exacerbata defipies proliliebat,& clamore iam extra fores ab
i ilia fublato ,vix tande ab ijs qui eo' confluxerant retineri potuit. Verum hanc natura copiofo fah^
'guine ex naribus effufo feruauit :&dabat occaho qua non fine admiratione difeere poteramus,
quatam habeat facultatem ad hmoi affecfluu medelam ipia fanguinis fubtraeflio: mox.nipoft fan-
guinis e naribus proruptionem mulier ab oibus fymptomatis libera euafit. Egq vero,quang an--
tea fermone cum medicis inftituere veritus fueram,q? ea confiderare que illi pro non admittendo
venae iedionis vfu dicfluri fuilfent: cum tn oes aiaduerteret mulierem manifefte ex fanguinis eua
cuatione feruatam elTe: falte mortuos illos ad memoria eis reuocandos duxi,quibus fiquis venam
fecuiflTetjfortefuiiTent & ipfi feruati: afferebant^ ad hec rationes quafdam.Hi vero verba vitro ct |
tro^3 inuoluentes fe ipfos implicabant, nihilqg prorfus certi ffatuebant, ac poftremO ad Eraliftra^ !
tum confugiebant, quem vtpote primo de reiedione fanguinis libro dicebant declaraffe, q> vin^ i
cire ipfa membra, g venam fecare longe praeftaret. Aiebant pr^terea illum in opere quod de fe^
bribus infcripfit,venae fediionis necp a' principio meminiffe,f cum alioqui ea oia recenfuerit quae!

, de fanguinis reiedione indicaiierat. Ridendus.n.modis omnibus eflet, fi vene cfiione in eo affe i
hbro ; maxime indigere videbatur omiffa, de alijs verba facere non deftitiffet. Afferebat quo^

I ^ Erafiftmtus ipfe no folum in opere de febribus, verum in reliquis tracflatibus omnibus,

\e.n-x fecftionem reticuerit: neqg etenim vel in quo de affedlibus alui tradat, vel in quo de refolu--
tionibus,vel vbi de podagricis morbis diflerit,aut cum de falutaribus agit, venx fedionis auxilio
vfus eff vnquam, idqp cum ille in de falutaribus tradatu multitudinem fanguinis pr^cipua mor- |f
borum caufam effe arbitratus fit. Porro' ego ea que dicebat iterum demiratus,illos de hac faltem |
reinterrogabam,num prorfus veng fedione non vtendum cenferent, vel cum quis pulmonis vE;
ceratione laboraret,vel fynanches more praefocaretur, vel vbi menftrua purgatione, htemorrhoi-;
dibus^ue fuppreflis,fanguis redundans ad partes thoracis propelleretur.Illi autem ad haec refpon •
debant, aegrotos qui ab Erafiftrato in commentarijs de diuifionibus deferipti fuerat nobis in me¬
dium adducentes: inter quos in primis Critonem quendam,ac puellam ex Cliio oriundam,pro-
ferebant. Et q? illum quidem a' principio fynanchids cruciatibus correptum,atq3 vehementer re-;
pletum,hanc vero menftruis retentis fanguinis^3 multitudine verfus pulmonem impetu delato,!
Eraf!ftratus(qucmadmodum ipfemet in feriptis teftatur) per venefedionem nunquam curaffet.

Ceterum cum illi haec adhuc loquerentur,fuperueniens Teuthras quifpiam ciuis & commilito
iTieus,vt erat moribus plane ingenuis, Non fledes iftos vnquam, inquit,vt qui eoufque ftolidita
itis procefferint, vt & illos in memoriam reuocent, qui Erafiftrati opera interiere. Quid enim>in-
iquit, aliud in caufa effe potuit,q» illi, quos nobis ifti proponunt, perierint, nifi quod in eis praeter-
imiffum fit venx fedionis auxilium r Cur item alij permulti interierunt, qui per tempus euacua-
|ri ab his prohibiti funt Et eos deinceps omnes vna' cum ipfis affedibus, quos perpeffl^fuerant.

_A DVERSVS ER ASI ST.RA,;T'^OS lo _

';i^tK3ram%.ego.non multo antea memmijnommatim ordme% reccnfuit:ibi^3 m cadimnum effu
fusmanumecomprchendit3,attrahens^j3inmtuma'medicisabduxi't.Qumeriami'nfequena die

Erafiftrati de diuilionibus commentaria injpublicum produda coram vmuerfo philofophorum ^
coetu relegebat,partim vt indicaret Erafiftrati culpa dC Critonem dC puellulam illam Chienfem

perijfle,partim vero vt medicos natu grandiores ad colloqtiium prouocareti Verum illi quia de¬
certare cum adoiefcente infra dignitatem illoru putabant,tum non compar uerunt: mos enim illo
tempore erat,vt aliquis quotidiepalam ad publicas quaeftionesrefponfa daret. Quglitum ergo a
quopiamftierat,m'tErafiftratusredefeceritqjvenajfe<fiionenun^’fit vfus.Hocproblemaquan
do ita vifum erat qs qui eo' audiendi caufa conuenerant,ego explicaui: propterea^ Teuthr;^ hor
. tabaturme,vt ea quae illic locutus fuilfem,puero quemleadmemilTurumreceperat, didare non
grauarer: quia breui in Ionia abnauigaturus erat,ardentiore^j3 animo velle fe ea prorfus habere di

cebat.Ego itaq? amici confilijs acqu^efcenSjfermonem illum fcriptis mandaui. Porro'accidit vtli-
ber per ilium paffim diuulgatuspec multorum manus praeter fententiam meam vagaret. Atqui
oratio ^ f familiari dodrinae>magis,^ ^ t publico cutg operi> quadrans,contextaerat:amicus.n. a t
< ille,vt praefatus Ium,ea didaritm cupiebat. Quan^ aut liber'! tam humili ftylocofcriptuseffet,}»

JB multis^|3 defedibus refpedu perfedaeorationis fateret^tn eo ipfo ille multo maioraenecifle vide b t
^ ’ batur,^ fperare quis potuiflet. Omnes etenim q, qui fefe hoc tempore Erafiftrataeos vocant,con
'■■■ 'trariam priori rationem ineuntes, iam inde venam fecare conftilunt, non folum eundis ijs quos % ^
paulo antea commemoraui, verum etiam quauisfebre correptis. Quapropter iuxta Stefichori di
dum arbitror meapudillospaliKqdiafnaliquaememifl^mquaeoscum-primis^admonendos ce . ,

feOjVt in fermonum commercio quatucunc^ velint contentiofe fe gerant,depofita th in vtranque
partem propenfionis temeritate tegrotis parcere difcant.Neq3 enim venae fedio inhibeda eft per
omnia,neq3'rurfus illos,quibus Erafiftratus inedia initingit,omnes (id quod huius teporis Erafi-
fkataei vniuerft afierunt) venae fedione egere arbitrandum eft.Huc accedit q> non Ecile cognitu
fit quibus omnibus huius auxilrj vfus conferat: tum vel menfura,vel vena quae fecari debet, vel fe
; dionis tempus,non fine negocio reperiatur: propterea(j3 illam in quouis morbo Erafiftratu pu¬

to adeo neglexifre,vt dC in illis qui ea magnopere requirere videbant,ille ipfa vti vetuerit,Et hinc
faneper intlammationistempusininedia,vtaiunt, 3 egrotosdegereiubens,hxcadverbum feri-
*« bft: Venae enim pofteaquameuacuataefuerint,fanguinemquiinarteriasinfihjtfacilefufcipient:

'cc quod vbicontigerit,inflammationes minus accident. Si ergo inediam,inquiuntilli,veluteuacua
• ■ C torium auxilium pra?cipit,multo fane' commodius ad venae fedionem fefe contulifret.Et q) quide
ipfe,vbi celeriter euacuare cupit,multo commodius ad venx fedionem tranfiiflet, probe illi di¬
cunt : nihilo minus tamen hoc loco fcopos qui illius vflim aliquando impediunt,prgtermiferunt:
quos ego proceflu fermonis recenfere conabor ♦

QmrnDij^enMntErdfijlr(ttdtiintpfiEraftJh'dtideVen£feSlioitefententicipercip':eHdd. C^P. x.

Q VaeriturveronunquidabfoluteEdupreftantiusfiqveruanEraliftratusprefidiumhocali '* ««r mquii
qn vfurpafTe reperiatur.Hoc aut cum ego Romam primum appuliffem,omnes qui ex Era
“^fiftrati difcipulis erant,antea negabant:nunc vero probatiflimiquos ego noui,ab his ta-
quam in re minima diferepare manifefte animaduertuntur. Vt enim cajteros pr^terea, Stratonem
ipfum tibi in memoriam rediga,qui Erafiftrato erat fumma neceffitudine iunduSjac eam ob rem
« cum in patriam fcriberet,& feruiuifle fe iHi hadenus dfceret,inter alia hsec fubiungit: Erafiftratus
« iure optimo laudibus extollendus eft,prxcipue^|3 q? ea omnia quae veteres per venae fedione cura
cc re conati funt,ille citra illius vfum medicatus eft.^Quanquam vel Strato ipfe,curandi rationes Bfe t-#” Et fani
abfqj venx fedione inftituifle in commentarijs fuis aperte ' fatetur.Neque vero mirum eft q> Era ««f O' e-
fiftratus Chryfippu Cnidiu in omnibus fequat,quippe qui ftatuerit fe venae fedione (id quod & b *femper
Dillefecit) non vfuru.ldem quoq3 dC Ariftogenes dC Medius c?eteri% oes,qui Chryfippi fententiae
ftibfcribuntjfeciffe videntur. Quantu ergo ad xgrotantium falute attinet, multo melius eft fi cre¬
damus q? Erafiftratus vfus fit venae fedione: quantij aut ad huius feculi Erafiftratxos, id non cre¬
dere longe praeftiterit.Extremg enim dementix eftet,fi'quis Erafiftratumeapropter in aftedibus
paulo ante enumeratis venae fedionem filentio praeterifffe putaret,quia ille alioqui venas euacua
das palam cenfeat,huc(]3 totius curationis fcopum ftatuifle alicui videatur,e6 qj illum in quibufda
aftedibus famem confulere animaduerterit: naq3 aperte conftat iftud euenire rjs qui venae fedio-
nis auxilium, parem ipfis inedtjs facultate obtinere dicunt.Quo'd fi tantunde non valeat, dC quaf-
dam diftindiones neceflario poftulet: quas inueftigare poterit is qui exade perdidicerit,quando
ipfam euacuationem vel per ven§ fedionem,vel per inediam folam,vel per vtraque, commodius:
facere liceat: iam euidenter ratio eos conuincit. Scripfiflet etenim Errfiftratus diftindiones has,fl
mo, vt.ifti volunt, vene fedioni tribuendu quicqua putaflet.Eo% pado oratio iftorum in vtranq3
parte inclinando fe ip 4 m prodit. Si nanque haec eadem Ecultate pollet,Erafiftratus di: in tradatU;
de febribus, & in alrj s plerifq3,quorum fuperius c6memini,de venae fedione aliquid feribere nonj
temerepofthabuit.Si vero venaefedionispraefidium eandem cum inedia dignitatem non obti-|

net,non rede illi fentiunt,qui nos ex qs qux de inedia feripta funt,de ve na fed ione quoque eon j__

---•' " ■ - - ieduram '

; fre^ts TTtpf-
'jpk-TTH

tnr!t (triti fus
a.va.TfiT^\~

' t.enertit,

: B reieSlio.

, c-\L^l.ex(tn
I ttjMsJficUt^'^
; aiitfuerant
i febriculamf\
I fs diebus.

\ t^l.^Hie-\

' uerunt.

' st/n GraciS
\ anticjuiskgtt,\
■v^'rrvpid7i&t\

; T»f Vi-i^CtS,^

, TpoS-iTOtf'

: t.czfomenta^]

'■ tiombus uteri, \

\ C^fHbditis.f \

DE VENJ; SECTIONE

: ulctus roneme\

; dicari o^c.
i F j inqnibuj\
! ddatiquis cod.

. I praeis farticu
I La illa, no, non
; habetur.

1 G t <_/«■ euroe
j Igitur urca Ur-
i terti adhtbcda
'■ abflimiimus ,

I dijfcileeear-
I bitrati,diirati
! bus adhucfe-
i bribus furga-
tiones facere.

• H'\inGrach
; tmfre^is. d,K-
! KctlMTOtoo-

jediiram facere deEere aiunt,Qu3nqj & m hac part^fHnioTpforurn inedia mutiTem efli~in‘dicaSjB
fe ipftirn denuo ^implicat.Nam 0 ob idinedias probamus,q» venis percas euacuaus afieefiusmi^
nui cotingat,multo hercle comodius fuerit, vt euaaiatione femeladhibita ab inedfjs abftineamus,
vt quae & aegrotos ingentimoleftia afficere foleant, 3 ([^ vigilias ac inquietudinem, orificrjq3 vetris
aftlidiionem,tum fuccorum corruptioncjnec non alui atq3 interdu vrinx fuppreffione inferant.

Neqi tn Puella Chierjfts,neqi in Critonis hifloria VenaJeBtonis ab Erafiflntto hahitamfuijje mentio-
nem,J^dVtroJq;.qmdeaomijftfttinterijJJe. C.AP,^^.

Q yo'd aut Eraliftratus re ipfa venae fetfiionenunqua fit vfus,ex aegrotis quos in commenta-
rrjs de diuifionibus recen(uit,manifefie colligere licet: in ffs.n.cum omnia ea explicet quae
“ inter medicandum vn^ geffifletjvena: fedlione nullibi reperif comemoraffe, Cacterum
cum prolixum fit omnes per illum recitatos aegrotos nuneproferre, fufficit eorum tin recordari,
qui vel a' grandioribus natu medicis,vtantea declaratum eftadhuc in memoria habentur, praecia
puecj3 cum vnus ex illis in priore,alter item in pofteriore diuif ionum libro,deferiptus iiuPrdetexai
comoda occalio eft,vt imprgfentiarmft verbaipfa adferibamus,quibus Erafiftratus cuncfta qug cir
ca aegrotos adia funt ordine enumerat,ia hunc modum in libro priore feribes: Puellulf Chienii

perueniuTum quod ad circuitum purgationum attinetjinterdum illx in quatuor, interdum duo
bus menribus,redibant. Etiaijfdem ferme'diebus.quibus purgationes fiebat, ipfa reiedio accide¬
re foIebat,diebusiq3 tribus aut quatuor perdurabat. Quapropter inde perfpicuu erat illa id genus
excreriones loco purgationufortita fuiffe: na & febricula jfsipfis diebus infecuta fuerat: quae;
pofthac^^ emedabatur. Haec Erafiftratus prgfatus,deinceps de remedqs hoc pacflofcribit: Primis

autem temporibus ipfa pooonibus' f cxteris6j3 calfecflorijs, deinde etiam per extrorfum applica- y.
ta, reh'quam% adeo quae adhoc quadrabat viefiusrationem medicari occeptaeft.Erat enim df- ^ «
ca vteri os ^ ndnintenla durities. Verum cum remedia nihil omnino promouerent,ac vno perpe- , «
tuo circuitu grauitas in lumbos incumberet,humiditasd[3nulla compareret, illico febres cotinua: ■ n
;intenfiores%prioribusexonaeftmt,quas6^tufres vehementes,poft$corpusiammolliusfacftum j ji
eiretjinfecutae funt. s f Altera igitur die periculofum arbiuati duratibus adhuc febribus purgatio j a
nes facere,a'medicamentis penitus abftinuimus: reliquis vero rem edifsvfi fumus :quemadmodu j »
&C in huiufmodi & in altjs affecftibus confueuimus.Prxterea ad medendi rationem ipfb purgatio- ; »
numcircuitu obferuato,cibaria fubtrahebamus.Ea6j3 ratione reiecftio fanguinis no amplius fe- G »
mei eadem^j3 pauxilla fuperuenit ^ f. His ille nihil aliud fuperaddidit, nifi,Quin etiam purulentae j »
reiediones profluebant. Atqui hic de venf fedione mentio nulla eftjCu tamen,prout omnes ope;
rum ipfius arris periti norunt, principium auxiliorum ab illa feciffe oporteret.Sed fortaffequis ,
ex illorum numero,qui ad omnia non grauanf prompte refpondere, defenfurus Erafiftratum di-
cet,quo'd remedia huiufcemodi per illum adminiftrata non fint,verum potius ab eo ea gratia nuc ; *
prodita efre,quo' nos nihil eorum latere poffit,quaE acfla effent.At opinionem iftorum redarguit •
id quod infertur,dum haec ait: y Altera igitur die periculofum arbitrati durantibus adhuefebri- »
bus purgationes facere, a' medicamentis penitus abftinuimus'.reliquis veroremedqs vfi fumus: »
V ,tippa.(nv j quemadmodum dC in huiufmodi dC in alijs affecftibus confueuimus.Praeterea ad medendi ratio> «

! nem ipfo purgationum circuitu obferuatOjCibaria fubtrahebamus. In his enim Erafiftratus aper »
te indicat fe non aliorum medendi ranonem recitarcjfed fuam ipfius enumerare,atque omnia qug
circa xgrotam feciffet perfcribere.Nam &:/abftinuimus/&r/arbitrati/nec non/vfi fumus/ac /obfer .

j erpexon ««f»

I wodS'a,tc dfa,
I -yayti. Manu
I fcnftt habet .

, uato/&/fubtrahebamus cibaria/alterum ex duobus manifefte declarat, aut quo'd Erafiftratus pro
I cLr,hd j^Tot |priaremediarecitauerit,auteaquibusalij vfi funtjipfe fuerit ampIexus.Porro'fi ea amplexus efl:,
i ^ authores fuerunt,iam nobis euidenti coniecftura colligere Iicebit,quid ille de vente fe H

j dviTp^Zu- jCtionefenferit. Per ipfam enim ciborum fubtracftionem rurfus nobis alterum duorum infinua-
I J'» dhf d I tur,aut quod illa in totum fubtrahi,aut diminui debeant :id quod Erafiftratus fe in muliercula hac
i va.ya)yl,.i.jed ,xgrora,quo tempore purgationis dreuitus aduentabat, fednefatetur. Conueniunt ergo ha:c in
I certe mhil po- j j^^c re cum omnibus feriptis illius,quod ille folam inediam aegrotis feruadam confuluerit, venae^

I Jlea,fed et qua j nullo in loco fit vfus.Nifi rurfum hic aliqui dicant,mulieri ilii venam quidem fe(fta fuife

i doque j^jayxilium in enarratione omiflumefre,eo'quo'dnosipfi id adhibitum effe autumare

i |poffimus,quamuisperillumnonfitdeclaratum.Curergodeinediaquocpnorea'cuit,cumde d- ,

i mec 10. ^ j ia vel eadem ratione nobis fufpicari hceret t'Eadem autem ratio eft, tum de potionibus, tu
I \ 'i^cmau- iftipercalfadtione,decpiisquaeforisapplicatafunt.>Si.n.neqpdehispenitusErafiftratus quicqua
I %.^adhtbi7a fcrip{iffet,tamenomninoq>eaamedidspera<fta fuifrent,cogitare poteramus: quippe qui animo
! ab^numus, iconceperimus vniuerfisauxili|silIudcommuneefre,qubdilIaadminiftrata fuerint, quamuis de
j diffide cpc. leis nihil prtefcribanir.At Erafiftratus exquilitxperfpicuitatisgrada omnia fimul enarrare confti
! ^ Tde fo^eta ! tuir,he.f nacfta inde occafione aliquis haec quidem, tanquam xgrot^ adhibita fuifrent,adijcere pof
! tione etfitbdi- jfet: illa vero veluti iam prxtermifra,fubtraheret. Praeterea'quoque hxe Erafiftrati enarratio,opi-
i tis.fpefiis. inioniiftorum-euidenterrepugnat.SiemmmuliercuIa venae fedionem fubijt,inedia fruftra e^

i AD VERS VS ERASIS TRAT^OS n'

A vfurpata: qtiin po tius fi veritas fatenda cft,non fruftra foIum,veru etiam non fine noxa. Sed iftud
: paulo poft indicabimus: Nunc vero illam fruftra accerlitame{re,vtexpIicemus;,orarioipra poftu
; lat. Poftcp enim per tempus purgationis,qux circuitu quodam fieri folebat/anguine ad fuperna
I perlato pericula immineret,ne mulier qnq? fanguinem expueret,Erafiftratus plenitudinem mi-,

i nuere cupiensjad inediam fecontulit:atqui haecfuperuacanea plane'eft,fi modo ven^efeclio qua^

I momento temporis fanguinem fuperfiuum euacuarefacillimu fuerat, accerfatur.Proinde illi qui
-Roma: mulieres medebantur,rei quae contigerat experientia maxime commoti, tepore quo eru-

E tiomenftruorum futura expecfiabatur, venae iedionevfurpabant.Neq3 vero quiere illis impera: " !

ant,neq 3 ieiunium,fedmelicratuolierebant,vi(ftu& 3 humedanteacIauacrisafiatimvti concede' ;

: bant. Ab his enim fi vel mediocri quatitate fanguis fuerit fubtra(fius,purgationes confeftim exo^ i

riri rolent,pra:fert!m^3 fi-infra poplitem aut prope talum venae fec'iio fiat. Sed e diuerfo fiquis ve : i

' na feda inediam fuftinere imperauerit,non folum menfes prius fluetes cohibebit,veru etiam pur- ‘

gationes qux iam inculpate euacuabantur,reprimet. Sanguis nanqj ciborum inopia arefit,den
; iior fe ipfo redditur,eam^3 ob rem ad fluendum ineptus euadit.Qiiaeigitur tum lotte fuerint, meli f

cratum% cibosidoneos airumpferint,ac vinum necp aufteru neq3 craflum biberint, his purga- 1

B tiones proculdubiocontingent.Ob idt}3 ego inedias poft venae fecflionem non fruftra tantum, ve
■ r um etiam non fine noxa aliumi dicebam. Cgterum venae fedionem pueli* illi Chienfi non adhi I

bitamfuifteetex qsquaefuperuenerant,patet.Sanguinisenimaiiquantumexpuebat,quemne- i

i qua^’ expuiflet fi euacuationem experta iuiflet: demum cum prae fpirandi difficultate mortua fit, i

i ne hoc quidem fic perpefla fuiftet. Maxima praeterea experimentum Romae noftra tempeftate a'
venae fectione eft fumptum.Contigit enim cum vulgo mulieres aqua frigidiffimam ex niue pota
i rent,vtaut nullo pa(fto,aut prorfus diminute purgarentur: has tn medici vhiae fedione adeo in>
i columesconferuarunt, vt necp fanguinem fpuerent,neque latarali inflammatione aut pulmonis,
i aui iynanche caperentur^ Non ergo puellam illam Chienfem ab Erafiftrato per ven* fecftionem
i curatafoiffefuipicentur:neq 3 enimip(ecaaliaqu*uisenarraret,auxilmven*fe(ftionis,tanquam

! fem parui momenti pr3etern’iifi{ret.Neq3 et ob inedia ille,haec aut multitudine fanguinis praefoca-
' tainterijffet. Sed de hac impr*ientiara iftadixiffe fufficiat. Traslato vero ad Critone krmone, |

orationi huic verba Erafiftratiadfcribemusjqu* de illius affe(ftibusfecit:fic enim habent: Crito
« : ni quidem repletio,initiuma:gritudinisfuit,Aeceffitadh*cqj in plemtudinem fynachicam iam

i inciderat,quaeiane'nihilaIiudeficpparifthnnorumligul*d3inflamano.Pleruncpergocontingit, ;

«Cvtquiineaminciderint,fuffocentur,acnifi celerrimeiHisfuccurratur,breui intereat.Cumautem ;

« ! Crito quocp in horum numero eflet,prima quidem die il jum more confueto fpongqs calfacietes |

« med.icatifumus,edquetemporecatapIafmatailliapplicatareliquimus,vt incuratione perpetuo . |

« gflent.Exhib.ita eteiXuntCatapotia ex caftoreo ad iuum ciendam, quae his comode fubdutfta eft*

Neminem no animaduerterearbitror diligenria narrationis omnium eorum qu* circa Critone i

acftafunt.Narn6^calfadtiona'nperfpongiasfa(ftam,&vfumcatapIarnjatum&catapotiorumrc- inferius. * |
tulit,adedquequo'dperfpQngiascalfa(ftusfit manifeftedeclarauit,acreIiquavtordinegefta,erat . . i

ftudiole enumeratu't: de ven* autem iedione ex compofito filuit,nempe q» auxilium iftud ceteris ®
vili lis putaiierit. At tenuia illa quae in his enarrationibus conrinentur,commemorare mihi nuc in
« tegrum non eft: quanquam Erafiftratus ipfe rui fum paulo poft ait, Apparebat itaque nobis cp af | allemaretUr -
« fedus ipfiad pulmonem heparqtie^f permutari incepiflent, ^ f fynanche iam illuc deflueret, fg^res autau,

« eo'que febres augerenttfr. Hoc loco afteciuum permutationem' fine hypochondriomm tenfio-: gerentur.
nefacftamelTearbitratuseftvvffii qua'mdiligentiCimeanimaduertendumcenfeo,confideranda^3 !c ^ r» antt^
quale illud fit,quod tibi indidlione hac occurrat,quaafFe(fiuspermutariincepifleait:num.f.idad
partes qu* inflammantur permutatas pertineatjan ad fanguinis qui inflammationem concitauit 1*5’ v-raxiv- \
L) transfluxum.Mihi fiquidem primum ex prgdicftis ne cogitari quidem pofle videtur: alterum aut! j

illorum vemtti efleconftat:natn;&:ego multitudinem in aliqua partem decumbente ftepius cohi cu \

bufquaiila propria virtutedeincepsinaliam.quauis repellendo trafppnit. Iftud ergo Critoni co te i

I tigifle apparet,veruntamenneq3 tum temporis Erafiftratus venae fecffionis vn^ meminit.** T Sed i

^ cur fe totum thoracem vna' eum hypochondrij.s ipfis,cataplafmatis fouiffe ait C Quemadmodum d t sed cimd i
; autem ex partijbusquaecirealigulam&,tonfinasiunt,fanguinis exuperantispermutatioad locaiI
i inferiora fiebat,ita.quoque illo ex inferioribus ad caput furfum perlato, cotingebat partim febres |

‘ excitari,partfm a^enerafifymptomajquo principium neruorum affecftum eue indicabatur.Au- flfts citu

« di itaque &: hanc Erafiftratifentemiam: Cum autem ab aegritudinis principio iam decimus dies
« adeffet, ac ab inftanuafexnis,qU9tun-i,febris,vehementi infultu redrjt, tum obuerfio ceruicis ac- ^ ^

« cidit, 6c vna hora tranfaifla tauta infenfibilitas hominem inuafit, vt & lotium per lecfrum emit-
« teret:non multoquoqu.epofteainftantiafebrisaderat.Deincepsinferensait: Videbatur itaque
« nobis qup'd affedius rurfum verfus caput permutari incepiflent,ac drea hanc permutationem fe-
« bris redijiTet,q.u;g ppfteacuni iam partes capiti vicinae afficeretur, intenfa permanebat. Atqui vel ^ |

nosaduerfushominern fequenri fermoneinfurgamus.Recftiffimetuquidem Erafiftrate dicis,| affeiim eau- i
aff eduum permutationem ad caput faiflam effe inquiens : multo vero melius fuerat,* fCino quo-, yi, ^ee eft fle- |
rumuis affecluu, verum eorum qui a'plenitudine caufabanturj dixifles:vt enimeorporis affecftas; mtudims. |

_ . i; ■prfes"' T

I

DE VEN^ SECTIONE

i partes permutari incepiilc nemo dicere poffitjita neque ij^s afre(f^:us. Arbitror enim quo'd’ mul- E
jtoconfulriusdiceretjquieuiffequidem priores afFccfius^alios vero ca permutata exortos effe/tq
t Fortt le I in principio totius narrationis eade rone qua dC repletio ipra,aderat r f qua fi ipfe euacuaffetjneqj
^edum in grx | vnqua niorbus earu reru quae circa ligula impacfiae erant,permutationem ad infernas par tes mo-*
codmhw^, I Jicus fui{ret,neq3 e' diuerfo illx deinceps verfus caput ferrf potuiflent.Quapropter Critone hunc
I eode pado,quo & ancillula Chienfis interierat, quia illi vena feda non fuiiTet,mortuij effe coftat.
Sed iftud quoque Erafiftratus ipfe perfenfiffe animaduertit: t neq3.n.alia ob cam ait, qj huic inte
ritus ca fuerint ea q ad pulmonem delabebanf: & ftatim ab initio homine plethorico afiedu

implicitu effe cognouilTet,th maximo duclus errore haec euacuare non praeuenit. Si igif adftruere
quirquavelit,Erariftratu,q)8^ peritififimusmedicusefleti&affecflusillos tu Critoni ex repletio>,
ne,tum puelle Chienli ob menftruorum retentione,contigifle compertu haberet: fubtratftionem ■
fanguinis nequaS ptaetermififfe,quin potius vtrifque fanguine fubduxiffejveru id in enarratione'
conful to prxterrjlie: quid vetat dC me dicere,qiialecunque illud ex euacuatortjs remedijs fit, appU
catu quidem aegrotis id efiejin enarratione nihilo minus non effe recitatum C &quis.n* fanx men
tis medicus ferre me non poffef,fi dicere fymptomata illa,quae vfq? ad morte apparebant, propter
pleni tudinem illis accidiffe.interitu aut ipfum non alia de ca infecutum,nifi q> plenitudo euacuata E
non fuiffetr'Quis et ferret iftos qui dicunt,qj ex qsq Erafiftratus egiffet,minuta tih perfcripferit:
at de venae fecfiione,ea^j3 quae per elleborii icamoniam'ue fit purgatione,quia haec auxilia p fe
ra fi nt,nulla mentionem fecerit c' Atqui fiquis ibla coi fnia,qua repletione euacuandam effe indi- ■
catur, ven^feelionemfignificari afferat, vt quae et inter euacuatoria remedia annumeretur, quid
inhibet eadem lege,alia cuncfla euacuatoria praefidia intelligi f Ne ergo amplius ab Erafiftrat 5 fo> ;
lam venae fetftionem aegrotis adhibitam effe dicant,verum reliqua quoque eun(fla,puta clyfteres,;
vomitiones,purgationes,lauacra,exercitia,fri(fliones,geftationes,inun(ftiones,^calefacrtoriacata-»'

plarmata,cxtera^j3id genus,quibus omnibus ille aliquando vti potuerat. Si vero non hoc folii fuf
’ "' ... . .. . ...

iV

J)'); Trff oKlif

9«, TkrSdpA.
f.qfani erat\
(utiffeinp)
ftpio t»cmnar\
rationis dice-'
hat)refkm.

B t Wc Ucti
darm Ita tter
tere. HAC igi¬
turJieuacuaP
fit, idquod 4 d
liguUr» fiuKe

.ad tfernas far
tes fermata-
tione fectjfet,
nec ritrjus fllic
adcafHtafce-
dijjet. Sciat dt
ttbt in ifre(?if
legitur iiCHVo
t antiquis ejfe
fKeiUtv .
i C t clarius. ^

I Qiud.n.aidhu |Dire
! icuiddurca V
i tentus fuijfe
■ea,q tfulmone
irruerunt,

vavrA . t.exic
tantia .

; E *rpoirov.i.

; modu.fedfor-
i te legendum

I TOTov,i.locii,
ut iffi et mfe-
: rjusmdifejlius
■ declarabit

ficit,qj euacuandus aeger fit,neq3iftorum auxiliorum is finis exiftit: fed in primis' modum euacua
tionis adi]cere,pofteac^3 quibus rebus haec adamuffim indagetur declarare,achis occafione & me^’ i
furam SC vtendi rationem addere opus fit:fequitur fane' q qui faltem de fcopo auxiliorum comu> |
ni verba fecerit,is no dum vlla ex parte particularium meminiffe potuerit. Si enim comune quid j
protuliffe fuffecerit,fruftra ille cataplaimatum, inedix, calfadtionis6j3 per fpongias fadlae, mentio- j
buit. Siquidem neqp cataplafmata,nec^ inediam,nifi ab eo didicerimus,noftra opera inue- j
fumus,venae autem fe<fiio,Erafiftrato quoque tacente,vnicuique manifefta eft, 0

Ex ijs qusi in Sanguinis detra6lione Conftderari folmt, cum ab Erajijirdto in minimis alioquin

turiojo omijjkfntyConuinci illum db eaprorfus. ,^bninuijje. ' - - 4 »

S Ed ^uis illis iftud quis concefferit,abfurdi 5 cum fit,tn ei qui auxilio hoc commode vfurus eft, :

multae ctianu,ef dem% pergrandes confiderationes iupererut.Inter has aut P rima eft,an,que- |
admodualiquifentiunt,4’libcrvenafemperfecarenihilditferat,autproprigven^ in fingulisaffe \
( 3 is partibus contineant,qux ipfarii plenitudine ^ celerrime euacuare poffint. Secuda vero,vtra |
femelautfaepius fubtrahere conu€niat.Tertia item,qua rone in his intentiones inueftigadx fint, j
quas vbi quis exquifite cofiderauerit,menfura euacuationis coiedura affequi poffit,Quarta,i qual
de occafione,ad qua in primis venae fecfiio fienda eft,num.f.ea eligibilis fitjper demonftratione do i
cetur. Qui igitur a' venae iedione prorfus abftinet,apud hunc haru rerum omnium confideratio [
perit,e medio^j3 tollitur: eam autem adhibenti,vt omnia ifta fequaritur necefle eft,Quanqua & in '
reliquis omnibus praelidqs eadem eft ratio,vcluti veratri,fcammonij, vini, lauacroru, Cibiq3, Si.n* ^
in xgrotis curandis aliquo didorum nobis vti nequaqiia conceditur,tu neq3 occafio amplius,ne-
;que quantitas,nec^ vtendi modus,neq3quicquam aliud ad inueftigadum reiiq^ fiet: At ille qui
F t lyintiqui ivfum iftorum probat,haec omnia difeutere neceffe habet,idq3 non iolum in cmcacibus auxilijs,in H
(odi.graci ha- quibus fi yel parui momenti quid praetermittatur,confeftiirt:maxima noxa aegrotis imminet, ve-
bent rumetiam in minimis quibufq3:faneq3 ita quotidieeuehire videmus,?f Proinde fiquis medicus

aegroto gratificaturus auxilium aliquoddeicribit,is neq3 omittitoccafionem qua nutrire
Troe \vrof ipfum iubet,neque cibum facultatesq3 ipfius nOn determinat:neq3-vel quantitate,vel parandi mo
rpAipnro, XA idum,vel vtendi ordinem reticet: quin potius vnumquodque horum illis-qui tum ibiadfunt, quo
pt'CeTa4 cr c, jpado id fieri debeat,fingulatim explicat, s I Quin etia pleriq3 in libris paffim deferibunt, qua ope
itt Jtc uertat, |quibus"ue auxilrjs omnia haec adminiftrari foleant: quoru non nulli quibus afioqui prolixitas fer-
’Nullus Igitur uionum cordi non eft,in huiufmodi enarratione orationem protrahunt,idq3 genus difciplin^ no
mdum , qui luultiloquium,verum diligentem folertiam,effe putant. Hippocrates et cum in plurimis fuis ope
mtrilti 'r r~ breuitati fummopere ftuderet,tamen quod ad venae fedionem attinet, non eft grauatus fai

sratam^faclt bere,tum partem corporis in qua vas lecari oporteat,tum euacuationis menfuram, vna' cum oc-
-qui ocfajione’ cafione ipfa.Erafiftratus aut,quem affeclae nunc fui venx fedione vfum fuiffe praedicant,inultilo-
et non addat, quus fuerit U'cet,tamen,vt ego paulo poft indicauero,prindpio venae fedionis nomen altjs prae-
qt(a nutriendii • ... . fidijs

eJfelaborantemiubet:ne^cibumif/umfraJiniat,ne^quantitat*,ne^farandimodum,ueliffumatendi4>rdtnem.

G t clarius ex antiquis, proinde et omnes in auxilqs qua adminiflrari luhent,omnia hac ex ordine in lihriifiribmt . -

ADVERSVS ERASIST RAT^O S ijJ_

’ A fidrjs ne adfcribere quidem dignatus eft; deinde etiam omnia quae iam redtata funt,vtpote tepusj
menfuramjvafis ritum,vtendi^3 rationem prxtermifiuE contra vero qua ratione 8 C offa infper- *toVok
fa,&: cataplafmata aegroto ofFerenda fint,perfcribere non eft veritus :immo neque oleru decoque-
di modum filentio prxtereundum putauiu Audi itaque quae ille in opere tdealui curatione feri-

« bat: Prima quideadieefiione farina crafllufculajtofta ac probe quaflata,offdeda eft. Cum aut illa alw.ile

« offerre volueris,in vafculo aliquo frigido infufam,ac aquae commifta exhibeto, non vna vice vni
« ; uerfum id quod daturus es,verum bis aut ter commircens,ne offa arida effeda ac folutioni inepta, i
nulltumhumiditatisfufcipiatmullum enim horum confert.Ad edendum vero danda funtaffa-!

« tim cichoria in aceto non acri infufa,ac inter cibos confumenda,folidatj3 ea decoquenda, duas ol-i
f< las preparando :& in prima quidem inietfla illa decoquere oportet: poftquam autem probe a,dmo!

« dum cocff a fuerint,ac in altera olla aqua iam bulUerit,tranfponere ipfa in eam conuenit. Verum dj
fi ; choria reuinda fint, vt facile quouis transferri polTint. At vbi ad perfedum cotfta erunt, tu aqua}

' ' efflifa/ale oleo^? condienda funt,exhibenda% vt offerantur* Nu ergo putas quicqua adhuc feri-i

bi poflTet curiolius,ab hoc praelertim qui adeo tenuia conliderauit,vt & admonere opertepretium}
i duxerit,q? cichoria,quo' facilius hinc inde transferri pofllnt,vincire oporteat r Patet enim cuique;

B q> ea quz foluta funt,non facile transferri quouis polTintjob id^3 non folum nos qui medicam ar-:

: tem prohtemur, verum 8 C coquos olera elixantes curae habens, ipfos quo pado illa liganda fint,j
cdocuit.Eodem^ animo eft praeditus,ficubi vel cataplafmatis alicuius conficiendi modum tradic,|
vel tot ftadia inambulare, vel toties perfricari, aut aliud aliquid huiufmodi iubet.Ob qux omniaj
pleriqueillius fuperfluamcuriofitatem non folum Inon laudant, > veru 8t: vituperijsinceffunt,l f ^ 1 .
tanqua qui modum terminos^3 conftitudit, quantitate in infinitum fefe extendentes. Quis ergo' .i. negU

credat hunc, qui tantopere alioqui curiofus fit, vt alqs auxiltjs, lIc St: venae fedione vfum fuiue, gmt.
cum de illa non alibi,nifi femel, vbi de fanguinis reiedione agit,mentione fecerit Atqui ille ne¬
que tu ea vfus eft,fed omnino econtra,Chryfippu,co' cf venae fe<fh'one neuriqua vfurpauerit,fum-
mopere laudauitjfinfuper^ demonftrationes quafda atmlit,quibus Chryfippi de venae fedione f <-^ 1 .« ami
dogma modis oibusafferere conatur ji? ♦ Na hic illa magis fanguine fpuentibus,^ tjs quibus fuf./nftfer
i aliqua corporis pars inflamationi obnoxiaefi:,quadrate dicir.Caeterum de hac quoque re alio loco demonfiratio ,
dicetur: Nunc vero quod antea eloqui exorfus era,repctedu eft,q) Erafiftratus.f.quafi alioqui vni f"** chryftp^i
uerfos fuos fermones in immenfum extrahere non confueuiflet, Sf bis ter^3 interdum in diuerfis
'Operibuseademf€ntenti 3 replicaffet,illistamenvelfemelquinque fyllabasadfcribere cotempfit, dogmaajje
CquibusintCTpofitumcaetarisauxilfjsphlebotomi^i.venae fedionis nomenenunciare fibiinte- **

; grum erat.Taoeofiic,qj St: quantitatem ill/us,vt in alifs fecifiS: tempus,reliqua^3 eiufmodi, prout
, ^perius fignificatum eft,indicare omnino debuerit. Proinde non nulli medici fuere, qui quarita , ejl

tem euacuationis,fignis quibufdam definierunt,veluti fi vel color, vel tenor, vel fanguinis fluxio ^j», ^tidm a-
i mutetur,aut pulfus tempore fubtracftionis ex debilitate collabantur ac fiidores prorumpant, aut hmi owm,qui
ea quze aliqui labores vocant,aut demque vomitus vehementiores, exuperantesfiie alui deiedio- bm-diqua cor
i nes appareant. Alt) etiam vfqsadanimi defectione,euacuationem producendam putant, profer- foris pars fhU
j tim^3fiquid in illa pro euacuationis portione cotingat.Na dC ob id bilem pituitam ue, cum ea in l-^^bora

i os ventris influxerint, perfaepe animi defedionem mamfefte fieri videmus. Aliqui item tum co-
} loris in toto corpore permutatione,tum pulfuum arteratiohe,commoderatam fubtracftionem con ^ c. nde

iedatur: eam% ob rem modis omnibus illos improbat,qui arbitratur multo confultius eff 'e,vt co-
fiderata ex certis indicfjsnoxrj humoris naturajdenuoredeatur ad illius euacuationem,^ fi eade
♦♦♦ femel copiofa fiat. Nec defuerunt quida,qui et conftituta quanda menfura illius proponere aude- ^
f ent,perindc quafi duabus heminis atticisiaut paulo plus minus uemoderata fubtracftio circuferi
beretur: quippe cum ex commoderata proportione, adhibitis ad id SC aetatehominum & natura,
i) dC tempore anni & regione,nos ipfi maius minusmecuicp quadras inuemre poffimus. Quare 5 C
Erafiftratus certum nobis numerum friefionis tradit: quo ct fi ab exquifita illa mediocriute aber-
rauerimus,nulla tamen notabilem noxam incurramus.Menfuram autem de venae fecftione nulla
plane' protulit; nam, fat fcio,de venisqux incidi folent,non pauca fcripfiflret,maxime^3 cu 8 C Hip
pocrates tum eius,quae infra poplitem prope^3 talos eft: tum illius,quae vel in fronte recfla eft: vel
carum, quxfublingua exiftunt^ frequenter meminerit. Praeterea hoc loco referre non eft opus,
quatum ad venas circa cubitum attinet,quo'd neq3 Erafiftrams reticuiffetjnum illae omnes in om¬
nibus morbis fecandae fint, an quemadmodum Hippocrati placet,aliae in altjs.Eius enim,qui tam
diligenter omnia fcriberet, proprium officium fuerat, fiquid in hoc praefidio a' germana menfu-
■ ra diicreparet, ad certos terminos redigere, ac quam fententiam in venis explicandis haberet, id
quod dC altj medici facfHtarunt, adfcribere.Quidam enim nihil intereffe dicebant quancunque ve
nam quis incidere vellet,vt quod ex vnaquaque aequalis totius euacuatio fieret.Rurfum ali) inge
tem vel in hac rediuerfitatem contingerecenfebant: nam aliquas ipfarum celerius,aliquas autem
longa temporisrnoraaffetftam partem euacuare airerebat.iCum igitur Ule nihil tale fcripfcfit, nec
ven$ fecftionis fcopos declarauerit, clare vnicuique patet eum vniuerfas has rationes ideo inter-

mififle, quia pr»fidio hoc nunquam fit vfus. Perinde enim vt qui nunquam in aegroto aliquo _

---;---' caita-"

4

DE VEN^ SECTIONE

~‘ft

[cataplaffflata acpertus eft,is 5 C difFerentias-ipfbrum 5 C confidendi' modum, QC occafionem ratio- E
nenrii^3 vtcndi defcribere nequaquam potefi (folum enim rjs, qui illa qnqj moreErafiftratiadmi-
niftrauerunt^necefiarioincumbit de horum fingulis differere) eode padto quicunqa vena2 fedio-
ne penitus non funtvfi,occafionem illius5modum^3 vtendi,^ menfurae icopos,tradere nequeut»
Verij quiiila vtuntur,eos in primis &: de his omnibus,multo magis de venarum differentia dt
ftindim tracfiare operaepretium efl:,ac ad illa vt fi nihil aliud, hoc tn commonefacere, quo'd nihil .
differat fi hxc vel illa fecetur,quia cuncflae inflammatas partes ex aequo euacuare poffint.

^.rafijiramm HdcetUmrcittoneA V.en£fe 6 itone^bJiinuijje,qmclinfebriurn,dcinfl(immdttonumctirtt
uone^inqmbmconuenttmdximeymentionemdeippinonfecerit. C.AP.

V Erum eiurmodi rerum nihil rcribere,ac vfum omnem auxilq de medio tollere, in eo praefer^
tim affecffu,qui illud omnium confenlii praecipue requirebat, quis id manifefto argumento .,
efle non diceret,q? Erafifiratus auxilio ipfo nun^ fit vius C Quid enim difficultatis fuerat cu in tra i ,
effatu de febribus ha:c verba faceret: Igitur circa aegritudinum principia ac inflammationu gene- ^ »
rationes ois forbitionum ciborum^?adieeffio prorfus fubtrahenda eft.fi illic adfcripfifTet,Vtendij ‘
vero venxfecffione. quo totius orationis feries talis effet: Circa initia aegritudinum ac inflamma-;
tionum generationes, omnis forbitionum ciborum^ oblatio auferenda eft, vtendum vero venae jF >»
fecffioner' Inflammationes enim qug febres faciunt,vtplurimum ex repletione fiunt. Si ergo in hu
iufniodi temporibus adieeffiones offerantur,eascp concoeffio ac diftribuao pro fuarum aeffionum
facultate viciffim reddant,( 3 !^ vafa nutrimento impleantur,adhuc multo maiores ac vehementio-;
res inflammationes fieri tunc continget.Commodius itacp fuerit cibaria non exhibere,illico^3 yei
nx fedione vti.Et talis quidem dieffio effet,fi ille vt inedfjs,ita dC venae fecffione, vti voluiffet: ve¬
rum cum id non adfcripferit,quomodo quis virum crediderit eius remedf) vfum laudaffe c" Cum
ver© neque in alio quopiam opere medicinafi hoc feciffe illum conftet, aliquid etia multo firmius
de illius fententia pronunciare audebit.Quis enim arbitrari poflet,q> Erafiftratus,cum alioqui lo¬
quacitate qua'm prolixiffima gaudeatjgrauatus fuerit vel femel fuis commentarfjs qux cbicripf it, |
quatuor aut quinque fyllabas addereEgo itaq3 et fi nulla Erafiftrati monumenta ia fupereffent,
omnia^3 peri)i{knt,id quod 8 C Chryfippi libris fere' imminet,tamen difcipulis illius fentetiam iui
magiftri profitentibus credere magis adducerer, ^ his quiErafiftratum nec^ aliquando viderunt, ■
neq3 vllos illius difcipulos,alios ue qui ad illos difeendi gratia proficifeebantur, aut qui fjs rurfum i
femiliariter vterentur,confpieati funt: fed potius ea temere pofl tot annorum ftecula afferunt,qux |
neque ipfi cognouerunt,neque ab aliquo quicognouerit,audiuerun!; neq? Erafiftratum quatuor p
faltem vel quinque fyllabas de hac re fcripfiffe animaduerterunuNam , hoc eft-ve-!

nam fecare,quatuorfyllabis exprimiturvero quinque fyllabas viurpat: proinde id !
quod fuperius verbis Erafiftrati per me adferiptum eft,puta,vtedum vero vente fecffione, nouem !
fyllabis grtece effertur. Quiefeant ergo illi iam,qui tum ftudiofis,tum ^g^rotis ipfis artis commoda j
eripere conantur,dicentes Erafiftratum: quidem vfum vente fecffione ellejVerum eius mentionem ;
obidnonfecifre,quiailla,qua'm cataplaftnatum olerumcj3decoquendi raa'o,multo euidentior ef- i
fet. Si enim artis ftudiofi eam ob rem venas fecare in animum inducent,quia quemadmodum ve- i
nx per inedias euacuatat inflammationes difcutiant,ita venae fe<ffio, omn,esfane' deinceps illos i
quos Erafiftratus inediam fuftinere iubet,venae fecffione curabunt. Atqui vel hoc vile etiamnum,
abiecffumcgeft.

Errare etkmqmtn maxime Erafflrdt£OS,acipfiErdfJirato .y^duerftri cum

VertxfeSlionem.jhjctpiHnt. C.AP, 6 , .

C icterum fi adoIefcentes,qui neq3 de venae fecffionis menfura,neqp de venarum fecadarum ra¬
tione,quicquam audiuerint,ad prtefidium hoc fefe accin^t,idftatim, vt diefftimantea eft, ab
: ipfo quoque initio maximum afferret nocumentum.Praeftiterit. igitur illosneque pemtus ven&H
; fecffionem aggredi,qua'm citra refpecffum diefforum, auxilio manus admouere.Piures, enim hac
: ratione perierunt, qua'm quibus non fueratvenafecffa.Nam medici natu grandiores venas turjc
j temporis nunquam fecantes,alijs euacuatorijs auxilfjsvtebaatutjquae idem quod dt, venae feffao
! verumiongiore tempore efficerepoteraattnifi- fiob-affecftepartis domimum vlel. plenimdinis
i-^xcefEraijjiKirsaegrotum praeoccuparet. Sedquinoftratempeftate febres cuneffas in principio
% venae fecffione indigereputant,non mediocri hercle noxa aegrotos afficiunt. Sic enim fibimet de
: huiufmodi auxilio perfuaferuntjtanquam fi ab Erafiftrato ita feriptum effet,vt ego non multo an
tea additis ipfi orationi nouem fyllabis fignificaui, quo' fententia talis fiereqnam eius denuo me-
tniniffeconfultiusfuerit: Igitur circa aegritudinum principia & inflammationum generationes »
ab omni prorfus forbitionum ciborum^3.adiecffion€ abftinendum eft; vtendum verovenxfe,- »»

^ <ffione.TaIem enim Erafiftrati fententiammoftri temporis medici, cegrotis minime confulentes
i cfle volunt, cum alia quidem tempora icQpi^3 ipfius inediae j alia item vente fecffionis habeantur?

; quaeegoommain praefenti commentario ordine idoneo expficabo.Nuncfiquidemveluti cum
illi a' fenioribus perfuafi notiam aufpicabantur pafinodiam, iic mihi quoque propofitum meum
ommno immutandum eft, ea% ratione inhibendum cenfeo iUis, qui haeffenus venas temere fe-

carunt.

A D V E R S V S E R A SIS T R A T JE O S

"ih canmtjtie eas in pofterum penitus fecent Vt enim Plato ait. Minus aberrare eos confcntaneum W. w a.

eft,qui ea non aggrediuntur quae non norunt,quam qui ilia tracftant qux nunquam didicerunt: | M

mam hoc idem &: ifti faciunt,fibi ipfis perfuadentes, quod 8 C quibus venam fecare expedit,& cxte S ^

raidgenusquxa merecitatafunt,inuentufaciIiaexiftant:hinc^3adeoincuiurquemorbiinitiof^“‘^"

inediam vna' cum venae fedtione ex xquo vfurpant: ac hoc ipfo,fi vera 6teri licet, Erafifirati fen-' !

tentiam modis omnibus inuertunt.Nam &: venas fecant,& extemplo a' venx fedione nutriunt,; I

eum ille contra venas fecare inhibeat, fine^3 nutrimento degere ftudiofeconfuIanQuia vero ifti | ^

“ t veritatem multo magis quam Erafiftratum in honore habet, oftendere eis operxpretium eft, ; t non \
quo' d fermo ille quem de (anguinis reiediione confcripfit, non proprie ad illum folum affecftum i 'ventatemfed
M ' pertinetjVtquivnicuiqjphlegmonifitcommunis^Verbaautemfichabent:*’tAdhfretenimijsj Erajiftratum.

« tempore reiecftionis ex inflammatione periculum,in quo offerre no facile eft, A ven^ vero fecfiio s t fi- ;

« ne inediam longo tempore tolerati,ne virtus eius exoluatur,periculum imminet* f Sic ille de ifs fj • 5- ;

qui (anguinem vomunt,verba facit,& ea de caufa eis venam fecare prohibet* G^terum quo'd ipfe f
inflammationem fublequi (lifpicatus fit dum ait:/offerre non Ecile eft, hoc eft,dare cibaria: a'i

\cnx fecftione inediam longo tempore toleranti,ne virtus eius exoluatur, periculij imminet/ vni ^ ««<»

B cuique in confpicuo eft,Neque enim illic ad fanguinis reiecftipnem quicqua proprie fpe(ftat,quo :

quis a venx fedioneabfterreri poffittverum vtraque heqhoc eft,neque propter inflammationes T ’ :

/ cibos dare, atcp idf tempore venae fe(ftionis}-fe( 5 Htantibus periculum derefolutione virium im A*»?»»;

minere, cum febribus quoque communia funt. Porro' fi diligentius animum aduerteris, reperies /I- :

EraOftrati fermonem hunc venae fedtionem in febricitantibus multo magis quam fanguine fpue' yoritiyus feca i
tibusdetre(ftare:aprindpio enim dum (anguis rei]'citurhaudquaquam|vas ruptum inflamma- ri,feJquiaip- \
tione corripitur: at febrium initia vel Erafilirato tefte,nece(rario inflammationis principium ha- fimfimatto- '
bent* Proinde fi ad corroborandam rerum incertarum fidem ijs quae mamfefte apparent vtedum |

eft, vidi ego plurima vulnera,qux priusquam aegris vena fecaretur,coalefcebant*Fieri ergo nihi- fifibfequutu- ,
lo (ecius poteft,quo'd vas ruptum nullo pacfro inflammetur,dummodo nos caetera riteadminiftra '''* ’ f'"*. I
uerimus,fangqinis^3' f quantum nobis vifum fuerit in tempore euacuauerimus* Preterea fi Era j i

fiftratus dicit,quo'd neceflarium fit tempore quo affecfiae partes inflammatione corripiuntur, ine-1 '

dias fuftinere:ideo% virtutem venae (ediione antea di{roIuereveretur:muIto magis ab ipfain '^cafJtU^eiuc !

bricitantibus, quam in (anguinem reijcientibus, nobiscauedum eft*His etenim, venam ruptam l^a j

priusquam inflammetur coalefcere poflibile eft,Sd multo magis fi euacuati fuerint: febricitanti- nafiPhonelon j
C bus autem partem aliquam iaminflammari necelTe eft* Cacterum quo'd poflibile fit vas fine infl^ tPpore fie i ,

matione congIutinari,id alicui etiam ex reliquis vulneribus credibileapparebit*Frequenter enim abo permanfe |
vidimus,cum quibufdam fingulari certamine pugnantibus integrum crus brachium'ue abfci- nt.periculuni j
film efletjCoaluifle tamen vmlnus antequam inflammatio oboriretur: quod quidem multo magis eii utres j

continget,fi,vt Hippocratesait,fanguiscopiofusilIicofluxerit*Sxpiusetiaforamenincauas tho exoluatur. Ne |

racis partesillatum,in tribus diebus conglutinatumconfpeximus. Quin etiam nuper inpalaeftra quehocUcoad ^
aliquis infigni plaga accepta,extemplo vehementer tuflTiendo,duasferme'fanguinis cotylas reie-
cit: (ed ille,quia ei ftatim vena (ecfta effeqalia^? quibus opus habebaqfadta fuilTent,neque omnino ‘ poftfias»

deinceps tu(ri.uit,&: nunc quoqj fanus incolumis^? degi t*Ex his itaque difpicere licet, q? fi quis
vel adhuc Erafiftrato obtemperare velit, abftinere magis a venae fecftione in ijs debeat quae iam

inflammariinceperint,quamqu£enonduminflammarione funteorrepta. monep |

^ ^ ^ erat,quantum

I.xeifdemEra.ftJlrdti'yerbh,(jU£dheitiS Se£iatorihttsdddncmtur,Conuincieqmdipfi nobis

Vcn£ fcBione nortfit'yjHS. C^P. 7.

P Raeterea ne illud quidem minus clarum eft,q Erafiftratus venae (ecTionem neqj cum inedi)s>
neq3 ante ipfas inedias,vn^ vfurpauiti.Veruntamen non nulli eo' contentionis dementiae^|j
peruenerunt, v.t cum fermones hos audiuerint,di(cutiendorum eorum nullam (ane' ronem inue-
niant: tan^ vero nihil illis obieeflum effet, propriam fermonum farraginem aufpicantur,vnam il
<c lam fententiam in ore habentes, quam Erafiftratus his verbis afferit: Confequens etia eft q> circa
« inflammationis tempora vulneratis nihil fit offerendum: venae enim euacuaix,fanguinem qui in
« arteriasinfilieritjfacilius fufeipient: quod vbi contigerit,inflammationes minus euenient.Et licii
li perfuali qj ipfe veng (ecftione vfus fit,hinc aperte colligi pdfTe aiunt*Quo*n*loco ipfam inediam
veluti euacuatorium praefidiumilleaccerfit,multofane' magis,inquiunt,ad venae (ecftione fe aic-
» cinget* Aduerfus quos fiquis dicat, quo'd per ea qux allegant, Erafiftratum quidem venx fecftio¬
ne ante inediam vfum effe non demonftren t: fed potius coniequens elTe oftendant,quo'd ipfe po
Ftea illam vfurpauerittifti hunc ridentes,Tu tandem, aiunt, quid confequens fit cognofeis. Era
fiftratus autem non cognouitc'quafi vero ille ingenio exercitato non ftierit prxditus,tu% illo
muito fis promptior, ac rationibus magis polleas* Si itaque volueris,illivt te difeendi caufa fre,
quenter, confulemus, quo', fcilicet quid ad quanque rem vel confequens, vel pugnans fit,cogno
fcere afluelcanAtqne his verbis habitis illinc difcedunt: in pofterum vero, vt collocutoribus ali-
6-. quam contumeliam inurant, adiungunt fibi Imminum perfricftx frontis cateruam adeo copio-
SextaClaffis* cccccc fam.

DE YENJE SECTIONE

fam,vt prx lUofiim clamoribus nemo loqui quicquam polTi t^emfinodi^ finem congreffuum fia- E
' tuunt. Sed nos impraefentiarum eum non quaerimus qui conuida fpargenti vices referat, verum

in primis quidem num Erafiftratus venae fecffione aliquando fit vfus: Secundo autem,quas'nam
hoc auxilium vires habeat,indagamus. Atqui horum vtriufque proprie habentur demonftratio^i
nes,Quo'd enim Erafifiratus vente fedione non fit vfus,tefl:antur dC monimenta illius, dC difcipui
li fidedigniffim(,Chryfippi£|3vniuerfumauditorium: Ceterum deauxilij huius facultatibus no»!
eadem elt ratio:nam de his enunciata quaedam qua'mueriffima,nec non dC conclufiones IdecSac'
afferunmr.Praeterea fiquis iliis quoque pofthabitiSjiblum rerum ordinem lequi voluerit, vel fic i
fcripta Erafiftrati,quia nihil tale in his proditum fit, modis omnibus periclitabuntur. Reputa igi:
tur h:£C in animo, praefertim exordio illinc fumpto, vbi ille in de reiedione (anguinis Ghryfippu i ■
Jaudibus extollens,quo'd loco venae fedionis membra vinculis excipere confueuiffet, haec ad ver^ i
bumfcripfit: Hocipfumautemfacerevoluntif,quifanguinemrei]'dentibus venam fecant,At: »
Chryfippus multo confultiusagit,vt qui non folum id quod inftat praeoculis habeat, verum m
t vide fufr a impendentis periculi curam gerat: t adhaeret enim his tempore reiecftionis ex inflammatione pe^j »
riculuni, in quo offerre nonracileeft: a venae autem fecfHone inediam longo tempore toleranti, j }>
i}.a. (jHo hic ne virtus illius exoluatur, periculum imminet. Atqui hic caufam non adiecit, ob quam temporejF
ItcMs legatur, inflammationis inediam iniungat, vtpote quae ab illo declarata eft, cum in hanc fententiam Icri-i

beret: Confequens eft quo'd vulneratis circa inflammationis tempora nihil fit offerendum: venae »
i enim euacuatae,fanguinem qui in arterias infilierit, facilius fufcipient: quod vbi contigerit, infla- »
I mationesminus contingent. Quapropter ille inedias tempore inflammationis ea caufa laudat, «
j quia illae venas euacuent: verum fi ambas has fententias in vnu redegeris,{ermo integer talis erit:
i Chryfippus fane' redte fedt, qui non fecuerit venam qs qui fanguinem reqciebant, eo' quo'd illi;
j paulo poli euacuatorio auxilio,putainedia,indigebant,Praeterea idem iftefermo fi compendio-i
; fius quoque dicatur,eiufmodi erit: Sanguinemreijcientes nequaquam funteuacuandi,quia pau-1
! Io poft inflammatione ingruente euacuatione opus habebunt,Etiam vero clarius is hoc pacfto ex!
plicaretur: Ante inflammationis tempus venas euacuare non licet,ipfis quippeeuacuatis inflam- j
mationes ceffant. At fermo ifte euidenter fibi ipfi repugnat, nifi fiquis fuppetias ilii laturus, duo j
haec temere adijciat, quo'd videlicet latius fit vt corpus per inflammationis tempus euacuetur,non,
ante : quodq3 inedia fit magis quam ipfa venae fecftio vlurpanda. Sed fi haec dicat, nos hunc neque j
quod propofitum fuerat demonftraffe, neque fibimet confentanea dixiffe,refpondebimus: in j
hoc^3 has partes difcrepare dicemus, quo'd ordinem fermonum non obferuent,Omnibus enim G
Ihominibus,OTipraefertim tantum mentis pofrident,vt confiderationeetiam pauxillum quid i
j conlequi pofrint3perfpicuum eft,quo'd huic qui Enguinem in arterias tranfilientem per euacua-
i tionem venarum ad proprium locum reducere velit, id primo quoque tempore fit faciendum. ■
j Manifeftum etiam eft, quo'd euacuatorio auxilio quam celerrime vtendum fit, vt quo dC breuif- i
; fimo temporis fpario, dC fine vlla corporis perturbatione, euacuationem quamuis perficere pof
^ fimus. Quantum enim inediae perfxpe laedant, fuperius demonftratum eft. Proinde in huc mo- i
: dum alicui dicere integrum erit: Arbitror equidem ridendos effe eos qui Erafiftratum quando-
I que fanguinem reqdentibus venam ftcuiffe putant, quandoquidem vbi inediam tanquameua ;
kuatoriumpraefidium laudat, multo hercle magis iplam venae fedionem laudaturus fuerit: vbi :

! quoque inflammationis tempore euacuatione opus effe arbitratur,fub illius initium magis quam
I cum futura eft,ipfam laudaturum fuiffe in confeffo eft.Neque etenim Erafiftratus rerum adeo im ;

’ I peritus erat, vt non multo citius fanguinem ex arterijs in venas reduci putaret , cum neque circa
£xt 0 Hs I mfultus initium ille vehementer effet denfatus, neque a calore febrili tantopere eliquatus, vt ob

i id craffiufculus efficeretur. Nam qui hocipfumaffereret,femet potius deridendum qua'm illos
I quos accufat exhiberet: quandoquidem cum Erafiftratus ipfe fcribat venae fedionis vfumealt
[caufa non effe vfurpandum, quia inflammatioms tempore longe melius fit vt affumptionem
[euitemus,

: Defideranturhoc loco nonpmcd. •>

f/4duerfm quenddnt Erdftjlrdt£um,qmdcum Erdfijlrdtm multis locu Repletionem curarit,

de V ence, tdmen feSiioide non fecerit mentionem. C.AP. S. ‘

C Ontinere immedicabile, aut profecfto non facile fanabile, qualia ipfis quoque haemorrhoi-
dibus accidunt,Porro' cum nos membrorum deligaturas jdiceremus multitudinem abfque ■ ■
, ! venae fediione attrahere ad fe pofIe,ille hoc ait impoffibile in plethoris effe, ob quas Erafi-

* I ftratus brachia manus^3 ac tibias aduri dixit, fieri^jj id, quia vafa propter fanguinis multitu-

"^'^Mhfcetin intenderentur. Qua ratione ergo in illa id quod in profundo efi: delabi amplius pote-

fra interpre^ ^^^^ ^ illoneipfarumpanturpericlitari iam videnturAtqui iamdeclarauimusquo'd

uertit J Ei^^fififatiis Chryfippum laudauerit non appofita, vt ego nunc fcribendo faciam, aliqua fer-
c^eteriaiitjim rnonts diliin^ione , verum abfolute fententiam fuam prodens. Oratio nanque fic habet:
pleri uertmt. Deligationcs vero laneis vinculis circa alas ipfas ac inguina fadend^, Deligationes enim *•

: - inquit.

AD VERSVS ERASISTRAT ^OS ,4 ]

'Ainqutt,faciendg, neq^intenm vtrum hocauxihum plethoricis folis nihil commodi ancrat, ahjs^^^ ”

ct e diuerfo emolumento fit futurum,feirmoni addidit, fedfimpliciterpronunciauit, quo'de omni- •

bus diclumiftudinreliigamus» Atqui, aiebat ille, fi de omnibus id intelligendum eiTet^ipremet;
ifkid declaraffet inhunc modum fcribens:DeIigationes in omnibus facienda, verum fimplicf-i
ter protuIitjDeligationesianeis vinculis circa alas inguina^faciendte. eo'quod nos ipjQfufpicarij ‘ '

poffemus orationem hanc de illis tantum habitam eflcjin quibus ad membra fanguinem transfer ' ",'

ri poffibile eft: nam in quibus id fieri nequit,ne vincula quidem eorum membris funt adtjcienda* {

Cur ergo,aiebamus nos,hoc quod nunc dicis,Erafiftratus non icripfit f an quia ijs qui adeo reple i j

ti funt, vt eis brachia, tibiat^3,ac cubiti adurantur, ianguinemfubtrahere necelfariumiitjCaeterisl " - i

vero fola membrorum deligatiofufficiatc'Quoniam,inquit,non hominibus vulgaribus fcriplit, . .. I

verumrjsquieaquxresipfasnecellarioconiequuntur,cognofcereatqueoperaripoffint,impof'! • - >'

fibilia^j? nequaquam aggredi in ammum inducant Non''ne.€rgo,inquiebamus,fi aliquando ple- j !

thorica difpofitio corpus occupauerit, etiam fi Erafiftratus iftud no fcripferit,venx fedione opus 1

I efte dices f In confeflb enim eft, quod hoc omnibus cognitum fit, ideo^j ab Erafiftrato non eft j |

defcriptumicaeterosnanqueaffecftusquicunquefinerepletioneliuntjErafiftratus feorfimmede I '

B riiuflitVerumcumilleadhascobftreperet, primum quidem hortatus eum fum, vt fentenfiam ,
ex tertio de febribus defaiptam audiret: deinde vero 6 C eam quae in priore de falutaribus comme; - i

« tariohabetur.Namquaeintertiodefebribusreperitur,haeceft: Igiturdrcaaegritudinumprinct ^

« pia,ac inflammationum generationes,omnis ciborum forbitionum^j oblatio fubtrahenda eft,ple ;

« runque enim inflammationes, quae febres fufcitant, ex repletione fiunt Si ergo in huiufmodite- > ’

« poribus oblationes dentur, SC eas cocodlio diftributio^3 pro fuarumatfiionum facultate vicillim i
diftribuant, venx&3 alimento impleantur, adhuc longe maiores ac vehementiores inflammatio- i
« nes faepenumero neri acddit. His verbis Erafiftratus nomen plethorg*i«repletionis aperte defcri :

pfit,inodum%illius curandi tradens inedi2Commeminit,venaeverofe(flionefLlentio.plane' prae i'-.-:. :i ^
terqtQuapropter adEraliftrataeum illum me conuertens, quater, inquam, damiciffimemetitus r ? ■ v

^s, quandoquidem Erafiftratum repleftonis medicandae rationem feparatim fcripfiflTe patet Jdern ! ■' ■ |

nanque vel in priore falutarium libro, ipfaq3 illius praefatione recitatjquo' cuique cogmiu efle pof j j

fir, illum cum repletionis remedia ordine fcriberet,quiduispotiusqua'm vena: iediionis memi-! i

« nifle» Didio autem fic habet: Summa in quibufilamEnitatis curam rationemcj3 habere opor> |

« tet, ideo% qua via quis eum qui in repletione fieri confueuit affedum cognofcere atque obierua -j- ^

« C re poflitjin primis coUigendum eft. hrcipienteenim ea,a' dilToluentibus abftinendum quam ma> i Jenda ex anti
« ximeeft:fiautemillanondumadfit,antequamaegritudinisinitiumfiat,illi5vtitor. Atquiplures exepUri-
« modi extant, quibus huiufmodi affedus diflTolui poteft, neq3 ijdem cuncftis quadrant. Sed de his | hmgracis. ne
« iam ordine dicere coftituimus. Qui ergo corpus laboribus exercere confueuerunt,his multo prg i/ qu,a.ndoq^ Uf
« ftantiffimumfuerit,vt illos paulo pluresqua'm pro confuetudine ineant, ipfis^3 affedum hunc 'fitudofr^:^

« diffoluere tentent:ab exercitifs vero fudores in balneo proritent. Porro' fiquidiupercalefadio-
« ne exiccatum eft,tum pluribus lauacris vti, his^3 omnibus peradis in multa quiete longo tempo>,

« re nullas oblationes aflumentem degere,coniuetum eft.Illo em'm tempore repletio fummopere fui
« ftoUitur, prxfertim6|3 fi poft exercitia 8C lauacra quis longo temporis fpatio nulla oblatione vta- jiat:fedaqH£
■« tur,quielcat^3pofteaaliquandiu.Prandiumverofubtrahendumeft/fed&coznaminor folitoaf- fotiones^^la
« fumenda. Tum qui offeruntur cibi nutrimento fere' careant, veluti iunt olera pleraque,tam cruda mera cr me-
« qua'm coda, cucurbit 3 E 6 j 3 ,ac cucumeres, pepones^3 teneri, dC ficus recentes: legumina item cum dtae oportet in
« oleribus coda.Panis quoque omni vitio careauNam ficvmuerfa talia partimaluum lubrica red- mngere.

« dent, partim nutrimenta-qua: exillis-fiunt, neque copio^nequefbrtiaefficient. Verum a carni- js* hac enim, \
« buspifeibusep, acomnibusrebuscumladechondro^38famylo eltxatts-.,S^ca££eris;idgenus ali-i/ro ut pluri- i
« D mentis dido tempore abftinendum,vel proriiis paucis vtendum. Huic autem vidus rationi diii- i

« genterob id infiftendum,quo'repletio iam confiftens,fecurefuftollatur. Ceterum qui cordus Ia- '

« boribusexercerenon:funtaffueti,hispluraexercitiacommodumnoeftiniungere“t:‘’quanqua I

« ha:caIioqui,proutplurimaaIia,euacuationestutasfaciant.Praetereaveroquicunqueadvomendu ^ Jtumpran ^

« propenfi funt,vt a' ccena vomitiones inftituant, omnibus communiter vtile eft. Ne autem ad a.li- i

quid aliud minus idonei fiant, vomitus ab oblatione non multum temporis intercedat, fic enim j

« cibiadhucinfuperioribuspartibusexiftentes EciItuseuomentur:proinde^j3 alimenta quse ex ip i^ ^ ‘ j

« fis cibis generantur,non multo ante vomitionem diftributafinLAdhgcpoftero die‘=tiauacra,fu j

« dores^3prouocareoportet.Quinetiameuacuato iacorpore,atq3repletione ‘^reftaurationemna ,

« da, paulo poftadGonfuetaredeadum. His ergo verbis Erafiftratus clare per omnia indicauit,cp '

adrepletionis affedum medicandum altjs omnibus auxilifs vfus fit,venae autem fedionem nun- ^

quamadhibuerit:iftud%&infequenteoperisparteinnuit,duminhi 5 craodumloquitur: HgCi.g^e locaXpe- i
tc vero animo reuoluenda funqqj noti omnes homines ad quofuis affedus aequaliter propenfi font, | inferri cofue- ;
« fedvbi aliquando idem fymptoma, veluti repletio eft, intra plurimos contingat, ® f in omnibus! uit, fed alqs \

<« adquaeconfueuitloca,impetu fertur^.& in alijsquidem adhepar,altjsrurfumadaluum:nec!.^W«»><yf, ,

S exta Claflls. _ cccccc tf _ --

i i DE VEN^ SECTIONE :

j I defiint quibus illa vel epilepticos afFecfius, vd articulorum dolqres conciliet. Opus [efl: ergo, vt fe »

i ; vnufquifque ea qux illi contingere confueuerunt confiderans,curam affedibus prouenientibus »

i ; idoneam inftituat.Non enim eadem ratione ad epilepfiam inclinato,qua fanguinem ipuenti cura »

j tio exequenda: veruta iUij p^rpetuolabore-d-e faiig a r^ huicaiue a laboriofis exercitijscauereope^ »»

I ; rxpretium eft: verendum nanc^ eft ne ex defatigatione initiunrrnptionis fuboriatur. Sed Sc qui »

I ,^ 1 . fotiois:’, epilepticis afFediibus obnoxius eft,in-{labore continuo ac 3 - inedia &:*cibi paucitate fecotineat, m

I i frequentia autem lauacra,quaeque vehementem permutationem afferunt 3 modis omnibus euitet. »

; I Quos vero renales aftecfcus plerunque infeftant,his cibi concocflu faciles offerendi,ac lauacra affa^ »

i tim iniungenda: f potus autem conftringendi facultate careat, ne lotium acrius redditum loca per s»

I trahere,rioefi] quaeexcretioipfafertur,arrodattad hgc exercittjsdiuinfifl:ere',huiufmodi hominibusnoxiueft. «

: cmuemens. ; Quibus autem vel ad fplenem vel iecur fluxio ferri cofueuit,his a laboribus m'mt}sfrigida%ablu^ m
I ; tioneabftinendi5,inedijs^3&paucitatepotationu,aclauacriscuratio‘mvniuerfum procuranda. «

i EraJiJlratuntPerpeyamdDcmlJeJRepletionisCurationemphlebotomiam omittendo: ac de Noxdqu£ ex Inedia

: I euenirejolet :,Argftmentum prxtereaLtbri de Curandi ratione per Phlebotomiam, C,AP,

j *TA\iv ej} in, f ^ lifs rurfum Erafiftratus fuam fententiam clare oftendit.Nam eos,quibus ex repletione vel F
j impre^ts. feA J fauguinisfputumjVelepilepticusmorbus imminet,neqp fortiter purgantibus medicamentis
I in amiqttfs /f-i euacuare vnquam,ne^ frequenti fridfione vti voluit: qua: ipfa etfi debilior fit, quam quae huiufr
i gitur cratr/y., modimorbisadamuflimopitularipoffit,prxftantiortamennonpaulovnainediaexiftit.Frcque
I i.tmnihut. , ti enim fri(ftionenon paucosiftorumeuacuauimus,cum alias pra: animi ignauia neqj purgas me
I dicamentum affumere auderent, necp vena:'fecftionem fufferrent. Si^3 auxilium hoc in omnibus
; fufEceret, forte quis ipfo venx fecftionis loco femper vti poflet. Conflat autem quo'd interdum
: multominusdebilius^3reperiatur,qua'mqualecorporisrepletioexigat,maxime^3quiailli qui'

; * fricftionibus non affueuerunt, fi plus sequo perfricfti fuerint, doldrofis affecftionibus illico corrfr

i-laptudina^. piantur.Non nulli econtra denfam duram^j cutim cum habeant,etiam fi plurimam fubierintfri-
i • I tftionem, nihilo minus qua'm pauciflimam euacuationem experiuntur. At, fiquis medicus in ar^ :

i tis operibus diligenter verfabitur,ipfa experientia edodus, quantopere ftomachi inanitio ad aC'

^ cerfendum paroxyfmum epilepticum faciat,fine negocio cognofcet.Difpiciet etiam illos qui ob
folam ftomachi Ixfam adionem epilepfiis corripiantur, ex inedia vehementer Iacdi,-vdut ^ Dio ;

I I doro grammatico vfii v£mt-.d[s-enim-liquando in quodam ludo literarioexiftens famem diutius ;

! ^ fuftinerct,illico epilepfia correptus conuellebatur.Huic itaque prsefentaneo remedio fuccurreba G

I j nius,iubentes vt circa tertiam aut quartam diei horam, panem ex vino temperato aflumeret:

j j hoc6j3prxfidiovfus annis permultis fanus degebat, quippe qui huius folius rei curam gerebat^

I I vt cibos in coenaaffumptos quam optime concoqueret. Aliquando autem cum propter ciuilia

! i quaedam negocia in foro ad meridiem vique fine cibo perdurare cogeretur, humi proftratus de^ ’

I nuo conuuiruseft.Ifte igitur,velutiindicaui,propter;ftomachi vitium epilepfia vexabatur. Ma^

i ,i nifeftumetiameft,qu(m ftomachuslaefiisjfimodoadhocidoneus fuerit,aliaspartes nonpau.- V

I I cas vna fecum exacerbet^acadconfenfum trahat. Hoc loco autem aduertendum eft, quod in hu>

i ! iufmodi affedibus, os ventris, ftomachus a medicis appelletur. Caeterum vel multi ante nos fue--

I. i runt qui hos affedus iam pemouerant, ideo^i? de his plenius tradare alibi praeftiterit: imprae-

I fentiarum vero hucufque didum de ipfis fit, quo obiter declaremus multos epilepticos ex folo

i ftomacho longioribus inedqsperturbato,in exacerbationem incidere. Proponatur ergo homo
I aliquis, qui adeo repletus fit,vt brachia & cubitos, coxas tibias^3 fibi exuri fentiat, tempus vero
: anni ver incipiens: neque enim hoc ipfum exemplum perraro contingit, im.mo nos per id tem
^ poris homines flepiffime hoc pado affici confpeximus: Huic accedat, quod is exercitiorum
'ac fridionum fit penitus expers, facile que ab inedijs laedatur: Nobis porro' inueftigandum fue H
I rit, qua ratione hunc euacuare debeamus. Nunquidergo euacuationem inftituemus lauacris
I frequentibus, aut exercitqs, aut inedijs, vomitionibusrie a' coena fedis c” nam prxter haec apud
I Erafiftratum nulla alia repletionis remedia reperiuntur. Atquiipfe exercitijs vti ijs, qui id non
I i confueuerunt, nequaquam conceditra lauacris etiam illos, quia epilepticis affedibus obnoxij '

i j funt, arcet: arcebit item, mea quidem lententia, eofdem a' vomitionibus, vt qux caput euiden-^

; Iter replere foleant. Cxterum inedia inter ea quae caput replent adeo eminet, vt ex illa tenfio ve

! I hemens circa brachia, manusfj3 oriatur: neque tamen ea quoque ad euacuandum fatis virium ob

i ' tinet, quin potius fiqui ftomachum affici aptum habuerint, tjs infignem Ixfionem infert. Quo^

I ' modo igitur ipfam euacuationem adornabimusnum fridionibus folis f Verum earum Erafi^

j ! ftratusprorfusnon meminit:praeterea fierinonpoteft,vtillae ininfuetistot tantae^jj liant,quae

i ' fuffidentereuacuent.Autpoftremoillumlaneisvinculisexcipiemusc'AtErafiftratushuiusrei

I nullam hoc loco mentionem fecit, id remedium ad folam fringuims reiedionemcohibendam

I i referens. Concipiaturauteminanimo, quo'detiamdehoc ipfo confideratiolatis luculenta f»

I ■ - fada:veruntamen illis qui eo' repletionisvmerunt, vtS^ membra exterioraftbi aduri putent,

T~~' - -- - ' ’ auxilium '

!

i

A D VE RS V SE RASI S T R A f iE O S if

Aaimlium hoc qaa'm mokftiflimum ac nullius momenti effe antea didum eft.Neqj etiam credfbi'
Iei'!Iudeft,abErafifti ato in libro de (anguinis reiedione recitatum,■f'quo'd icilicetreieclionis rem t yide fupra
pore ex inflammatione periculum immineat: in quo ille eapropter segros fine cibisdegere iubet, ^ f tpa.

quoniam eomm quos curandos rufcepimus, virtutem venae lecflione prius diflfoluere non liceat»: f*»

Haudquaq uam enim neceflTe eft vt inflammatio repletion em infequatur,dum illam euacuare prg ‘

/. occupauenmus.Etquanquamid quoque,fiquis eminus confideret,in rebus falubribus perfuali-;
bfle magis quam verum videatur,Erafiftratus tamen plenitudinem,quae aut epilepfiam aut reie^ \
dionem (anguinis effedura efi,euacuare per venae fedionem nunquam eft aufus» Sic etenim in i
obferuandis Chryfippi placitis pertinax eft, vt neque venae fedione, neque foruter purgantibus:
medicamentis vnquam vti in animum induxerit. Atqui tum venae fedione, tum purgatione ali- j
qua plenitudinem commodi (fime euacuare poterat»Tamen ille de his nihil fcripfit ibide, quem- ■
admodum neque cum de paralyfi vel de podagra ageret: illic enim etiam in repletionem caulam,
reija't,ac deinceps neque venae fecftione,nequealiquo efficacium illorum dC purgantium medica
men torum vtitur» Praeterea opinionem fuam in libro de fanguinis reietftione longe clarius pro-
didit,id^}3 in illa operis parte,vbi homines quoldam ex confuetg excretionis retentione,fanguinis
B reiedionis periculo (libeffe afleriuCum nanque inter alia retentionum genera,haemorrhoidum'
quoque cohibitionem annumeraret,non fimpliciter has euacuatione indigere ait: verum prout;
in exteris operibus con(ueuit,fic 8C ibi omnes quas ip(e compertas habuerat, medelarum fpecies,

V fola venx (edione excepta recenfuit.Didio autem fic habet: Prxfentibusigitur ifs, quibus (an-:

« guinis exuperantia frequenter fieri confiieuit,fudorum 5 C lotij excretiones quadrarehuConueni \ .

« ret etiam fubtradio eorum qux offeruntur,ac deabulationes in locis planis,non celeriter peradg.

Verum in his rurfum plenitudinem,&; fudoribus,&lotio,6:: inedijs,inambulationibus^3 euacua j
dam cenfenSjvfum venae (edionis non adhibuit, Prgterea fi neque prius qua'm inflammatio fic- i
ret,nequeeum fada iam eflTetjneque cum futuram fufpicaremur,venx fedionem vfurpandam in
hoc libro indicam'tjfuperuacaneumfane' fuerat illum in alijs operibus de eadem mentionem face I
re,prxcipuei^3 poftquam curationem inflammationis aut iam fadae,veluti primo de febribus: aut
futurx,aut de qua fufpicio eflret,aut incipientis,vt ex alrjs patet: longe antea defcripferit. Verunta ;
men hoc quidam ex Erafiftratxis non am'maduertentes,dicerecontendunt illum euacuatorio au- j
xilio,putavenxfedione,vfumfui(re,cumtamenip(emetErafiftratusmanifefte contrarium alTe- ;
raf.Nam fimulatque circa inflammationis tempus offerre cibos perdifficile e(redixi(ret,ea de cau- I
C fafutura iam inflammatione venae fedionis vfum explofiIfe (e indicauit. Ifta ergo oratioe palam |
declaratur,q> quibus inediam confulturi fumus,ci(dem a' venx fedione modis omnibus interdicc i
re debeamus.Nonergoconfentaneum eft, vt quis circa vnum eundem%xgrotum, vtraqueauxi |
lia, nempe inediam & venae fedionem vfurpet. Hinc quoq^ perfpicue patet Erafiftratum, (iqff i
is inediam xgrotis im'ungit,eo tempore venx fedione no eife vfum,ac propterea illius in alrjs ope |
ribus,vt& fuperius fignificatum eft,nullam mentionem feciflre»In omnibus enim illis, veluti decla
rauimus,inediam fuadens,venae fedionem (perperam quidem iftud ille faciens) e' medio fane' tol i

Iit,vt a nobis alio quoque prius in opere demonftratum eft:minus tamen peccat qua'm illi,qui oe s i_

illos qui inedia vtuntur,ftatim SC venae fedione opus habere exiftimant» Ego enim fequentfco- ; |

inentario ofiendere aperte conabor,q? non folum omnes illi veng fedione non indigeant, verum j
ne plethoriciquidem ipri,nifi prius qualem illa plenitudo naturam obtineat, di(cenj.^ur: huic^j j
acceflerit de habitudine aetate que aegrotantis,ac de tempore,S^ regione,atque conftitutiorie conii ;
deratio: tum quxeunque antece&runt,qux'ue ipfum xgrotum etiamnum moleftant fym-
ptomata,Ob fingula'enim hxc permultos venx fedionem non nunquam citra noxa
experiri non pofle offendam. Prxierea & alios plerolqs tibi ob oculos pona, qui
D abfque repletione cum fint,venx(edione nihilo minus opus habent. Po- ,

fteaquam autem de his Cngillatim diflferuero, tu dC occafionem 8C
mcnfurani venae fedioms ordine explicabo» Addam etiam
iftis eam qux in fecandis venis diffo-enua eft,Declara

bitur quoque,femd'ne an pluries fit fubtrahen- i

dum. Ad hxc vero non minore opera dif'
quiretur,qaibus''nam,cumadhucco-
moda valetudine fruijtur, veris
tempore, vel purgatio¬
nem, vel veng fedio
nem, vfurparc

conferat* !

cccccc irj

Sexta Clalfis.

Galeni

GALENI DE CVRANDI RATIONE

P E a S A N G VI N I 5 MISSIONEM
> LIBER

' ' Theodorico Gaiidano interpreto

Demo ad Gracorum e?cemplarmm jidem ah Q^ugu(iino (jadaldino

diligentius recognitus. ,

A R G V M E N T V M L I B E. 1

ExpIicaturvniuerfaMetliodusSecandarumVenarum,Affe£hisfciIicet,Scopi,Men-
fura,'Locus, Tempus, & Reliqua qujE advenas & arterias cum ra¬
tione fecandasintelligercnecefTeeft.

De Q^£flionihu5,quibm omneVenarumprobe Secandarum Ncgodumcontinetur, . C.AB. l. .

Vide fanguims emifllone fpeculantjvnuflbi primum^? proponuntj
ncpejVt q corporis affediones euacuatione indigeant^cofiderent: Ac G
deindealteriijquae na ea q {anguinis fit detradione:na multi funt affe
dus,quialia quapia euacuatiopequide indigeat,fed no {anguinis iyiif
lione»Tertio poft Hxc vt dijudicent qui innoxie hanc ferre euacuatio
nem poiTlnt: quippe cu ikpe fiat vt anedio venae fedionem defideret,
caeteru laborans ea ferre nequeat,fiue pp aetatem, fiue gg anni.tps,liue
ng regionisiiatura,[iue ob os ventriculi vitiatum, quod perfepe p?r
abufum ftomachum appellitant: ac nos fane' ec,compendij nimiru e$j
hac appeilatioe toto h oc vtemur libro. Sed funtqui tametfi vel ma-
I xim€,quod ad morbu pertineatjfedione venx indigeant,ob totius th corporis habitum ferre ne^
Vep;;xepot;f,|fi|ueant, Quaefiquis et definire aggrediat,particularis excipiet contempIatio,ficuti inalioquouis
ide^arte. j auxilio : Mox aut de venis qux veniunt fecandg; na de iflis quefitum eft multum,nihifne referat
i quam quis fecare venam volet,oes,n.omnibus teque affedibus prodeire:an,ficuti Hippocratfiac
i prope medicorum clariffimo cuicp vifum ei 1 :,multum interfit, hanc anillam incideris. Porro' hac
j quoq3 fpeculatione abfoluta,fuccedit de fcopis fiue intetionibus oratio,quibus videlicet quis ani-
; mum attendens, vacuationis menfuram coniedura queat affequi. Ad hxc omnia,in quibus femel H
j auferre pr^ftet,in quibus vero repetitam facere ablationem, quam \7rcii,(^cu,^i(Tiv_ nominant, expe-
i diat: Tum in quibus inanire ad animi conueniat deliqm'um,in quibus autem id tanquam fummu
i malum vitandum. Ha^c igitur profpiciat neceffe eft,qui probe hoc vti remedio volet,

: Qmbm libris Chryfippo Erafijiratoq;, ac horum SeBatoribus occurratur^qui Ven£ fecanda V fum,

\ 'yelfuJiuleruntprorfus,~Velperperam intellexerunt. cJdP. z.

S Ane' de oibus iftis in medendi methodo tradauimus,ficut dC feorfum aduerfus ErafiftratiJ, q>
perperam ab hoc abftinuit remedio.Deinde alium etiam librum confcripfimus ad eos Erafi^
|ftrataeos qui vfum efle hoc auxilio viru a{rerunt.Itaq3 odio fane' digniffima eft {celeftoru fophifta"
irum tum verfutia,qui cu mentiri fe fciantjaftu tn contraria prtenouaru reru ftudio adftruant: tum
- - 'fapiemiae vanfcaucupiu,qui reru vtiliflTimarum ignari,contraria tn verbis affeuerant.Horum alte
irum Chryfippo Cnidio accidit,qui venae incifionem ex omni medicinalium praefidioru numero
tollendam cenfuit. Secuti hunc funt fui difcipuli, 5 c: ipfi apud Grxcos clari. Medius, & Ariftoge-
'ries.HisetmagisErafiftratus,adfummoseue(ftushonores, Chryfippi feruauit fententiam.Poft
[quem iplius difcipulfprincipio quidem praeceptoris decreto infiftebant, fed tgis fucceffu eoru ex
numero quidam ab fjs defecerunt, pudore affediimpudetiffimo.Nam quid aliud in illos dicam,

* ” qui

P ER S A N G. MIS SIO N E M

s 6

'A qui afferere fuftinent phidbotomieauxiim recipere Efariftratriftametfi nusg mcomentarqs vllo j
in morbo hoc confukre cofpiciatur* Immo confentaneu eft,inqm'ut,qm' inedia tang euacuatoriul
auxilium adhibeat,multo magis phlebotomia admittere* At qui hcec afFerat,oes ad ea tundedam:
effe venam aiunt, ad que Eraiiitratus cibo abftinendu praecepit* Cu ergo ilie in opere de febriljusi
fcribat adhibenda morboru principijs inedia, fequitvticpolbus detrahedu effe ranguine,id quod'
fane' ifli et arbitrant,illo vtiq? in tge* Verum maximiiid malu fuerit,fi itafaciendu adolefcentibusi
artem difcetibus p erfuadeat: muko%.etperniciofius, fi non alia quoqj, quae difcernere conuenit,;
refpiciant* C^ocirca alio libro ea exponere neceffe habui,quo' videlicet adolefcetibus comonftra^ |
rem & Erafiftratum vene fetfiione haudquaq vrum(id*n.pr3eftat eos credere,q oibus vno ordine ’
venam inciderejquibus ilie ciboru vfu interdicit)&! maximu laborantibus inde prouenire como^ ■
dum,fiquis rede vtatur* Itaqj aliud mihi denuo,mea quidem fnia,de phlebotomia fcribendu noa
fuit,cum nimirum remedij huius vius quidem in mededi fit methodo expofitusjfimuiqj in opere I
de tueda valetudine: in duobus autlibellis, quorum alter ad ipfum Erafiftratu inrcfibitur,alter ad i
Romx agentes Erafiftrataeosjprauas illius opiniones indicarim* Cum tn precibus me fuis obtun!
dere non ceffarent coplures amicorum, quos piget,vt mihi vf, curandi librum perlegere,coacftus |
B tande fum ad hxc Icribenda defcendere,ne*f*inuidere illis videar: mox vero ferie conuenienti oia i
qu2 de hoc auxilio proferri poffint,enarrare* Atqj adeo iam tempus eft orationem ordiri*

Qmd^ffeciits,^y 4 jfe£lioue :< 2 ^QmbmexlibnsP£tmddprmcipiajquie,ddSeMnddiVend&"\itiim I

4ic rationem muxme faciunt. -. .' C.AP. 5 .

A Ffedionis vocabulum ,velut alibi diximus, ab afficiendo didum, xque atq? illud,de multis J
effertur rebus* Sed nunc receffus in ftatum prxter naturam, qualefcuncp rj fuerint, affedio^ j
nes liue affedus toto hoc libro nominabimus* C^xremus autem omnium primum quot, qua^ i
iesq^ eaz fint vacuationem pofcentes : deinde quinam ex q s venam incidi poftulent* Qm autem i
omnia quae in qugftionem veniunt,duo inuentionis organa obtinet,nempe ronem & experien^ I
tiam:id^3 cum in artibus omnibus, tum per omnem prope'vitam: neceffe effe arbitror, & nunc!
quocp me autratione fola, aut fola experientia, autiundis ambobus, quae propofita funt fcrutari* i
Porro' qm ratio ipfa partim ex communibus tantum notionibus progrediens inuenn^udemon' |
ftrat: partim vero e tiamqufiex iftistnuenta funt^addemoftrationem-adhibet: vtraqj rauone oin^ i
nes vti artes demonftrauimus: ac nos quocp in praefentia, vtra earum vtihs reperietur, eam rebus |
noftris accommodabimus* Sane' priori ratione omnes per totam vitam homines vti affolent: al 1
C tera vero no oes, nam proprie ad artifices attinet*Etenim gaeometra primum artis fuae theorema!
per folam priorem ronem demonltrat:deindeinlecundononfola ea vtitur,ledad*eius demon->:
ftrationem quod ^ ex prima}-probatuni efi ,vna adhibet* Quatum vero deinceps a' primo recedit
theoremate,tantum et a' prima ratione abfcedit* Deniq3 vero & pauciffimis vtitur,per ea qiiae de>
monftrata funtjalia demonftrans,&r per illa rurfum alia,&iterum per illa alia, vt tandem demon-
ffratio ad ea qu^ plebi incredibilia llint,procedat,nempe ad Solis,LunaE,& terrat,non folum ma¬
gnitudinum,led & diftantiarum cogniridne,Ex j[uibus tad em inuen tis horologia conftruunt &■
clepfydras,qui hac videlicet via inGedunt,Lung^3 ac ^lis deliquia prgdTcunt* Sic igitur & noftra
artificialis ratio,multis vtetur quxin alrjs operibus funt demdftrata,puta q? coplures funt Eculta-^
tes quse aialia gubernat, quaru alias natur ales, alias aiales ap pellamus* Generationis aiit principia
in rebus oibus^fomafem quatuoFhibent elementa,qux per fefe mutuo tota mifceri incj3 inuice
agere funt nata* Quapropter nulla hoc libro Afclepiadis fiet mentio, vt cuius elemetafalia often>-
dimus & in decimotertio de demonftratione commetario, dC in opere de Afclepiadis placitis, in |
quo quintus dC fextus,elementora eius confutatione continent* Demonftratum eft et 3 C in com-^ |
mentario de elementis ex Hipp ocratis fententia conicripto,de qualitatibus effedricibus,quarum!
D n6iafunt,CaIiditas,Frigiditas,Humiditas,& Siccitas,et de humorum tum differeti a,tum genera^ I
tione* Porro' de medicamentis humore vnumqueq3 purgatibus paucula qugdam in libro deEle-1
metis, led feparatim in alio libro tracftauimus* Vtilis quotp in re praelentem tracftatio de tempera> i
mentis eft,'elemetorum fequens tracftationem: verum oium maximeliber de plenitudine, in quo I
oftenfaeft 8 C vt ad vires plenimdo, vt ad capacitatem in qua continetur* Atq3 hxc plenitudo a
raedids'^iT^TI^;^^«ttn 3 cupatur*Optimu ergo fuerit,vt qui fcienter volet expedere que hoc
volumine dicenda veniunt, de Plenitudine librum prius perlegat: qux vero 8 C ille ante perleda
requiret, ipfe indicabit* Nec vero mirum cuiquam videri debet, fi tantis fit opus vt probe de ve--
na fecanda contemplari liceat: non*n.ad huius tantum aiixilij inuentionem,fed aliorum oium,
neceffariaeft eorum,quae modo recitauimus,cognitio* Nam fi citra illorum notitiam rede curare
pollemus,^ "f haud effet cur ea tanti faceremus* Sed hxc prxfari neceffe fuit* Tempus autem nuc
eft orationem ordiri,confiderando quot fint affediones vacuatione indigentes* Ergo fiquis eas
experietia colledas exponat,fola opus eft ad explicationem memoria: At fi via rarionali, commu
ne & generale ^linueniat neceffe eft:ex illius deinde in fpecies diffdentias% fedionevfquead!
fpecies vltimas, affeduum numerus vacuationem indicantium,inueftigandus eft* Sic enim con¬
flare vniuerfa,quajper rationalem viam inuentionemfortiuntur,monftrabimus* . J

-.. ■ ■ '. ■ ■ ..

A"* inatiquis

.f.fecundi theo
rematis.

B * S-td 70U
Tpa/Tou .t.per
primit.f theo-

A t a»»

d-vTel } ideSi
haudyti^ eia
borauijfsmus,
fiu compojitif-
ferHHsipft,
B-\ additur

tdtujuif -rpa-
Tev.i-primo.

DE CVRANDI RATIONE

' Tf^YTtU.

Q^x^rporum ^jfeSliones Vdcmtione indigeant. C^P. 4 . E

Gitur cum artis medicae officium fit omnes partium corporis fundiones jvbi corrumpuntur
quidem,recuperare: tueri aut,vbi ialuaefuerint:hsccj3ad conftitutionem fequantur naturalem;,
necefle eft hanc,du prgfens eft,feruare,intereuntem vero recuperare» Cum ergo primarias adio-,
nes a fimilaribus corporibus perfici oftenfum fit,ab inftrumentarijs vero fecundarias, videndum
tibi, qui in corpore continentur humores, quam aut vtilitatem aut noxam partibus eius affe^
rant. Poileaquam igitur in libro de plenitudine demoftratum eft bifaria^^ fieri dC dici plenitu¬
dinem, nernpe^vnoiignificato-vt ad vires : atteroAU: ad ccmtinenrfUmliumbres vaforum laxitati
quod quidam vocant to €'j-;^t/^ttt,vtriq3 vacuationeeftopus:fiue in homine valetudinario^

fiue valen te euenerit» Sane quemadmodum qui onus geftat,non protinus vbi grauatur ac fatiga
tur, ia cecidit & vidus ab eo eft:ad eudem modum vbi virtus i. plenitudine grauatur, fieri poteft
■ vt non dum homo egrotet» Siquidem non nulli qui confueta etiamnum munia obeut, fentire fe-
fe graues,pigros,fegnes,atcp aegre mobiles referut,atcp ea eft vt ad virtutem plenitudo: Velut vbi
poft exercitia tendi videantur (quemadmodum Erafiftratus dixit. Implentur brachia cubitus)
non exigua eft ea alterius plenitudinis nota; quam to 'iy^v^a, vocari a quibufda propofui,

quandoquidem Kctra ra? id eft in infufis per vala humoribus, cofiftit&.intelligit» F

Didum autem eft in libris de fanitate tueda,vbi.in toto corpore fenfus prouenit vlcerofus,ac po-
tiffimum dum mouemur,talem aftedum mali fucci effe fobolem* Attamen id non paucis cofue-
tas etiamdum res agentibus vfu venire confpicitur» Quadocp autem St: in partibus quibufdam
corporis,non in tota mole,indicia exiftunt aftedionum illis in partibus cofiftentium fimilium ijs
quas in toto corpore confiftere didum nunc eft» Nam caput aliquando folum grauari fentiraus,
aut vlceroiam quandam aflredionem habere,aut muiculos teporis quos Kporet(piTa4 nuncupant,
intendi,id^3 aut fimpliciter,autcum maiore quadam caliditate» Sic dC in iednore,liene, ventre,co-
,ftis,fepto tranfuerfo,grauitatem faepenumero percipimus» Similiter in ore ventriculi aut grauita-
tem, aut morfum,aut naufeam, aut ciborum faftidiurn,aut abfurdum appetitum,quandoq3 fenti-
fcimus» Ad hgc autem fixi in parte quapiam dolores,id^3 aut ob humorum copiam coirfertim m<
gruentium,aut propter fpiritum flatuofum, vacuationem indicant, ficut qui ab acri humore par¬
tem exedente rodete^proueniunuSunt autem qui ab intemperie nafcantur,atqp inter eos ipfos
quidam ab ea fola citra humores,alij vero cu humoribus» In omnibus itacp iftis modo propofitis,
infeftantium tum humorum tum vaporum euacuationes a pathematis,id eft paffionibus, homi¬
nem liberant» Non tn vena feda prorfum eft opus,fed fuffidt pur^tio,fridio, balneum,& inun G
dio cum digerente medicamine» Ergo qui vena incifa iuuentur anedus,ddnceps dicamus»
QmpdElo Cor &*Reltqti£ corporis PdrtesdhHumoribmdterentur. C^P* S-

■f TV T On folum nutrimentum animantis partibus ex faiiguine eft, 4 ed caforquo^ naturalfsqjcr- •
^ J[\] feumnriaoc ianguine obtinet: queadmodu ex lignis coburi idoneis qui in foco eft ignis,
a quo tedes totas cafefeere confpidmus. Itaq3 qudnadmodum ignis hic offenditur,interim quide
congeftis in eum confertim lignis, interim vero tametfi non multis tamen admodum madenti-
bus,non nunquam aut omnino no impofinsjaut valde exiguis: Sic qui in corde eft calor,interda
ipfo minor efficitur aut propter fanguinis copiam, aut propter ingetem inopiam, aut propter
qualitatem frigidam:interim vero maior aut propter calidam fanguinis qualitatem, aut proptp
pauculam inopiam» Quicquid aute corin caliditate frigiditate^3 perpetitur, eius protinus Maliae
corporis partes participes fiunt» Euenit autem & vna in parte perfgpe preter naturam tum calidi
tas,tum frigiditas,licuti faepenumero in alijs commetarqs demoftrauimus: Idcp duplid ratione p-
'Uenttjittterim^ebhumores -calidos aut frigidos, interim vero ob folam intemperiem» Cacterum^
quae membratim accidunt caliditates aut frigiditates,eas quae para quideaffede vidnxfunt, vna'
alterant, at in totum extendi corpus priufquam cor miTfen t,nequeunt» Eundem in modu &: cor- H
dis corpus duplici modo alterari oftenfum eft,aut per intemperiem,aut propter humores calidos
^ vel frigidos,aut ob alicuius horum inopiam» Porro' humores calidos frigidos^3 fieri demonftra-
^AlftdUtdte uimus pro cibi potus^3 mddo,&: ob pleniorem corporis animi^ turri motum tu quietem» Cete¬
rum quemadmodum in ventre frequenter prauae fiunt cocftiones,qs qu:e aftTumpta funt, in pitui¬
tam autbiIemconuerfis,aliam'ue praeter naturam corruptionem perpeffis, aut crud is SC akera-
tionis expertibus plurimo tempore manentibus, QC in flatum verfis: Ita vFilarigumis fraudamur
generatione, humorum in arterqs veniscp affecftiones proportione refpondebuntijs,quaea fru-
ftrata in ventre concocTione proueniebant. Qm autem calida fimulhumidaq3 omnia celerrime
putrelcere apparent, St: praedpueiiin locis-calidisfint, cqnfequitur neceffario, quod ex ventre dj
ftribuitur nutrimentum, quando a' natura non fuperatur, in^i3 fanguimsboni generationem no
;conuertitur,alia's aliam perpeti putredinem» Atqui cumquteex materia calida putrefeunt cali-
diora eteuadant,calidior quoq3 erit proinde fanguis putrefeens» Hic aute vbi calidior fuerit, cali¬
dior quocp ienfibiliter pars in qua putrefcit,euadet» Porro' autem,quonia a notabiliter calidis vna
: qua; vicina funt,incalefcunt, vna' quoq3 cum fic affedis partibus,qua; circuquaq3 vltenus funtjin-
icale(cent,id63 calore acri ac mordaci :eiufmodi enim eft qui a'putredine ^ficifeitur» Ergo fi pars ;
_^- ----qu^^

V

PER SANG/ MISSIONEM

‘ 7 _

'A qug hoc pado incaluit,infignfs fitjSc: calorem fuum in cof|>rotendere valeat,fine 9 vicina ipfi fit, i

Uueq? ex principafibus,fiue ^calida,vna' etipfiim accendet,vt quod natura calidiffimu fit. Quo'd

4.

; ii femel illud accefum £uerit,facile totum ipfius iam corpus fimul excalfiet,quemadmodum ab in-'

"genti infocojlamaquxillam continet domus» Vocat autemidpathema Graeci quidem Trvpirovy
^Latini vero febrem.>Sed dC nonnuquam priufquam putrefcere incipiatfanguinis multitudo,:

! in partem aliquam confertim decumbes,aut prorfum eam extinxit, vt adtio interiret, aut certe no i
contemnendam noxam inflixit» Nam hoc pado apoplexix prouem'ut,multo nimirum fanguine:
in principiurn animSHfis confertim incumbente» Nam vbi in alia partem praeceps ruit,tumorem
inibi praeter naturam efficit: ex hoc genere eft phlegmone. At vbi craffior eft, melancholifiqs ma :
gis naturam refert qui decubuit fanguis,idrrhofus tumor effidtur: ficut fi pituitofior fit fluxio, Ia
xus: fin biliofa, eryfipelas exiftit» Difcriminata haecad vnguem habes in ijs quae modo recenfuf>'
mus operibus» Nunc aut, vt dixi, quae fiint demonftrata, hypothefium loco, hoc in iermone affo--
mens,confequetem illis efle fermonem de veng fetfHonc demonftro» Igitur cu plenitudo duplex k
fit(optimum.n.fuerithincaufpican')& ea,que ad vires refertur,facilein putredine perueniatjatqj ^

I etiam iterdum in partes quafdam ingrues, inibi tumores praeter naturam exdtet: & altera quoqj, i 'y
jji quae ro appellatur,(kpe in partes decumbat,ac tumores creet, immo dC apoplexias

dC ruptiones venarum moliatur: eam celeriter euacuare tentandu,priufquam magnu aliquod ma ^

Ium in homine admittat» Porro'fufiffime expofitum eft in tuendg valetudinis volumine,quo pa-^
do vtranq3 affedione SC agnoftere & ianare oporteat: ficut vbi febris aut fanguinis reiedio prae i
plenitudine inuafi^ aut apopledicarum infirmitatum aliqua, quomodo bC. illas curare oporteat, ■
in curandi methodo diximus» Quare de his nuc cofcribere fuperuacaneum cenfeo» Nam fi perin •
de vt in illis tradatibus fcripfi, ita bi hic icribam, bis eadem de re verba facere cogar, ac propterea '
in longum etiam fermonem extendere» Sin in compendium fermonem hunc contraha, duorum i
alterum fubibo periculum,aut vtob breuitate obfcurus fi'am,aut diftincfHonem aliquam vtile prg :
teream* Verum quoniam haud mea voluntate hunc aggreflfus fum fermonem, fi quod didorum !
peccatum eueniat,ipfi culpam ferent, qui audores fuerunt vt hoc onus fufdperem:ficutfirede i
atq3 ex fententia accidat, vtilis^? appareat,laudem illis omnem cedo»

R Qm Scopi in mente kihendiyQMbus'ue indkijs dtfcemendiyl/t SMmtinemmittcimtK. C^P, 6. |

Vrfus ergo orationi fumatur principium» Qui res conluetas adhuc feditant, fed princeps |
illis pars aliqua aut totum corpus grauatur tenditur'ue, ijs neceffaria eft euacuatio»Porr6 fi |

!<!|^ate nec puerili ftnt, nec fenili, de fecanda vena confilium inito, prae ocuUs habens principales j
;hofce fcopos, nempe plenitudims tum quantitatem tum qualitem, bC virium robur arq3 infirmi^ ,
tatem:deindenaturalenitotiuscorporishabitum,tempus^j3,S£:regionem,vita%anteadam:tum ;
an cibi potus^3 copia,praecipue affatim nutrientium, qu i fic affedus eft,fit vfus: ad hasc confue i
tudinem,& res praeter conflietudinem adas,quos% motus exercuerit, quas excretiones habuerit, j
'autpraeter folitumcompefcuerit:ad omniaautem hxenurn gracilior aut craffior euaferit» Sane j
vrriufq3 plenitudinis quantitas ex propriorum fignorum magnitudine definietur» Qiianto enim |
grauior fibi homo videtur,tantum bC plenitudinem quo ad virescreuifle conftat» Ad eiidem mo |
dum quantum audus fuerit fenfionis fenfus,tantum bC alteram inaudam plenitudinem,quam a';
quibufdam to vocari diximus» At vtriufq3 plenitudinis qualitate partim ex colori- j

bus agnofees (memor colorem humorum effe, fi quidem modice a' calore frigore(ij3 externo affe- j -
dum totum corpus foerit) partim ex ijs quae humorum naturae coniunda funt» Etenim calidio- i
' res,calidior totius corporis fenfus fequitur, frigidiores vero frigidior: Tu eos qui in venis quide j
aceruatur humores,tumor,vaforumcj3 diftenfio: qui vero in carne,fenfus in ea aut grauitatis, aut j
tenfionis, ficutcerte bC caliditatis * f» Porro'difpenfantium nos facultatum infirmitatem ac robur |

Dproprijs indicari fundionibus oftendimus:arbitrarijs quidem,ea quae in neruisT&Thornnrprind '^nhafio hbro
piocerebro:pulfatiuisaut,eaquaeinarterijs&corde:ataLftmdioftequaeiivboHaeditur nutrino- coUefua
_____ A'mmmeaicinx

leiesTacuitaies ruerint, venam inuuesjViueueei IX icmiuaquiucmiit 110, I 11 iiiiit, i ^

magis% etiam in phlegmonode: Sin infefta fit degrauansplenitudo, haud femper fanguinis[mo i ;

Lenda detradio eft: fieri enim poteft, vt crudus per corpus colledus fit fuccus» In quo aduerten-, :niprep

dum diligenter efi,quantum valeat robufta^3 fit virtus,^: quantum humor ipfefit refrigeratus: jts.ionUfioat ■
nam exoluta ab id genus affedibusvirtus,adhibita fanguinis miffione,in extremum malum re- iS-hirt^iopt
ciderefoIet,vt nequaquam pofteareftitui poffit» Quod vbi euenit,periculum non leueeonfequi- py.ivoi .i.nd
tur,potiffiraum fi febris accedat ftatu aeftiuo, ftomacho^3 male affedo, aut toto adeo corpore na-1 •

: tura molli3& teperie humido: eiufmodi enim hominibus multa accidit per halitum dig^io, re-1
■ pcnrina^3 fyncopa, etiam f i febris haud magna inuadat» Si vero horum nihil fit, catterum hyems l”"' \

fuerit,regio'ue natura frigida, tujiaturaquoq3 hominis frigidior, ijs per fanguinis miffionem&: ^
totum corpus grauiter refrigeratur, bC accidunt non nulla qux ad grauem fequuntur refrigera-
donem, fymptornata. Quocirca qui fic affedi funt, eos fanguinis miffione vacuareno conuenit,
r- ---^..... -. - ' .. {cd"^' T”

;_ DE CVRANDI RATIONE

fed fri<fli'onibus,mediocrit€f^3 excalfadei^bus vncfliombiiSjtiim potionilius humorum mflltu.E
4 inem madentibus, ac modice calfacientibus; Nam quae valenter calfeciunt, nimis fubito vires
,derjciuntjVtinreliquamcurationemnonfufficiant:ikpe etiamfebremauxere:itacp 3 ^ indeviri-- .
bus noxa obuenit* Quapropter humorum incidentes craffitudinem tum cibi tum potus medio-*
:Cris runto in excalfaciendo facultatis*

; Morbis PmcauendisVeriftmporel/elKentefi^iol/elPurgatio

; comenidu C^P. 7, .

P Orro' qui (anguine ex pecflore reiedo in praefens quidem curati: caeteru eam fortiti funt cor¬
poris ftrudiuramin thoracis pulmonis^3 partibus,vt vel pauculo plus colledo (anguine
; tinus aut vafis alicuius olculiim refereturjaut ipfum rumpatur: ijs etiam li nullum in corpore etia
jdumfymptoma extiteritjineun te tamen vere fanguinem mittere oportet. Simili ter qui prom-
jpte morbum comitialem, aut apoplexiam incurrunt. Ad eudem modum^fi aliorum morborunj
; cuipiam obnoxium efle horninem cognorimus,puta peripneumoniae,pleuritidi,anginf, comit-
I tendum non e(i,vt expediemus dum aliquod euidens plenitudinis fymptoma appareat,fed ante-
uertereo&nguims detracSioiie praefiat. Eodem modo quibus haemorrhoides retentx funt,poti(fi
I mum fi natura fint atrabilaria,Quiq3 quotannis aeflate plethoricis morbis corripi affolent, dC hos F
quoque veris initio vacuare expedit. Eadem ratione dC qui ipfo etiam vere illiufinodi malis ve-
I xantur, Sut autem quidam oculis i'mbecillioribus,aut fcotomaticis quas vocat hoc eft vertigino-
: fis obnoxi) pafllonibus,qui &:ipri principio veris inaniri pofcunnSedillud prius videndu, quid
I fit quodinillis aceruetur,Siquidem non nullis amaraebilis fuccus plus caeteris colligitur :quibu(^

I dam bilis atrae,aut pituitgt alqs ex aequo omnes,in quibus (anguis abudare dicitur. Hos ergo om-
I nes vacuabis, Sicun etiam podagricos et arthriticos veris principio,exhibito videlicet aut medica
fu ! mento purgante 3 aut fanguinisdiminutione^ Equidem compluresipfelmiaui, qui tribus qua-
I tuor ue annis per interuaiia pedUm labora(Ientdoloribus,exundante humore veris iniuo expur-
i gatOjaut fanguine diminuto, Caeterum id neminem latere puto, illos in omni deinceps vidhis vi
1 tae^3 ratione agere moderatos. Nam intemperantes,vinofos^3, ac ventri gulae^3 deditos,neq3 pur
1 I gatione, necp fanguinis miffione magnopere adiuueris, nam per vitae intemperantiam, crudo-
\ jrum humorum copiam ocylTime colligunt: verum his ne manum quidem admouere tentadum
•efi:. Eis vero qui praeceptis falutaribus obfequentur,fummopere profueris, fi principio veris pri-
\ mum quidem euacuaris: deinde autem ad exercitia, vidhis^ rationem (alubrem deinceps perdu- ’
jxeris. Quae de iftis dixi,haec tibi didla putato;&: de omnibus, qui morbis tjs quos modo dicebam Q
^capi (unt apti, nempe aut comitiali, aut apoplexia, aut vertigine, aut Enguinis reiedHone, aut
jmelancholicis,

, N onnmqmm^bjq} Plenitudinis indiciU Sdnguinemmitti oportere: dc de Ortu eorum

^ffecluumquiRheumdticil/ocdntur. C^P. S. ,

P Orro' non folum vbi adeft plenitudo,fiue ea vt ad vires fit, fiue vt to ‘iy^vfjia ,, mirifice

p.rodeft venae fedtio, verum etiam citra plenitudinem initio phlegmones, quae aut propter
icflurn, aut propter dolorem, aut partium debilitatem prouenit: quippe cum dolor (anguinem ad
fe trahat,& faepe partium debilitas phiegmpne,abfq3 vt in corpore plenitudo fit, procreenOften
(iim eft enim in virtutumnaturalium commentariis, infirmam natura partem prompte grauari,
fi vel paulo plus.aceruetur aiiqn in ea excrementiiquinetiam q> pars qualibet vim pomdeatfi-
I jcut familiarium attraclficemjita quoqp alienorum excretricem: tum quo'd duplex fit ^ienunijaite'

: rum quantitate, alterum qualitate: Itacp partem quamuis, qu^ licet ab humoribus in fe contentis

|non grauetutjtamen excremeta quaedam habeat in qualitate prgter naturam, ad eorum excretio-
I . , Inem per venas inibi fitas tanquam per canales inrurgere,Porro'li quod propellitur,prauus fit fan i

; ' jguis,fiuealiusquiuisfuccus,ad propinquam primum^miatparteneceireefl::Vbirurfumduo-H

xngra.tpref- irum alterum eueniet,aut enim cocodus aut corruptus in afiam tertiam haud trasfluet:aut,fi neu-
' Jis iegiiitr^tce [ trum affequaturjdenuo ex parte fecunda in aliam labetur,atque iterum ex illa in aliam tneqp ceffa- -
^ScephTA ut bit quoad in talem quainpiam illabatur,quae amplius ex fe propellere quod in ipfa redundat, ne-
uertit mterps Accidit autem idillis partibus, quae vimexcretricem vicimsomnibus imbecilliorem obti-

hic.indmiqiPs jjenttfiquidem haud etiam in illas quae prae virium roborenon admittant, repellere quod moje-
■'"Bhrct^^hale- h^tn eft valent. Nam & hoc quoq3 nobis in illismonftratum eft commentarfjs,quo'dnonfolum
i turdiAizeiltu pars quaelibet recrementum in vieinamprotrudat, verum q>&:reeipiat quidem, (edcontra faepe
; per laUtu. et remittat, &c6ntra repellat, in (efehaud admittes ;quo in Certamine vidoriapottt validior*Qua*«
ttatiideturle- propter panes infirmiores omnium primae excrementitrjs niqrbis corripiunt, Hi^fmodi qua^-
^^e Calaber, piam ratione rheumaticos vocatos atfedus prouenire fcito, toto vfdaicet corpore infirmo, quae
,v^'eftmafi habitus fpecies: prindpibus vero illius partibus,paulu licet infit ipfis fanguinis, gra
I - ‘ ' uari tamen folitis,eum^3 ad carnofas cutis partes protrudentibus,poti(fImu^3 ad adenas excipien

I * dis recrementis idoneos tum obfubftantiseiaxitatem, tum quia omnium partium mimmerobu-

I ftas habeant naturales virtutes, ficut dC pinguedo* Nam cum quatuor eae fint, vt oftenfum eftj

; • ' ■ ' primaattracftrix,fecundaretenirix,t€rtia,excretrix,.&:quartaalteratrixpaliasquidemtresimbe-,..

—j- - - - - — allimas.

PER SANG. MISSIONEM

^d]limas,adenescamcs^3obuncftt:atvhamaIteratric(emhauditaiTmItoc*teris partibiisminorc,:

Poft adenes feqmtur pulmo,fluxioni recipiendae promptifllmus. Nam hic tres facultates infir!
mas poflTidet, & corpus ipfum laxum* Deinde eft lien* Porro'cerebrum aut perinde vt illi, aut et!
pIus,exdpiendofluxuiefthabiIe:cxterunihociIIispotiuseft,qjconftrucflionem habeateqcieiv^
dis ijs quaeaccepit promptiflTimam: habetenim ingentes ventriculos, qui pronis meatibus eua^;
cuantur* Quibus ergo carnofo genere pulmo,lien, ac cerebrum, natura robufliora funtjin ijs ad
adenas & carnes fluxiones perueniunt, vbi totus nimirum habitus infirmus fuerit, velut in rheu-i
maticis affecTabus accidere folet* Merito ergo his curanchTlcopiHel^lKSn-eaacnatto^f^ •

totius roborario: quanquam tamen curationis initium illis a' miflb oriatur fanguine: fac fi excre- «ar¬

menta prauam etiam qualitatem habuerint, vna adhibeatur purgatio:In quibus maxime cor- ^ tut.si \ero ex
poribus neutrius proprium expecffedum plenitudims fymptoma eft, puta grauitas quidem eius, mmenu
que vt ad vires eft,tenlio vero eius qugvt ;£5tTaT0S9/;^t;^a* Eadem ratione in ijs quibus pars que-- letate praaa

piam grauiter icfla eft,aut y tcunqj aliter indpientem habet phlcgmonen,eam fi magnam fore fu^ fuerint,purga l

fpicamur,curarionemabinanitioneaufpicamur,autpurgatorio medicamine exhibito, aut vena i ^

incifa,prout nimirum alterum altero nragisconuenireiudicamus*

B Inter Scopos SangumKdetrahertdtemi nam ipfamDetra£lton€m,epuiipfim Qujtn^

titdtemaicdntur indicare. C.AP,p.

R Ecfie ergo admonemur in ijs quae||adie(ftafuntIibrodevi<ftusrariorieacutorum,fanguine de via ronei i
mittere,li magnus fitmorbus,^: aeger florenti fit gtate, robur^3adfit* Perperam^ Menodp ;

tus in fola fyndrome plethorica feruari venae fedionem inquit* Contra*n*prorrum fanguinis mit ^ ‘ i:

tendi fcopi, primum in fe plenitudinem non comprehendunt,fed fientis, -f vt fic dicam,)- paffio> ^

nis fufpicionem* Nam fi eam magnam fore apparet,oino fanguinem mittemus,etiam fi nulla exi
ftat plenitudinis nota,tantum inipeda xtate,viribus,6i!: regione,quae fola in ijs quce adiecfca funt U
broderationevi(fl:usrec€nfoiconfpiciuntur*Vigenteremm-agta te, -p r - np i - - ef pHgm si Vfpnp -gi nHi . , , -

ftinxfiionemalTumpfit* Ceterum primi principes^j3 mittendi fanguinis fcopi funt,morbi magni- /W/

tudo,&: laborantis robur: dC hanc efle primam dicendum eft fyndromen,no pIethorica,in qua fer '

uatafitfanguinismiflrio:inilIaenim&haeccomprehenditur,vtquaemorbimagnitudineadau- ^ ■

geat* Quippe non folum vbi iam adfit morbus grauis, (anguinis detrahendi tempus eft, fed vbi ^ ^ .

iuturu (ufpicamur* Antcuertit.n*Hippocratis dodrina, qua nos docet quxcunq3 morbis iapra;^-1

fentibus recfte perageremus,melius e(te vt ip(a morbis incipietibus,aut imminetibus,anteuerten^- 9« < i a.r

C do faciamus* Quare Stl propofitos fcopos ad fanos trasferre liceat* Siquidem 5 C his fanguine mit*- ''

tere expedit, vbi nimirum magni alicuius morbi metus imminet,rone habita 8C f tatis, StT virium, ! *

Nam fiquis vt m agHinncuffaCmofEiHuKabiltsTft^Tnxiiftrm-ernnrcorpore fymptoma acciderit, |

venam tamen fecandamcen(emus: S‘aris?flje'flimmatetn'Srvife's'mfpSifle*Itacp tria funt q agni ] j '

tionem corinent,morbi magnitudo aut prgfens,aut imminens: gtas florens: & viriu robur* For- !

-te vero negligentius in fjs quae adieda funt libro de vidus ratione acutorum,expofita videri pof- , ;

lfitvna3ctarisparricula*Nec*n*florentemduntaxatdixiirere«ftehabet, fed addenda eft quasilla.

-pr3ecedit,&: quze (equitur, vti videlicet dug tantum diftincftioni eximant, nem pep uEroru, 5 ^ fenS, i

Verum fenum ^tas in virium verbo comprehendi poteft: nulli enim qui ea aetate eft,robur ineft,

; Quibuidam vero medicis ne pueris quidem robur inefle viilim eft, fed perperam re intelligenti- i
.buSjficut alibi nos oftendimus* Itaq3 fi magnum fore m orbum expedamus, aut iam praefente in- ;
fpicimus aut incipientem,venam tundemus, virium habita ratione, tantum^3 ex oratione exem- i
ptis pueris: diccmus^3 minus perfede pofitam aetatis dignorionem ab eo, qui conlcripfit ea quae
adieda funt libro de vidus ratione acutorum: Satis*n*funt ad incidendam vena hi duntaxat (co-
pi,Neq3 enim vbi tanta crudorumbum^um-eopfauccumulata^eftjVt^^dam venamprohibeat,

D ratio redarguitur: na maftis no adeft* Eft^3 hoc indicium eos haud pofle fanguinis

miffionem perferre, quando vna cum dolore corporis totius, qui excideritab indicando fangui¬
nem abundare, pulfus adeft in vehementia 8C magnitudine inaequalis, exuperantibus per ipftus
inaequalitatem, imbecillibus paruis* Definitis itaque tribus mittendi fanguinis fcopis,nemp?
morbi magnitudineautpraefentej aut imminente, autincipienteixtateflorente: virium robore, ;
extra puerorum aetatem:ad alia antedida mitte ndi fan^nisindicia, quaeno n pauci medici adtj-
cienda cenfuemnt, nunc accedamus* Coindicant autemhirc^etradionis quatitatem, non ipfam

Fanguinis detradionem*Itaq3 ex morbo, aetate, 6;: viribus, minuendus efle (anguis cognofeitur : , i 1 . ' '

At vacuariorris quantitas nonrexfffismodd, f^ex alijs deprehenditur*Ea funt, plethorica voca- ; ^‘C-

tafyndrome:aerisnosambientistemp€ries,intempus&:locumdiuifa;eatj3quacinanteadaacci- ^

derunr vita circa comeforum tum quantitatem,tum qualitatem: excretiones£j3 ac moriones,aut 6.: -

.das,aut non Edas*Sed quae nam fit in his diuerfitas,pauIo poft viderimus, ;

De Ratione V acuandi eos,qui Cum plenitudinis indicijs Sanas obeunt .Adiiones. C .AP. lo. i ^

I N praefenri autem de vtriufque plenitudinis notis contemplabimur,an vbi eae in homine folita
negoctaobeunte apparuerint, mittendus illi omnino (anguis fit: an id neceffarium non fit,vbi!
nulla magni affuerit morbi expedatio* Porro' quid hac de re fentiam, neminem veftrum ambi-

. : - ... ^' . ' . ^

DE GYRANDI RATIONE

/

\

ai.i.no (cimui
firmtUr.

.g^re arbftrofjVtqm fepeafFueritis fanguims miflQonem fuadenti, tum podagricis, tum artllriti^E
dSj tum epilepdds, ad hsec melancholicis, qui^jj ianguinem antea expuiffent, aut in thorace ftrU"
diuram fortiti effent ad id malum idoneam,praeterea vertiginofis,qui^3 allidue corripi folent an^
-gina,peripneumonia,pIeuritidibus,hepatidibus, ophthalmijs vehementibus, aut,vt in Tumma di
-cam,magno quopiam raorbo.Nam inilliufmodi omnibus neceflarium efferemedium minutio¬
nem fanguinisarbitror confeftim adhibita poft habitam virium atcp aetatis ronem. HaecenimU
forte aliquando no dicantur, fubintelligere oportet» At qui nihil eiufmodi vnqua antea perpelli
fuerint,omnium6j3 cordioris partium inculpanmibrtitf-conftruclionem,geminam me vacuatio-
nis viam proponere noltis,per veng fe<2ionerh quidem,fi in vicTn fintimemperantes: citra hanc,

: ii temperantes. Licet.n.fricftiombus multis, balnds^3, & ambulationibus,Jaltjs^motionibus, ad
' hecvnclionibus digerentibus, celeriter plenitudinem exhaurire, fi vticp videbitur non effe craffi
: fanguinis abundantia,TaIis eft vt plurimum maxime melacholica,raro vero crudorum quos vo-
, eant humorum, Cteterum in redundantia humoris melancholici fanguinem mittere praeftat, aut
certe omnino medicamento vti atram bilem expurgante. At vbi crudi fucci exuperat,ante qua'm
: morbus inuaierit,caute vacuabis: fed vbi iam febris corripuerit, vti ante monui,nequaquam. Ha¬
bebis vero eorum indiduni tum colorem veluti plumbeum,aut ex pallido album, oiaq3 potius ^ F
rubrum, tum pulfuum in^qualitatem. Si vero etiam admodum creuerit talis plenitudo, tum &
corporis illis grauitas ineft, atq3 ad motus pigritia,tum metis tarditas, dC fenfus hebetudo, Cotra
vero fi quibus ex eompreffis haemorrhoidibus cumulattis in corpore fanguis extiterit, audacfter
venam incides,etiam fi antea grauem experti morbum non fuerint. Fieri enim poreft, vt apti qui¬
dem ad eiufmodi aliquem fuerint, catterum ob inanitionem quacex hatmorrhoidibus fit,no dum
perpeffi. Porro' fi qux illis partes prauam fortitae ftruduram appareant, ac potiffimum in thora¬
ce, omnino eis.ocylfime fanguinem detrahes.

De Rmone I.mcudndarHm'Multerum,quibut M€njlrua.jupprejjcijhnt,4c quod Sanguinis

mij^io Reuellendigratia inanitis etiam corporibui adhibetur., .C.AP. ii»

I Dem me fenrire nouiftis dC de mulieribus, quibus mellrua reftitit purgatio, Neq3 enim profe-
dlo proroganda in his euacuatio eft, non tn neceffe eft illis venam fdndere: quippe cum mal-
i leolorum fcarificationes fuperfiuitati quandoq3 euacuandae fatis effe queat:quae dC alioqui hoc et
! habent,qj menfium vacuationem ciere poffunt,ficut etiam in malleolis ac poplitibus indfe veng.
Nam plenitudiaes-^ftrppreflTfsmenfibusortas, omninopcrcruracuacuabis, fiue venam fecare
oporteat, fiuefcarificare, SecTtaeentirrin cubito venae mulierum reuellere purgationem affoIent„G
Porro' quae ex mulieribus albidiores funt,ianguinem aceruare tenuem folent: quodrca adhibitis
i maileoiorum fcarificationibus maxime iuuantur. At quae mgriores font, iecfta vena curato: craf
; ftorem enim ianguinem, ac magis melancholicum colligunt, magis vero etiam ii magnas habe-
! re venas appareant,quod illis accidit quae graciliores funt ac nigriores, Carnofls vero 6^ candidis
i paruae infunt venae, quibus malleolos fcariftcare,^ venam feca®^raeftiterit, quippe cum hae par-
■ uas in cruribus venas habeant: itaq3 etiam fi probe fecentur,quod luftum tamen fit,non profluat,
Caeterum non contemnenda vente iediio eft,tanquam non lit auxilium reuulforium cum me i^-
penumero confpexeritisin valida ianguinisc naribuscruptione eo vfum repente fluxionem fe-
daffe. Expedit autem,vti vrdiftis,non eo' viq3 fanguinem educere,dum ad extremum vires ducah
: tur,fed quoad quoddyrnHjmutrLmoderatumcj3 fit, educfium videatur,prorumpenris^;[3 ianguinis
impetu&no dum flaccefcat,ied validus permaneat: fecare in cubito venam, fiex dextra nare pro>

! rumpat fa nguis, in brachio dextro: fin ex altera,in finiftro. Simul aiite cu'm hoc agis,artubus vin
I cula ini|cito aut ex lana,aut ex canabe: tum hypochondrio direde fuppofito cucurbitam admittL
to. Nam hxc nos faciendo., vt fcitis, femper erumpentem ex naribus fanguinem compefcuiraus,
cum antea experiundo quae fcribunt in nares inferenda medicamenta, atq3 in frontem illinenda, H
infirma omnia compererim, Itaqg ad ea quxiupra de fanguinis miffione dida funt,&: hoc quoq3
Menodoti opinionem conuindt,quiputarit plethoricam vocatam fyndrome remedrj nos admo
nere,Nam quae dida eft aflredio, plethoricae plane contraria elL Adhibemus autem ad eam fan¬
guinis miirionem,non vt euacuatorium,fed vr reuulforium remedium.

^Mndo Meliusjuccedat Partita Sanguinis Detradito :quando.SemclconfeJiimjyei ad

. ' .y^imidebquiumyjqiyacuandum. C.AP. ix,

T ihil aeque artem medicam in agendo conieduralem efficit,yri cuiufque remedij quantitas.
Etenim cum frequenter compertum habeamus tempus inftare exhibendi aut cibi, aut po¬
tus,.eius% aut e^idi, aut frigidi: quantum tamen dadwm fit, certo haud nouimus. Idem vfuuenit
in purgantibus'medicinis, Namquo'd laboranti prgbendum fit medicamen, aut bilem tum fla-
uamtum atram,aut pituitam,autferofumexcrementum euacuans,exade nouimus:cgterum
quatum praeberi debeat, nefcimus. Atqui talis exhibitio corrigi poftea nequit. Nam quod femel
■in ventrem deuoratum eft medicamentum, quo minus omne deuoratum lit, fieri no poteft: nec;^
poffibile eft,vbi plus qua'm conueniat,iam purgetur homo, partem oblati auferre. At in fangul-
^nis milfione fummum id bonum eft,euacuationem dum voles poffe fiftere, ac rurfura quo videat
- - tempor^

P E R S A N G. MI S S IO N E M

A terfip ore^rluere Onere, quoadufqj re(fle habere appareat. Quapropter praeftat, nifi' quid vrgeat,
priori mifiione minus detrahere, iterum ea repetere, immo filubet,& tertio. Vbi ergo multa
euacuatione eft opus, veru vires funt imbecilliores,in his euacuationem partiri expedit, vti nimiV
rum dC me feciffe vidiftis in tjs, quibus crudiorum inerat humorum copia. Na pauculo fanguine
detratOo,protinus melicratum exhibeo probecocOumcuincidentiummedicaminum quopiam*

: velut hyuopo,origano,Ss: interim etia nepita,aut pulegio,aut certe cu melicrato oxymefaut oxy^ i
glycy: ac fic rurfum fanguinem minuo, vel ipfo eodem rton nung dierinterdu die poftero,in quo ^
Turfum exhibito propolitorum medicamentorumquopiam,iterum de fanguinequidaufero:ac
rurfum tertio die fimiliter bis. Caeterum vbi feruefcentisineft fanguinis plenitudo, acutifiimam
accedens febrem,fubito ac fimul euacuare expedit: eam % inanire tentandum, vel ad animi dehV |
quium vfcp,virium modo inipedo robore. Itacp memini quibufdam fexdetradas protinuscoty *
las aut poftridiCjaut tertio quarto 'ue: quibufdam primo etiam die, cu febris principionodis coe^;
pilfet,aut medio,ac quxpridie comederant,probefuilfentconcoda. Non nullisaute pridiein»^ i
qualitatemjaut fuddrem, aut dolorem capitis alteriqs 'ue alicuius partis fe fentire querentibus, ac
proinde parce cfitantibus,vbi febris prtecedente inuafiflet node, primo etiam die me fanguinem
B detraxiffe memini. Nam in quibus tibi fanguinis lerueritis copia apparet, quTm bcyllirriecum i
vacuare conator,prius^ in principem aliqua partem^ ingruat. Quamobrem nec per nodem fan- ^
guinem aliquando mittere verearis. Siquidem ridiculum eft,quod quidam feditant,a fecuda die»
hora ad quintam aut iextam folummodo fanguinem mittentes, haud alio quouis tempore: quos;
fi non clyfteres,cibum,alia ^3 exhibere remedia quocunq3 tempore nodis vidiffem, grauiter pro^ i
fedd in illos inueherer: Quoniam vero omnia agunt haud praefinito vno horarum numero om>'
nibus morbis communi,fed vtafFedus moneat, in fola autem milTione fanguinis didum modo
tempus femperobferuant,toIerabihseft illorum error. Sicitacpafiedis aegrotis,vt diximus, ex^
pedit 5 C ad vfqj animi defedum fanguine educere. Noui enim ex ijs quofdam necelfario ex ani.-
mi deliquio refrigcratos,ac toto corpore affluentibus madoribus 3 C aluo rupta, celerrime morbo i
liberatos. Vtileeft autem pulfuum diminutionibus animum aduertere, tangendo eos fanguine
etiamnum fluente,{icutin ^rjs omnibus dum fangiiis mittitur, facereconfueui, ne videlicetno>
bisnec opinantibus, pro animi deliquio mors occupet: quod fane tribus eueniffe medicis noui*
Venam fecabat eorum vnus mulieri febridtanti,aliorum vter q3 viro,fcd ad tantum animi duxe*
re deliquium, vt vires recuperari non poffent. Proinde fatius eft tam copiofis vacuationibus ab>
C ftinerc,nifi magna incumbat neceflStas. Quin SC reuulfionem,non Icue dC ipfam auxiliu, quod 6ji
fxpe feda adhibetur vena,quanto maiorem in numerum particulares auxeris detradiones,tanto
cfficaciorem effeceris* Hxcitaq3pratnouifrepraeftabat.

tem.ijriu et I
; legtt onha- '
fiuf.

ilude, Prmidendd. ante VenxpSiionemPi/t Tuto Sanguinemmittctmtts. C^P. Ij.

E Vrfum autem a principio ad propofitam reuerfi fpeculationem, exponamus, quat fumme
necelfaria efle compertum habemus ijs, qui innoxie venae fediones obire femper volent.
um omnium fcire conuenit,dum propofiti fcopi huius praefidtj augentur, maiorem indica^ i
ri euacuationem: dum vero exoluuntur,tantum detrahendum de fanguinis milTione, quanto illi |
minores euaferint. Morbi itacp magnitudo cum virium robore primi erant mittendi fanguinis j
fcopijtlk quidem quae facienda funt indicaris, hic tanquam illum haud prohibens, id quod con-1
traindicare iuniorum medicorum quidam appellant. Non nunquam enim affedio mittendum;
fanguinem commonet,cacterum virium contra robur prohibet. Quibus ambobus fcopis pr^fen 1 '
tibus,conftat,vt ante diximus,nuliam elfecrudorum humorum tantam talem ^j3 plenitudinc,qug;
hoc inhibere auxilium poffit. Deinde confiderandum quae fit naturalis hominis temperies. Na |
D quibus amplx funt venae,qui ^3 modice graciles funt,nec candidi,neque tenera carne praeditfico^ i
piofius euacuabis: contrarios autemjparcius, quippeq^^uf exiguum habeat fanguiniSjCarnem^^que j
riciletranfpirabilem. Hacrationenec pueris venam tundes vfque ad quartumdecimuni aetatis j
annum: poft quem fi multus congeftus fanguis appareat, tempus que anni vernum fuerit, regi'^ i
oque natura temperata,& pueri natura bene fanguinea, fanguinem minueszmulto^quemagis!
fi aut peripneumoniac,aut anginae,aut pleuritidis,aut alterius acuti grauis63 morbi,periculum in ^;

r<rC(ir<r

nrCaro'

/W Lr fio sf»

res,permanere validae videantur,dimidium eius adrjcks,reiterata milfione.Didiciftiautem vehe^
menti pulfui cum aequabilitate,tanquam minimefallaci virium robuftarum figno', fidem femper
habendam efre,ex abundanti autem & magno. ItaqfS? feptuagenartfs, modo diefii adfint pulfus ,
fi affeiftus iubeat, venam fecabis. Sunt enim quidam &: in hac jetate multi fanguinis, vires % ha¬
bent robufias: licut alij ficci, 8C pauci fanguinis,& facile arefeentes quauispercuffa parte. Itacp no
numero annorum folummodo animum aduertes,quQd quidam faciunt, fed corporis habitui; 1
Nam funt qui fexagelimo aetatis anno venae fedionem non ferant, cum quidam qu» feptuaginta!
nati funt annosjperferant. V er Stamen mi nus his vttqp detrahes,etiam fi eandem habere affetffio-

nem,quam florens corpus,appareant. .. _ _

Sexta Claffis. dddddd Qiuhuf

“aKiiigretccn-

ees. & ita.qiri’*

baflus. ■'

DE CVR AN DI RATIONE

Qmhm Indicijs yacmndi Sdnguinh-MenfirdmdijcernAmus. C^P. 14.

G Primum autem fueritjpnufquam aperiatur vena,h^c omnia confiderarej& maxime hgmoi
riioidibus fupprefllsjaut muliebri purgatione. Vbi vero in-cifa vena fanguis effluit, muta¬
tioni eius et maxime cum adeftiam phlegmone,labafcenti % fluxionis robori,potiffimum autem
pulfuum mutationi tanquam indicio haudquaquam mendaci, animus diligenter attendedus eft:
continuo ^3 quiefcendum pulfu alterafcenteautin magnitudine,autin quauisingquabilitate.Na
demutatione in imbecillitatem, quid attinet diceret' didicifti enim in hac qualitate certam fieri di-
icretionem firmarum, infirmarum ^3 virium. In quibus autem iuxta fecflam venam phlegmont
eft ingens,optimum eft fanguinis in colore QC in confiftentia mutationem expecftarejftcut indi
cauit Hippocrates in libro de acutorum vicfiu,quando de pleuritide verba fecit: alius enim eft qui
in phlegmone eft fanguis,ab eo qui fecundum naturam, vt pote plus excalfadtus.Na fi antea cru¬
dior erat,rubrior modo flauior efficitur: fin eiufmodi prius fuerat,ad atredinem vergit aduftio-
ievia.Actt.c 5 . ne. Proinde Hippocrates depleuriticis huncin modum fcripfit: | Secanda vero incubito vena
i.i:,io.7®.ri7.b interna: nec verearis multum detrahere,donec rubrior flauior ^ multo fluat, aut pro puro dC ru¬
bro liuidus, vtruq3 enim euenit. Siquidem fignum conftituit affumpti ahcuius in fecftam vonam
ex phlegmone fanguinis,mutationem in eo apparere,Non tamen omni ex parte hgc expetfianda
eft: fed eft^uandomrtequam fiatmutatio, ceflare-conueniat, id ^3 duplici nomine,ob infirmas vi-
: delicet vires, aut phlegmones malignitatem; interdum enim nihil ab ea emittitur, fed inibi forti¬
ter conftridtus eft. Si tamen vires exolui euacuatione non dum videantur (id quod ex pulfu fcies,
&: fi cui fanguis mittiturjsetate fit florenti) expeclanda eft mutatio,potiffimum fi ambiens fit tem
t petatus. t Duo enim hxefent jofrquae maxime coniedturalis efficitur euacuationisinhocauxi>

i kgtt No yae ; lio quantitaSjlaborantis natura qualis fit, quam vtiqpad amuffim nouifle non liceat: & ambientis
temperies qualis fit a miflrQfanguinefutura.Namcu febrilis calor multum fanguinis digerit, atqj

abftinenter laborans vicftitat, neceflario breui illum nutrimetum ex fanguine deftitwit, interim ^3
^ virtus exoluitur. Abfumicur autem ob laborantis quidem temperiem fi calida humida'que fit, cu

I eynm h£c-i»t, iiufmodi eft puerorum :ob ambientem yero fi regio fit cafida, SC tempus aeftiuum.Proinde minus
I obf-ta mdxi- idetrahimus, ^ plenitudo commonet,quod ad aetates quidem atnnet,in pueris: quod ad corporis
i me ignoratur \ habitus,in candidis^^S;^ quibus mollis teneraip eft caro>quales<jalli funt: quod ad tempus, fub Ca
: quantitoi eiia i ne: fimiliter etiam in regionibus dC coftituuonibus. Alia vero ratione,vt S>C ante propofitum eft,

: cuationis thoc in contrarljs.jhQC eft in frigidis tum teporibus, tum locis, largam euacuationem-fugimus,pro>,

: auxtlioj^o- 'pterinfequentemnimirumxefrigerationem. Quapropter vnum definire inquoc^dicftorumvaG-
: natura, :cuationis modum fcripto non licet. Memini enim quibufdam ad fex vfq3 libras ianguinem detra'

A X MamuC , ita vt febris protinus extinguerctur, nec vlla fequeretur viriumafflitftio: quibufdam

'^ffmd^mofiere fefquilibram haud citra leue faltem virium detrimentum: quibus fiquis duas vacuaflet, ex-

^nequtamus et itreme Itsfiflet.C^apropter vtiliter quibufdam vnamquocp detraxi aliquando, immo vero non
ambietis cr c. jnanquam hac quoque minus, id'que ex vena aut cubiti, aut poplitis, aut tali. Nam ex verns qua:

^ Quanquam no iad magnos oculorum angulos confpiciunturjaut fub lingua,quod certe mentione dignum fit, ef-
! utdeniha dua jfluerenon folet: ficut nec fiquis fumma in manu aut pede venam fecet, quemadmodum putant,
feripura ad i qui lienem curari aiunt a vena: qusad fecundum paruum digitum fita eft,fe(fiione ,de qua fufius
medum tnter jdeinccps differetur.

fedifferre. | Qmd Ndtuni Euacmtionee Direclofoledt^jfeSitisomnesperfindre. C^P. iq. .

■yrxwSof ejl V2ecunq3igiturdehoclcematefiuefpeculatione,amedicisdi(ftafunt,eafifcribereaggre-

incoaicib,gra diar,opuseritlibrofisfingillatimdicato,eo^3ingenti.Caeterumquemadmodum inalfis,

qux hacftenus definita funt,effeci,vt f.& mentem meam vobis exponerem, qui eam a re
bus ipfis probari vidiftis,idem nunc quoq3 fedam,fumpto initio ab fis qux quotidie in laboranti¬
bus videntur: qax quidem Hippocrates (diligenter obferuata,memorix prodidit. Eft vero eoru
/ ivnumprimariumc}3caput3hocfciIicet: Quibufcuqp «ctr f0;i' eruptio fanguinis accidit, fummum
jideommodum laborantibus affert:hocautem Kctrt^iv quod in recftum intelligatur,omnibus
iconfeffum eft, cu clariffime fepenumero hac voce zetr t^iv in hoc vtatur fignifi'cato: Quibus ve- i
|ro contra euenit, nihil iuuat, aut etiam interdum nocet, vires fdlicet citra morbi leuamen defi- |
;ciat atq3 exoluat.Non enim in liene turgente ex dextra nare erumpens fanguis,nec in iecoreex fi- |
biftra,vllam fert.vtilitatem: fed reuulfio quibus in diredfum adhibetur,euidentem vtilitatem cele- j
’■ jriter oftendit: quibus contra,haud euam.Dextra igitur nare (anguis erumpens,ad dextrum hypo j

ichondrium fixa cucurbitula,clare celeriter cj3 fiftitur:ficut ad finiftrum, ex finiftra erumpens. Pot
: rd reuulfionis caufa,fi venam (eces,in diredle quidem oppofitis fanguinis eruptionibus,dtiffime
iconfpicuam videbis vtilitatem: at fi contra feces,nihil profuerit.

' ' Ven& Sefiionem e Direclo fdtiemts Partis fim oportere: de Venis in Cubito fecantur. C^P. 16’ ■

* iiigracis cod, Olcaflecto liene haiid xqueadiuuerit circa anularem digitum finiftra: manus incila vena ,at-
non habetur ^ qu^ fiin terna cubiti.fccueris: multum enim iuuat afflidfum lienem fanguinis ex finiftro bra> |
hae particula chiodetra(fti 6 .Praeftatautemnon(emeIquantum conueniatextraxiflre,fedindoosdiesidpartiri | .
negatim. fatius eft.Inucnire tame nequeo, quam ob rem medid lienofis Ianguinem den^here n^Iexerintt i

- - - ' - -~ liquidem' r

. oribtfm

aut legit TTet-
Sesi.pafio.

PER SANG. MISSIONEM

A fiqmdem ego fhgentetn perpetuo vtilitatem prouenire confpexi, fl vel libra duntaxat vna detra-
, dia foret* Vacuationis tamen menfura ex didlis fcopis contjcienda eft. Quin 8 C pleuriticis, qux e I
diredo laborantis lateris adhibttafuitfangumismiffio jClariliiniamikpe vtilitatem attulit :qux |
veroexbrachio oppofito,automninoobfGuram,.autcei'tf pofitemporisinteruallum. Ad hxc^

oculorumperfepedoloresgrauifilimosediredo venx,qfuamjiu merale m nominant,fedioin-
tra hovse. vnius fpatium compefcuit* Conari autem in omnibus affedibus prasftat, poft modica i
fanguinis miffi onem iterato mittere: interim eodem die, fi ita expedire videatur: interim poftri-;
die:nifi qua ndo, vt ante dictum efl:>ad anim i deliquium euacuationem ducere conueniar. Itaque
dolentibus ofulis humeralis voc^vena,quae ^3 ex ea deriuata eft,incubito inciik,luculentum ce
leriter commodum afferunt: Affedo vero latere,aut pulmone,aut fepto tranfuerib,aut liene,aut 1
iecore,aut ventriculo, ea quae per alas ad cubimunduram pertingit. Hoc autenvcafotnaximeitt?-
terior fecanda venit: quod fi non,cer^H quae abipia didu^in-i tn x dur^ a ppareriiexura. Noui-
ftis fane paulo ante ab h umerali vena prxdidam diduci,rpfam connedentem. Nam hi tres funt
loci mittendi ex cubito fanguinis,interior, exterior, medius. Igitur interior vtilis eft in ijs,quibus
inferiores collo partes patiuntur: Exterior vero intjs,quibusquaehisfuperioresfunt, vtfacies,
B aut caput. Medius locus interdum vtrafque habet didudas venas in vlteriorem brachfj partem
tendentes,acdeinde hic coeuntes: interim vero celeriter in vnum mutuo congredientes, in ipfo;
videlicet iundurae flexu: ac non nunquam obfcuram earum alteram,claram vero alteram. Itaqi

vbivenaqu^partiaffed:xpropriaeft,obfcuriorfuerit,&admediarumahquamaccedas,cona*re, /tr
qute a propria diducitur,potius incidere. Eft vero vbi6(^ quae inferiores funt cubiti iundura, eas cvJnUvA^
quae in vina exiftunt icilicet,nihil fecare prohibeat, vbi nimirum qux in cubito funt, non appa¬
ream,^ eas certe quxin redum funt affedis. Porro tam perfpicuum faepe celere cjj remedium,
quae e diredo affedis partibus venae fecaixtC@iffe¥^qv 4 iii^uif»atiU»ta^ 6 ^faiiriliares:*pforutn,
fepenumero obftupefcanu

Hifloria Oeconomi Romani diuitisy {luifuit ab Oculorum inflammatione,accdicitattspe^

riculojper Sangumtimif{tonemeDire£io,ltb^atm. C^P. 17 .

I Taq3 ego olim rogatus fum a diuite quopiam in fuburbijs Romanae vrbis, vt rerum fuarum
Oeconomum inuirerem,cui caecitatis imminebat periculum, namita ille dicebat: certe magno
dolore vexabatur,id ^3 diebus iam viginti. Diuitis autem illius familiae praefedus erat medicus fe-
C dx Erafiftrataeae,anxie femper venx fedionem refugiens. Vbi ergo laborante infpecf ;o, iuuene
cum multi fanguinis cognouiffem: ac oculos quidem non dum vlceratos habere, caeterum phleg
monen maximam fluxionem ^3, tum in ambabus palpebris denfitatem, atque in altera quafdam
etiam afperitates: a quibus oborta caligine aegrotus magis magis%dolebat,acphlegmoneflu-
xiofj3 acerbabantur: his inquam confpedis,cognita'que omni ratione curationis, quamedicusil
le vfus fuerat: me quidem affidue in fuburbium venire pofle negabam,caeterum ex vfu eflfe vt tri¬
duum vt mimmiim hominem paruis temporum interuallis infpicerem. Permitte icitur illum in
quam mihi,fi videtur,tres hofce dies Jmmo vero, inquit, vt facias obiecro, gratiam que habebo t
quin iam hominem tecumad aedes tuas in urbem abduc. Venit autem circiter horamquintamt ,
ac prima protinus detradione tres fanguinis libras exhaufi, deinde hora nona aliam. A quibus
mirifice refedus, inuneftus eft pofterodiemoHium collyriorumnquopiam, cui admiftu erat quod
vinum habetjficuti in eiufmodi facere-coaftreuimus, illitu fub palpebrisfac'io, fpecilli cufpide in
fummo medicamen impofitum ferenteJd primum quidem mane faciebam, deinde ad horam ter
tiam,poftea ad nonam.Poft quas mundiones fub occafum Solis in balneum dudus eft. Poftero
deinde die,palpebris extra verfis bis inundus eft,maiore copia collyrrj illius quod vinum recipit,

J) molli illi collyrio admifta; dein ad vefperam lotus eft. Poftridie vero mane obuius diuiti illi egref:
fus,eo' loci vbi ex vehiculis dePeendere folent,falutauit illum oculis apertis, phlegmone ^3 ac flu¬
xione plane liberis, qui ante biduum illos ne aperire quidem prg fluxione atque dolore potuerat.
Ita9 res incantationi fimilis vifa eft,adeo vt & ipfe ille curationis celeritatem admiratus, exclama
ret,vna ^3 qui cum eo erant omnes in claraorem-prorumperent: cum nosinterim haud magnum
quippiam fecifremus,nifi tantum ex medid illius comparatione, qui fummum malum attulerat:
vense fedionis metu. Porro' ex palpebris reftabant extergenda laboranti tum denfitates illg,tum
afperitatesjcxterumidfierinonpoteratcitra medicamentum mordax. Atqui ferre illud neuti^
pomiffet,nifipriusvacuatusforet:didumenimfepeanobisdemOnftrat0;'que eft, Acriaomnia

medicamenta parti cuiuis admota,nifi vacuum corpus omne fuerit, atep ad amuflTim excrementi
expers,fluxionemattrahere,phlegmonen^quejeflEicere. Percontatus itaq3 tunc diues,quae nam ea
fuilTet incantatio, re'que omni intelleda,exinde Erafiftrataeum illum quafit

dicas fanguifug um,nominabat. Haec itaq3 narratio vtriufq3 indicationem continet,tum quod in:
affedionibus eiufmodi venam fecare pporteat,quod in praeienti oratione propofitu nobis haud
erat: tum quod e' di redo-laborantium partium: praeterea humerales venas fecandas,vbi fuperio-

res pedore partes laborant. _ . ..

... - _ - -Sexraeiaffis;

dddddd ij \

__ DE CVR ANDI RATIONE

. Q^£~ven£ Qmhu'SaffeSlihmfecand£:^cde RdtbneEmeandorummenjlruorum. C^P.iS. E

P Orrd quemadmodum pr^didae oies partes in cubito feda vena iuuantur, vti didumeft:fic
qu3E his inferiores funt^Uis quae per poplites & malleolos decurrunt* Sunt autem didis iti'
feriores coxendiXjVterus^vefica. At renes cui parti adferibi debeantjambigunttfiquidem inferio
res funtijs,quas prius recenfuimustfuperiores vero ^ eae quas fecundo loco* Itaq3miiro ex cubi- _
to fanguini interdum aufcultantjVbi videlicet recens fuerit_phIegmone,copia % (anguinis affue^
rinQuibus vero affedio inefl:,quam proprie nepbritin nolantj^ani^uxin poplite eft fecare ex^
pedit^aut certe quae in malleolis (iint* Porro' vteri inflammationes magis etiam ^ renumja venis
in crure (edis iuuantur.Nam qu^ ex cubito fiunt euacuationes, aliud etiam habent adiundii ma
Ium,nempe q> purgationes menftruas comprimant,fanguinem ad fuperiores corporis partes re^
y trahendo t Quae vero fiunt excruribus,tantum abeft vt retrahant, vt etiam menfes promoneant:

/ Ac vbi id facere volueris,tempusconfueti mulieri circuitus tribus quatuofue diebus anteuertes,

aut vena incifa,aut fcarificaas malleolis cruris vnius,pauculum euacuato: deinde poflero die fimi
\ iiterfacitoincrurealcero:vtthdiftisdiebusinquibusvacuas,&:anteeosquatuorautquinq3,ex^

: tenuantem vidum procures*Confcriptus eft autem a nobis feorfum liber de Vidu extenuante*

' Sed mulieribus fine huiufmodi vidus ratione menfes abunde prouocant Sd nepita,& pulegiu. B
Exhibebis ea in melicrato coda, fed antea contufa, arida, cribro ^3 fubtili dilcreta, acrurfum trita
vfqs dum pollinem tenuitate referant: ita deniq3 melicrato infperge* Porro' conuenientiftimum
■ . .1 potui tps eft a balneOjinuolutis adhuc linteo. Atq3 haec quidem medicamenta mitia funuValen-'

tiora funt, fauina, & dictamnum, caeterum vius ante didis ftmilis* Datur autem & hoc tempore
. ' i medicamentum,quod proprie Amarum appellatur, centum habens drachmas aloes miftisalio--
! rum medicaminum cuiufq3 fex. Optimum eft, vbi cinnamomum acceperit* Sed h^c obiter fint
; 1 dida,quanquam non a re ip(a aliena, quandoquidem fanguinis ex vtero t fluxui auxiliantur, cu

W ! ^uacuatioe ex cruribus,quae fiat aut malleolis fcarificatis,aut incifa in talo aut poplite vena* Me-

r-f i fpg ifchiadas fiue coxendices,vno die fada ex crure euacuatione curafTe, nimiru vbi non ex

, ] frigore,fed impletis fanguine quae in coxa funt venis, proueniffent* Quare feda in poplite vena

;. i commodior ita aftedis effiquain malleolo: fcarificatio autem nihil perfpicuo illis prodeft*

i' t>e Ratione Vacuandi per SeSiionem'yenarum In initijs ac fnibus fluxionum: eo (juoqitempore, ■

f' '■ -* ’ cum Fr^jeruareab Imminentibuimorbvsl/oluerimus. C^P. x^.

'■ Orro',vtfummatimdicam,incipientesphlegmonas reuulfueuacuafeoportet:qua:veroin> i

f ^‘|^^;._|-^ueterataeiam funt,ex ipfis,(i fieri poteft,affedispartibus:quo'dli nequeat, (altem ex vicinis* G

J(Frti^A V rEtenim in incipientibus, auertere quod influit expedittin inueteratisautem,ipfumtatumquod ;

h.!, jaffedae partiinfixum eft, euacuare* Euacuabitur porro id optime per venas coniundas cum ijs

a>w*^^}tr qux in partibus ipfisfuntfitae.,' Huic rationi experientia quocpfubfcribit* Quocirca qux in gut^

i \ Iture arteria, graui torquentur inflammatione, in principio quidem (eda in cubito vena, poft ;
j Iprincipium aute fubipfa lingua,magiiifice prodeft, incifis videlicet venis quae fub ea funt amba.-

! Ibfis* Sicindurataephiegmonaruminoculisreliquiae,feda quaead magnum decurrit angulum

|vena,mirift'ceiuuantur: Sicut capitis grauitates,&:inueteratOsin eo ex plenitudine dolores leua :

I re manifeftefolettula in fronte vena: Atincipientes, aut etiam vigentes,per cucurbitam in cer^
jiiice procurata retradio,interim quidem folam, interim cum fcarificatione. Gxterum praeuacua^ i
^ Itum effe corpus vniuerfum oportet* Eade ratione incipientes in occipitio dolores, aut etiam vi
V j gentes, indfe frontis vena iuuat* Quippe reuulfiones cum euacuatione adhiberi magis debent in
[fluxionibus incipientibus: quae vero fiunt ex ipfis partibus affedis, aut illis vicinis, in phlegmo^ ;
[nis quae velutfcirrhi naturam referut. In quibus autem corporibus nulla dum particulaalieda
j eftjcaeteru vacuationem vere ineunte anteuertimus,ini}s fi quidem talis fit homo qui quotannis
I aeftiuo temporefebrilibus morbis obnoxius efleaffolet, atque eorum fuppeditationem euacuare H
^; ftudemiis, aeqye pars quteuisin fanguinis detradionem accommoda eft: ficut fane' et fiarthriti-
! cus fit,omnibus articulisJaborans: Quibus autem eximie pars quapiam, vbi prius euacuati non
fuerint,infeftemr,haud eque liceat ex quauis parte euacuationem moliri,verum ficut in fjs qui pa
V tiiam occipiunt. Quamobrem podagricos ex cubito euacuato:comitialibus vero morbis vertis
; ginibus cp obnoxios,potius ex cruribus* Caeterum fi retentx haemorrhoides mittendi fanguinis
iOccafiofmf,fiquidecohibereeasvoles,quaeinbrachiofunt:finprouocare,qux in cruribusfunt,
r venas fecare conuenit: At in ijs quibus reprefii funt men(es,(emper in cruribus.No enim, vt in
! haemorrhoidibusquidam eiulmodi liberari euacuatione volunt, quidam habere etiam gaudent,
i ita quoq3 fe res habet in menfium purgatione* Quippe cum hacmorrhoidum euacuationem ve^
;reamur,nein tantam euadatimmoderationem,vthominem vel protinus interimat,velhydropi.-
; cum,aut cachedicum hoc eft habitus mali,reddat: At vteri purgationibus, vt quae fecundum na.-
, turam fiint, tale nihil euenit* Accidit tamen aliquando,vt ex vtero per erofionem fanguis erum^

N i pat,in quibus non idem eft curationis fcopusrfiquidem haud effluere fanguinem .volumus vti
; ' J€xmenfibus,fedplarie'fiftere€onriliumeft. Communis ergo in his omnibus,ijs qui vereineute

_i _ adfanguinismiffionemaccedunt,hxcratioeft, Si quideminfigniterinfirmam parteahquaha.-

_ - .. . - beant

per sang. missionem

A beatitjin quam quae co^^g^tur plenitudo decumbat,per reuulfionem euacuare: Atfipalcnihilfit,
qua cuiq3 magis placebit,excepta tamen 'aut hxmorrhoidis,aut menfium retentione, vt paulo an¬
te definiuimus.

^duerfm eos qui Primis tdntum Morbi diehm Sanguinem mittebant. CMP.xo.

D e hoc fane poteftate & fupra didlum eft: veruntamen fatius fuerit 8 ^ hic quocp omnia per¬
currere,omnibus quae ante dicfta funt,in vnum collecftis,^: fiqua non diftinda funt, vna di-
feretis. Igitur vniuerlim hoc fcie-Hdumj^nriangufrasmiffiOne dierum numero primum haud ef- y'
fe attendendum/icut quidam fcripfere; Ac nonnulli, admodum ridicule,poft tertie diei paroxyf
mum,quando videlicet, vt aiunt,dignotio quaedam habetur,qualis fit in forma dC m"oribus atque
adeo tota natura fua morbus. Alij extremum terminum mittendi fanguinis definiunt diem quar
tumnntraquemmiflTionemfanguinisconceduntin paroxyfmorum interuallis adhibendam, ele
do quo libeat die. Alrj detrahere feftinant, quibus fanguinis detradionem ex vfu efle ftatuerint,
transfluente eiiamnum eo,ac vbi nec dum firmiter in parte aliqua fuperfluitatemrecipiente inhae =
ferit,vnum modo conliderantes,num corruptio aliqua dbi in ventre concoquedi fit fada,aut tar- ;
da concodio, aut etiam cibi in cocontineantur. Ergo q? maturandum fit, in quibus vacuatio ex
B vfu eft, niC prius concoqui aut cibos, aut in primis venis contentos femicodos fuccos,oporteat,
redilfime praEcipiunt,habenda cp fides. Verum quoniam quintum faepe diem, aut fextum ab ini¬
tio cxpedant,priufquam nos ad curandum accerfant,expediet nihilo lecius quocp fanguinem de- :
trahere,etiam fi huius auxili} primum tempus fit omiflum.Quocunqj enim die mittendi fangui- j
nisfcoposinlaboranteinueneriS;ineoauxiIiurailIudadhibctQ,etiainiLvd^-vigefimusisabinitio \ ^ ' -

f>yri ferif. A t qui'nam fuerint hi fcopi C Morbus ingen.v, R obiir virtii m, evrppta affarp piT Prili,

et aere nos ambiente valde calido. Po rro',auterfi qmprntsexoluitur tuoris tradu in plerifcp mor *

bis virtus, idcirco &:jnittendi (anguinis occafio dierum numero deperditurrnontam^primario '• ■ -

addies efficiant/ed re aliqua intercedente.,nempe virium dilTolutione. Itacpfiquando velfecun- I

do a principio die vires exolui videantur,a vena fecanda abfiinebimus.

De Hora in Dctra6iiQne SAnguinti eligenda. . . CMP* zi. i

S Edenim quo'd in ipfo rurfum die in quo fanguinem mittimus, obferuanda fit febris deefina- , '

tio,clarere fatis arbitror: quanquam quibufdam id non fatis fit notum,qui mane tantum tun- i
dendatn elfe venam,aut ad fummum in horam v(q3 quintam aut fextam,exiftimat. Verum fiquis i
.memoriateneat quse toto fupra libro funt dida, nihil tale committet,fanguinem mittens quauis ;

C^diei nodis ^3 hora,modo refpiciat Infebrientibusquidem particularium paroxylmorum declina ;
tionem :In quibus aut aut ob oculoru lippitudine,aut aliud fimile,citra febrCjhoc opus eft auxilio, j
non declinationem omninOjCum oino febris rion adfit,fed magnitudinem aut^lqris,autphkg- ]

mones,aut totius afFedus,ingug fed a o pus e ft ye na,inf picere conuemuCum autem nihil eiufmo 1 ^ ;

di aut vrgeat,aui prohibeat^rteflat mane venam incidefeffiaud protinus ex fomno excitis, veru ^

circiter horam vnam iam antea vigilantibus.Didum eft autem, quod StTlauacro vti quibufdam

expedit:quodfiverumeft,&^pr^euntequoq3ambuIationenonnuliis. Caeterumin quibus vere : '

ineuntevenamincidere^gredimur,autpropterfebrismetum,autalterius cuiufpiamaffedus, t

icio me fanguinem mififle quibufdam etiam, pofteaquam rerum folitarum quippiam obiiffent, I

ifiue in ludo literario,fiue in officinis,fiue in foro, fiue in tedibus. Iteratae tamen detradionis tem- I

pus,in quibus fimpliciter quidem vacuare conamur,eodem die efto: Atinquibus reuelleEe,fivel ;

duobus deincepsdiebusfiat,meiius fuerit. Porro intento femper animo in omnibus id genus in i

laborantis vires efto, manu iugiter arteriis illius admota: funt enim quidam tam ad patiendum -

i 3pti,vt confeanrmanrfionmi rion ferant; quo cafu,i:efedef>fttnedie^r0to,iterare fecundo de- ^

itradionem expedit.

Ei De Mffe£iibus,qui Mrterqs in Capite dijjeflfsiuuantur. C./4P. %z. ,

Q Vdd autem arterias antiqui venas appellabant 3 & a nobis alibi demonftratum eft ,& ante
nos aliis confeffum extitit. Ob idipfum ergo,ac praeterea ob difciplinarum affinitatem,co-
pendii gratia fatius mihi vifum eft,haud alium conferiberelibrum de arteria fecanda, fed
orationi de fecada vena annederCja tqs id ipfum in hac parte,in qua confideramus quas venas ob
quas partes affedas fecare oporteat. Sicut enim alias venas ob alias affedas partes cftendimus fe-
candaSjfic quoque bC quae in temporibus funt arterias,& qug poft aures,incidere medicis mos eft: j

In temporib«s-qmdem,fnffifl5tfblisbculo^fluxionibus tum calidis,tumfpirituofis: Poftauresve j

ro,in vemginofis maxime, bC if s qui diuturnis doloribus capitis calidis ac fpirituofis affliguntur*;

Iam vero bC ob alios quoque affedus in capite confiftentesdiutinos, funt qui arteriarum poft aU :
res vtuntur fedione.Non tn in vlla alia particula patiente eam adhibuerunt, tametfi multajint, ^
quibus hoc potius auxilio, qua'm vena (e<flione,lipopus: Vbi enim calidus fpirituofus ^3 infeftus;
eft fanguis in arteriis aceruatus,illic communibus parti affeda fedis arteriis eft opus: verum pro- i
pter difficilem eruptionis Enguinis compreffionera, arterias medici incidere metuunt: quippe
cum, fiquis in fecanda forte vena arteriam vulnerarit, agre ftatim far^uinis eruptionem compe-:
fcat:ac vbires optime cadat ad cicatricem perduda diuifione,tamenaaednfthanat; .___

DE CVRAN. RAT. PER SANG. MISS.

De Fericulo impendente ijs^qmhus NonreBe DiJJeShe Juut .Artevidi: et QuopaSlo Galenus E

Somnu monitu Eus aufus eji dijjecare. CAF,

Q Vin & intertjffe quofdam noui ab arteria interiori in cubito venx fubiedla, no nullos qui^
dem protinus ob vinculum circumpofitum, volentibus medicis flftere (anguinis eruptio^
nem, in gangraenam incidentes: alios poftea in aneuriimate manu curando defun^os,
neceffe enim hic eit laqueo vafculum conftringere»Itaq3 maiufculas proinde arterias medici refu¬
giunt, paruas autem tanquam haud ita multum profuturas: quanquam dC ip& quoqp non nun^
haud paruum attuliffe commodum vifae funt, cum hoc q» & citra aneurifma cicatrice claudantun
Quin dC fi maior fit arteria,&:-ipfa quoq^ citra aneurifma cicatrice includi potefl:,tota nimirum dif
fecfla: id ^3 ipfum faepenumero imminens ex fanguinis profluuio difcrime fuftulit: clare enim ap
paret,cum tota tranfuerfim per fe totam dilcinditur,reuulfis vtrinq3 partibus ambabus, vnam fur
fum,alteram deorfum concedere, Atqp id quidem 8 C venis verum moderate vfuuenit, fed arterijs
femper plus ^ venis. Sane vero qug mihi occafio extiteritfecandx arteriae, nunc iam tibi edilTe-
I ram. Monitus per quf dam infomriia,quorum duo perfpicuo mihi vifa funt,accefli ad dextrg ma
nusarteriam,inter indicem &: pollicem fitam:fiui ^3 fluere, donec fpontefanguis refifteret, naita
fomnium praeceperat: effluxit autem non tota libra. Subito itacp diuturnus extinefius dolor eft in F
illa maxime parte fixus, qua iecur lepto tranfuerfo committitur .Mihi quidem hoc aetate iuuenili
euenit. At minifter dei Pergami,diutino lateris cruciatu laborans, liberatus eft arteria in fumma
manuincifa, aggreflus & ipfe illud infomnij momtu. Porro alteri cui ex vulnere in malleolo in>
fliefro diflecfta arteria fuerat,fanguinis quidem curfus haud quieuit,donec ego vocatus totam dilfe
cui: ac medicamento ,ex aloe et manna dC ouorum albumine,pilis leporum molliufculis impofito,
vfus fuiteitra^que anempTma curamm eft vulnus^, obducfta videlicet arteriae ofculo carne. Vir au¬
tem ille quartum iam annum haud exiguis temporum interualliscoxx dolore vexatus, exinde
prorfum lanus extitit, Hxc itaq3mihi perfualerunt,vt fubinde in fiimmis artubus,immo & in ca
pite,arterias fecarem in omnibus doloribus, qui a calida ipirituola ^j3 fubftantia nafei videbantur,
et maxime in mebranis: quarum dolor puneftioni fimilis eft,ac fenfim expanditur, pungente qui¬
dem fenfu vna in parte, tanquam in affedi loci centro, infixo: tenfionis vero fenfum percipiente
omni circumcirca ad centrum parucula.

aaaaaa bbbbbb cccccc dddddd
Omnes funt terniones,praeter dddddd duemionem.